PERCIST 1.0 (PET Tümör Yanıt Kriterleri)

PERCIST 1.0 (PET Tümör Yanıt Kriterleri)

Bu araç, FDG-PET (florodeoksiglukoz pozitron emisyon tomografisi) ile solid tümörlerde metabolik tedavi yanıtını değerlendirir. Değerlendirme, yağsız vücut kütlesi (lean body mass) ile düzeltilmiş SUV değeri olan SULpeak ölçümünün bazalden takibe değişimine dayanır ve hastayı tam metabolik yanıt (CMR), kısmi metabolik yanıt (PMR), stabil metabolik hastalık (SMD) veya progresif metabolik hastalık (PMD) kategorilerinden birine yerleştirir.

Ne zaman kullanılır

Hekim, bazal ve tedavi sonrası (takip) FDG-PET tetkiklerinde aynı hedef lezyonun (bazal tetkikte en yüksek FDG alımına sahip ve PERCIST'in lezyon dahil etme ölçütlerini karşılayan lezyon) SULpeak değerini karşılaştırarak metabolik yanıtı sınıflandırır. Bu araç, iki PET tetkikinin aynı cihazda veya en azından uyumlu görüntüleme protokolüyle, karşılaştırılabilir kan glukozu düzeyinde ve benzer enjeksiyon-görüntüleme süresinde yapıldığı durumlarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Formül

Yüzde değişim, takip SULpeak değerinden bazal SULpeak değeri çıkarılıp bazal SULpeak değerine bölünmesi ve yüz ile çarpılmasıyla hesaplanır. Mutlak değişim ise takip SULpeak değerinden bazal SULpeak değerinin doğrudan çıkarılmasıyla bulunur. Tüm hedef lezyonlarda FDG alımı kan havuzu veya karaciğer fon aktivitesi düzeyinin altına inmişse ve yeni lezyon yoksa hasta tam metabolik yanıt (CMR) olarak sınıflanır. SULpeak değerinde yüzde 30 veya daha fazla azalma ve aynı zamanda en az 0,8 birimlik mutlak azalma varsa kısmi metabolik yanıt (PMR) tanımlanır. SULpeak değerinde yüzde 30 veya daha fazla artış ve en az 0,8 birimlik mutlak artış varsa, ya da yeni bir FDG-avid lezyon veya belirgin progresyon saptanmışsa hasta progresif metabolik hastalık (PMD) olarak sınıflanır. Bu üç kategoriden hiçbiri karşılanmıyorsa hasta stabil metabolik hastalık (SMD) olarak kabul edilir. Orijinal PERCIST kriterleri, SUV'un yağsız vücut kütlesine göre düzeltilmiş biçimi olan SUL ile tanımlanmıştır; bu araca SUVpeak değeri girildiğinde sonuç yalnızca yaklaşık kabul edilmelidir, çünkü yağ dokusu oranı yüksek hastalarda SUV, SUL'dan belirgin sapabilir. Eşik değerleri (yüzde 30 ve 0,8 birim) orijinal 2009 Wahl ve arkadaşları makalesinde tanımlanmıştır ve 2016 tarihli "Practical PERCIST" makalesinde uygulama ayrıntıları netleştirilmiştir.

Yorumlama

CMR (tam metabolik yanıt) kategorisi, tüm hedef lezyonlarda FDG alımının tamamen kaybolduğunu ve tedaviye en olumlu yanıtı gösterir. PMR (kısmi metabolik yanıt) kategorisi, tümör metabolik aktivitesinde anlamlı bir azalma olduğunu ancak tam kayıp olmadığını ifade eder ve genellikle tedaviye devam kararını destekler. SMD (stabil metabolik hastalık) kategorisi, metabolik aktivitede yanıt veya progresyon eşiklerini karşılayacak kadar büyük bir değişim olmadığını gösterir ve klinik karar bu durumda başka bulgularla (görüntüleme, semptomlar, tümör belirteçleri) birlikte verilir. PMD (progresif metabolik hastalık) kategorisi, tedavinin etkisiz kaldığını düşündürür ve genellikle tedavi rejiminin değiştirilmesi gündeme gelir; yeni FDG-avid lezyon veya belirgin progresyon saptandığında SULpeak değişimi ne olursa olsun sonuç doğrudan PMD olarak kaydedilir. Çok merkezli çalışmalarda PERCIST yanıt kategorisinin sağkalımla ilişkili olduğu gösterilmiştir; örneğin özofagus kanseri ve metastatik mesane kanseri gibi farklı tümör gruplarında PERCIST yanıtı, hastalıksız sağkalım veya genel sağkalımla anlamlı biçimde ilişkilendirilmiştir. Bununla birlikte bu ilişkinin gücü tümör tipine göre değişir ve her hasta grubunda ayrı ayrı doğrulanmamıştır. Sonuç, standardize edilmiş PET protokolü ve deneyimli bir nükleer tıp hekiminin değerlendirmesiyle birlikte yorumlanmalıdır; tek başına sayısal sınıflama tedavi kararı için yeterli değildir.

Kaynaklar

• Wahl RL, Jacene H, Kasamon Y, Lodge MA. From RECIST to PERCIST: Evolving Considerations for PET Response Criteria in Solid Tumors. J Nucl Med. 2009;50 Suppl 1:122S-150S. PMID: 19403881, DOI: 10.2967/jnumed.108.057307.
• O JH, Lodge MA, Wahl RL. Practical PERCIST: A Simplified Guide to PET Response Criteria in Solid Tumors 1.0. Radiology. 2016;280(2):576-584. DOI: 10.1148/radiol.2016142043.

PERCIST karşılaştırması yalnızca standardize edilmiş PET protokollerinde geçerlidir; bazal ve takip tetkiklerinin aynı cihazda veya teknik olarak uyumlu bir protokolle, kontrollü kan glukozu düzeyinde ve sabit bir enjeksiyon-görüntüleme aralığında yapılmış olması gerekir. Orijinal kriterler SUL yani yağsız vücut kütlesine göre düzeltilmiş SUV peak değeriyle tanımlanmıştır; bu araca SUVpeak değeri girildiğinde sonuç yalnızca yaklaşık kabul edilmelidir ve vücut kompozisyonu bazalden takibe belirgin değişen hastalarda hatalı sınıflamaya yol açabilir. Eşik değerleri (yüzde 30 ve 0,8 birim) ve CMR tanımı, klinik uygulamada birincil kaynağa (Wahl ve arkadaşları 2009, O ve arkadaşları 2016) göre teyit edilmelidir. Bu araç deneyimli bir nükleer tıp hekiminin değerlendirmesinin ve multidisipliner klinik kararın yerine geçmez ve tek başına tedavi değişikliği kararı için kullanılmamalıdır.