SEDAN Skoru (Tromboliz Sonrası Kanama)

SEDAN Skoru (Tromboliz Sonrası Kanama)

İntravenöz tromboliz uygulanan iskemik inme hastalarında semptomatik intraserebral kanama (sICH) riskini öngören 5 maddelik skor (0-6). Skorun adı, içerdiği beş değişkenin İngilizce baş harflerinden türetilmiştir: kan şekeri (Sugar), erken enfarkt bulguları (Early infarct signs), hiperdens arter işareti (Dense artery sign), yaş (Age) ve NIHSS skoru.

Ne zaman kullanılır

Akut iskemik inmede IV doku plazminojen aktivatörü (tPA, alteplaz) düşünülen ya da uygulanmış olan hastada tedavi öncesi veya sonrası kanama riskinin tabakalanması amacıyla kullanılır. Skor, tedavi kararının tek başına belirleyicisi değildir; klinik değerlendirmeye ek bir risk tahmin aracı olarak kullanılır.

Formül

Kan şekeri: < 145 mg/dL (< 8,1 mmol/L) → 0, 145-216 mg/dL (8,1-12,0 mmol/L) → 1, > 216 mg/dL (> 12,0 mmol/L) → 2. Erken enfarkt bulguları (BT) → 1. Hiperdens serebral arter bulgusu → 1. Yaş > 75 → 1. NIHSS ≥ 10 → 1. Toplam 0-6; artan skor artan sICH riski.

Yorumlama

Skor arttıkça IV tromboliz sonrası semptomatik intraserebral kanama riski artar. Türetme kohortunda gözlenen yaklaşık riskler şöyledir: 0 puan alan hastalarda risk yaklaşık %1,4, 1 puan alan hastalarda yaklaşık %2,9, 2 puan alan hastalarda yaklaşık %8,5, 3 puan alan hastalarda yaklaşık %12,2, 4 puan alan hastalarda yaklaşık %21,7 ve 5 puan alan hastalarda yaklaşık %33,3 olarak bildirilmiştir. Bu oranlar tek bir merkezin türetme kohortundan elde edilmiştir ve dış doğrulama çalışmalarında gözlenen mutlak riskler farklı popülasyonlarda değişkenlik göstermiştir; bu nedenle sayılar kesin bir risk yüzdesi olarak değil, artan skorla birlikte artan riskin yönünü gösteren bir kılavuz olarak yorumlanmalıdır. Sonuç, bireysel klinik bağlam ve güncel tromboliz endikasyon ve kontrendikasyonları ile birlikte değerlendirilmelidir.

Kaynaklar

• Strbian D, Engelter S, Michel P, Meretoja A, Sekoranja L, Ahlhelm FJ, Mustanoja S, Kuzmanovic I, Sairanen T, Forss N, Cordier M, Lyrer P, Kaste M, Tatlisumak T. Symptomatic intracranial hemorrhage after stroke thrombolysis: the SEDAN score. Ann Neurol. 2012;71(5):634-641. doi:10.1002/ana.23546, PMID: 22522478.
• Cappellari M, Turcato G, Forlivesi S, et al. External validation of the SEDAN score for prediction of intracerebral hemorrhage in stroke thrombolysis. Stroke. 2013;44(6):1743-1746. PMID: 23632975.

Kan şekeri eşikleri orijinal yayında mmol/L cinsindendir (8,1 ve 12,0 mmol/L); mg/dL karşılıkları yaklaşık 145 ve 216 mg/dL'dir ve bu yaklaşık değerler yuvarlama nedeniyle sınırda olan hastalarda puanlamayı bir birim değiştirebilir. Skor tromboliz kararının yerine geçmez ve tek başına tedaviyi engellemek için kullanılmamalıdır; dış doğrulama çalışmalarında ayırt edici performansı orta ile zayıf düzey arasında bulunmuştur, bu nedenle bireysel hastada kanama riskini kesin öngörmek için tek başına yeterli değildir. BT bulguları (erken enfarkt, hiperdens arter) deneyimli radyoloji veya nöroloji değerlendirmesi gerektirir ve gözlemciler arası uyum mükemmel değildir. Bu araç, klinik kararın yerine geçmez.