WFNS Subaraknoid Kanama (SAK) Derecesi

WFNS Subaraknoid Kanama (SAK) Derecesi

Subaraknoid kanamada klinik şiddeti Glasgow Koma Skalası (GKS) ve fokal motor defisit varlığına göre I-V arası sınıflayan WFNS derecelendirmesi. Dünya Nöroşirürji Dernekleri Federasyonu (WFNS), 1988 yılında Hunt-Hess derecelendirmesine göre daha objektif ve tekrarlanabilir bir sınıflama sunmak amacıyla bu skalayı geliştirmiştir.

Ne zaman kullanılır

Akut (özellikle anevrizmal) subaraknoid kanama tanısı konan hastanın başvuru anındaki veya klinik değerlendirme sırasındaki nörolojik durumunu derecelendirmek için kullanılır. Amerikan Kalp Derneği (AHA) ve Amerikan İnme Derneği (ASA) tarafından yayımlanan 2023 anevrizmal subaraknoid kanama kılavuzu, ilk klinik şiddeti belirlemek ve sonucu öngörmek amacıyla WFNS veya Hunt-Hess derecelendirmesinin kullanılmasını önermektedir.

Formül

WFNS dereceleri şu şekilde belirlenir: Glasgow Koma Skalası 15 puan olan hastaya, fokal motor defisit olsun ya da olmasın, Derece I verilir. Glasgow Koma Skalası 13-14 puan olan ve fokal motor defisiti (afazi ve/veya hemiparezi/hemipleji) bulunmayan hastaya Derece II verilir. Glasgow Koma Skalası 13-14 puan olan ve fokal motor defisiti bulunan hastaya Derece III verilir. Glasgow Koma Skalası 7-12 puan olan hastaya, fokal motor defisit durumundan bağımsız olarak Derece IV verilir. Glasgow Koma Skalası 3-6 puan olan hastaya, fokal motor defisit durumundan bağımsız olarak Derece V verilir. Buna göre fokal motor defisit varlığı yalnızca Glasgow Koma Skalası 13-14 aralığında olan hastalarda Derece II ile Derece III arasındaki ayrımı belirler; diğer tüm aralıklarda derece tamamen Glasgow Koma Skalası puanına göre belirlenir.

Yorumlama

Derece arttıkça klinik şiddet artar ve sağkalım ile fonksiyonel sonuç beklentisi kötüleşir. Derece I ve Derece II iyi dereceli, Derece III orta dereceli, Derece IV ve Derece V kötü dereceli subaraknoid kanama olarak kabul edilir. Kötü dereceli hastalarda (Derece IV-V), erken agresif tedavinin (anevrizma tedavisi dahil) prognozu iyileştirebileceği bilinmektedir; bu nedenle yüksek derece tek başına tedaviden vazgeçme gerekçesi olarak kullanılmamalıdır. Doğrulama çalışmalarında WFNS derecesi, 90 günlük kötü sonucu öngörmede iyi bir ayırt edicilik göstermiştir; bununla birlikte derece tek başına karar verilmemeli, sonuç beyin görüntüleme bulguları (örneğin Fisher veya modifiye Fisher kanama yükü derecesi), anevrizma özellikleri, hastanın yaşı ve eşlik eden hastalıkları ile klinik seyir birlikte değerlendirilerek yorumlanmalıdır.

Kaynaklar

• Drake CG. Report of World Federation of Neurological Surgeons Committee on a Universal Subarachnoid Hemorrhage Grading Scale. J Neurosurg. 1988;68(6):985-986. doi:10.3171/jns.1988.68.6.0985. PMID: 3131498.
• Hunt WE, Hess RM. Surgical risk as related to time of intervention in the repair of intracranial aneurysms. J Neurosurg. 1968;28(1):14-20.
• Nguyen TA ve ark. Validation of the accuracy of the modified World Federation of Neurosurgical Societies subarachnoid hemorrhage grading scale for predicting the outcomes of patients with aneurysmal subarachnoid hemorrhage. PLOS ONE. 2023;18(8):e0289267. doi:10.1371/journal.pone.0289267. PMCID: PMC10443875.
• Hoh BL ve ark. 2023 Guideline for the Management of Patients With Aneurysmal Subarachnoid Hemorrhage: A Guideline From the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2023;54(7):e314-e370. doi:10.1161/STR.0000000000000436.

WFNS derecesi yalnızca Glasgow Koma Skalası güvenilir biçimde değerlendirilebildiğinde geçerlidir; sedasyon, kas gevşetici kullanımı, entübasyon, metabolik veya toksik bir bozukluk ya da nöbet sonrası dönem dereceyi yanıltabilir ve özellikle Derece IV ile Derece V arasındaki ayrımı güvenilmez kılabilir. WFNS derecesi yalnızca başvuru anındaki klinik durumu yansıtır; radyolojik kanama yükü (örneğin Fisher veya modifiye Fisher derecesi) ayrı olarak değerlendirilmelidir ve tek başına tedavi kararı vermek için kullanılmamalıdır. Kötü dereceli (Derece IV-V) bir hastada bile erken agresif tedavinin prognozu iyileştirebileceği unutulmamalı, yüksek derece tek başına tedaviden vazgeçme gerekçesi olarak kullanılmamalıdır. Bu araç klinik kararın yerine geçmez.