mRECIST (HCC Yanıt Değerlendirmesi)

mRECIST (HCC Yanıt Değerlendirmesi)

Bu araç, hepatoselüler karsinomda (HCC) tedaviye verilen yanıtı yalnız canlı (arteriyel fazda kontrastlanan) tümör çapı üzerinden tam yanıt (CR), kısmi yanıt (PR), stabil hastalık (SD) veya progresif hastalık (PD) olarak sınıflar. Nekrotik alanlar bu ölçüme dahil edilmez, çünkü tedaviye yanıt veren dokuda kontrastlanma kaybolur ama çap her zaman küçülmeyebilir.

Ne zaman kullanılır

Bu araç, HCC tanılı bir hastada kontrastlı dinamik bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans (MR) görüntülemesiyle belirlenmiş hedef lezyonların bazal, nadir ve güncel canlı (arteriyel fazda kontrastlanan) toplam çapları elde olduğunda, tedaviye yanıt kategorisini tahmin etmek için kullanılır. Avrupa Karaciğer Araştırmaları Derneği (EASL), Avrupa Tıbbi Onkoloji Derneği (ESMO) ve Amerikan Karaciğer Hastalıkları Araştırmaları Derneği (AASLD) kılavuzları, erken ve orta evre HCC çalışmalarında objektif yanıt oranı, progresyonsuz sağkalım ve progresyona kadar geçen süre uç noktalarının mRECIST ile değerlendirilmesini önerir; ileri evre hastalıkta hem mRECIST hem RECIST kullanımı kabul edilir.

Formül

Tüm ölçümler yalnız CANLI (arteriyel fazda kontrastlanan) tümör çapıdır; nekrotik alanlar ölçüme dahil edilmez. Tam yanıt (CR) kategorisi, tüm hedef lezyonlarda arteriyel kontrastlanmanın tamamen kaybolduğu ve güncel canlı toplam çapın sıfır olduğu durumda verilir. Kısmi yanıt (PR) kategorisi, bazale göre canlı toplam çapta yüzde otuz veya daha fazla azalma olduğunda verilir. Progresif hastalık (PD) kategorisi, nadir değere göre canlı toplam çapta yüzde yirmi veya daha fazla artış bulunduğunda ve RECIST 1.1 ile uyum için aynı zamanda mutlak artışın en az beş milimetre olduğu doğrulandığında ya da yeni bir lezyon saptandığında verilir. Bu üç kategoriden hiçbiri karşılanmıyorsa hastalık stabil (SD) olarak sınıflanır.

Yorumlama

CR kategorisi tam yanıtı gösterir ve hedef lezyonlarda canlı tümörün arteriyel kontrastlanmasının tamamen kaybolduğu anlamına gelir. PR kategorisi kısmi yanıtı, SD kategorisi stabil hastalığı, PD kategorisi ise progresif hastalığı gösterir. Yeni lezyon saptandığında sınıflama önceliği her zaman PD kategorisine verilir ve diğer ölçütler karşılansa bile yeni lezyon varlığı sonucu değiştirir. Yanıt kategorisi tek başına tedavi kararı için yeterli değildir; Barselona Klinik Karaciğer Kanseri (BCLC) evrelemesi, karaciğer fonksiyonu (Child-Pugh sınıfı) ve hastanın genel performans durumuyla birlikte değerlendirilmelidir. Lokorejyonel tedavi sonrası objektif yanıt alınması (CR veya PR), transarteriyel kemoembolizasyon uygulanan orta evre hastalarda ve sorafenib ile tedavi edilen ileri evre hastalarda genel sağkalımla ilişkilendirilmiştir; bu ilişki gözlemsel kohort çalışmalarından gelir ve tek başına nedensellik kanıtı sayılmaz. Sonuç, canlı tümör değerlendirmesini yapan radyologla birlikte yorumlanmalıdır çünkü hedef lezyon seçimi ve nekroz-canlı doku ayrımı gözlemciye bağlı bir değerlendirmedir.

Kaynaklar

• Lencioni R, Llovet JM. Modified RECIST (mRECIST) assessment for hepatocellular carcinoma. Semin Liver Dis. 2010;30(1):52-60. PMID: 20175033. DOI: 10.1055/s-0030-1247132.
• Llovet JM ve ark. Design and endpoints of clinical trials in hepatocellular carcinoma (2008 AASLD-JNCI klinik çalışma tasarımı paneli; mRECIST'in temelini oluşturan uzman uzlaşı belgesi). J Natl Cancer Inst. 2008;100(10):698-711.
• Llovet JM, Lencioni R. mRECIST for HCC: Performance and novel refinements. J Hepatol. 2020;72(2):288-306. PMID: 31954493. DOI: 10.1016/j.jhep.2019.09.026.
• EASL Clinical Practice Guidelines: Management of hepatocellular carcinoma. J Hepatol. 2018;69(1):182-236.
• ESMO Clinical Practice Guideline: Hepatocellular carcinoma, diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol. 2025.
• Kudo M ve ark. Objective response by mRECIST is an independent prognostic factor for overall survival in HCC treated with sorafenib in the SILIUS trial. Liver Cancer. 2019;8(6):505-519. PMID: 31768349.

Bu araç yalnız canlı (arteriyel fazda kontrastlanan) tümör çapı temel mantığını uygular; canlı tümör ölçümü, nekrozun ayırt edilmesi ve hedef lezyon seçimi deneyimli radyolog değerlendirmesi gerektirir. Progresif hastalık (PD) sınıflaması için yüzde yirmi veya daha fazla artışla birlikte mutlak en az beş milimetrelik artışın (RECIST 1.1 uyumu amacıyla) birlikte bulunması aranır; yalnız yüzde artışına bakmak yanlış pozitif progresyon bildirimine yol açabilir. Malign portal ven trombüsü ve infiltratif tipte HCC hedef lezyon olarak ölçülmemelidir çünkü bu lezyon türlerinde tutarlı ve tekrarlanabilir ölçüm mümkün değildir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez.