RANO Kriterleri (Yüksek Dereceli Gliom Yanıtı)
Klinik hesaplayıcılar
Bu araçlar klinik kararın yerine geçmez. Sonuçlar hekim değerlendirmesi, güncel kılavuzlar ve hastanın klinik bağlamı ile birlikte yorumlanmalıdır.
RANO Kriterleri (Yüksek Dereceli Gliom Yanıtı)
Yüksek dereceli gliomda tedavi yanıtını kontrastlanan lezyon ölçümü, T2/FLAIR durumu, steroid dozu, klinik durum ve yeni lezyona göre CR/PR/SD/PD olarak sınıflar. Bu araç, 2010 yılında yayınlanan özgün RANO çalışma grubu kriterlerinin hekim girdisine dayalı, basitleştirilmiş bir uygulamasıdır.
Ne zaman kullanılır
Yüksek dereceli gliomu olan bir hastanın tedaviye yanıtı, takip manyetik rezonans (MR) görüntüleme ve klinik muayene bulguları birlikte değerlendirilerek belirlenmek istendiğinde kullanılır. Bu değerlendirme hem klinik çalışmalarda hem de rutin takipte uygulanır.
Formül
PD (progresif hastalık) şu durumlardan herhangi biri varsa tanımlanır: kontrastlanan lezyonun dik çaplar çarpımı toplamının (SPD) bazale veya o zamana kadarki en iyi yanıta göre yüzde 25 veya daha fazla artması (bu artış steroid dozu stabil kalırken veya artarken geçerlidir), yeni bir lezyonun ortaya çıkması, T2/FLAIR sinyalinde belirgin kötüleşme olması veya başka bir nedene bağlanamayan belirgin klinik kötüleşme görülmesi. PR (kısmi yanıt) için kontrastlanan SPD'de bazale göre yüzde 50 veya daha fazla azalma olması, yeni lezyon bulunmaması, T2/FLAIR bulgusunun stabil veya iyi olması, steroid dozunun bazalden yüksek olmaması ve klinik durumun stabil veya iyi olması birlikte gerekir. CR (tam yanıt) için kontrastlanan hastalığın tamamen kaybolmuş olması, yeni lezyon bulunmaması, T2/FLAIR bulgusunun stabil veya iyi olması, hastanın steroid almıyor olması (yalnızca fizyolojik replasman dozu istisnadır) ve klinik durumun stabil veya iyi olması birlikte gerekir. SD (stabil hastalık), CR, PR veya PD ölçütlerinin hiçbirini karşılamayan durumlarda konur. Özgün 2010 RANO kriterlerinde ölçülebilir lezyon, her biri en az 10 mm olan iki dik çapı bulunan, net sınırlı kontrastlanan bir lezyon olarak tanımlanır; kistik veya cerrahi rezeksiyon kavitesi duvarları ölçülebilir lezyon sayılmaz, yalnızca nodüler kontrastlanan bileşen ölçülür. CR ve PR yanıtları en az 4 hafta arayla tekrarlanan görüntüleme ile doğrulanmadan kesinleştirilmez; bu araç tek zaman noktası girdisi aldığından doğrulama adımını otomatik olarak uygulamaz, doğrulayıcı ikinci MR sonucu hekim tarafından ayrıca değerlendirilmelidir.
Yorumlama
CR sonucu tam yanıtı, PR sonucu kısmi yanıtı, SD sonucu stabil hastalığı ve PD sonucu progresif hastalığı gösterir. Birden fazla ölçüt aynı anda karşılanıyorsa öncelik PD lehine verilir; yani yeni lezyon, T2/FLAIR kötüleşmesi veya açıklanamayan klinik kötüleşme varsa SPD küçülmüş olsa bile sonuç PD olarak sınıflanır. CR veya PR sonucu alındığında bu yanıtın kalıcı olduğunu teyit etmek için en az 4 hafta sonra tekrar görüntüleme yapılması gerekir; tek bir MR taramasına dayanarak tedavi başarısı ilan edilmemelidir. Radyoterapiden sonraki ilk 12 hafta içinde elde edilen PD sonucu, psödoprogresyon olasılığı yüksek olduğundan tek başına tedavi kesme kararına temel oluşturmamalı, tekrar MR veya histopatolojik doğrulama ile teyit edilmelidir; RANO 2.0 güncellemesi bu 12 haftalık pencerede doğrulayıcı görüntülemeyi zorunlu tutar.
Kaynaklar
- Wen PY, Macdonald DR, Reardon DA, et al. Updated response assessment criteria for high-grade gliomas: response assessment in neuro-oncology working group. J Clin Oncol. 2010;28(11):1963-1972. DOI: 10.1200/JCO.2009.26.3541, PMID: 20231676.
- Wen PY, van den Bent M, Youssef G, et al. RANO 2.0: Update to the Response Assessment in Neuro-Oncology Criteria for High- and Low-Grade Gliomas in Adults. J Clin Oncol. 2023;41(33):5187-5199. PMID: 37774317.
- Ellingson BM, Bendszus M, Boxerman J, et al. Consensus recommendations for a standardized brain tumor imaging protocol in clinical trials. Neuro Oncol. 2015;17(9):1188-1198.
Bu araç, RANO 2010 yüksek dereceli gliom kurallarının basitleştirilmiş, hekim girdisine dayalı bir uygulamasıdır. Ölçülebilirlik ölçütleri (lezyonun her iki dik çapının en az 10 mm olması), radyoterapi sonrası ilk 12 haftada sık görülen psödoprogresyon, antianjiyojenik tedavi altında görülebilen psödoyanıt ve doğrulayıcı ikinci MR gerekliliği gibi kararlar deneyimli nöro-radyoloji ve nöro-onkoloji değerlendirmesi gerektirir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez ve tek başına tedavi kesme veya devam ettirme kararı vermek için kullanılmamalıdır.
Sık sorulan sorular
RANO Kriterleri (Yüksek Dereceli Gliom Yanıtı) nedir?
Yüksek dereceli gliomda tedavi yanıtını kontrastlanan lezyon ölçümü, T2/FLAIR durumu, steroid dozu, klinik durum ve yeni lezyona göre CR/PR/SD/PD olarak sınıflar. Bu araç, 2010 yılında yayınlanan özgün RANO çalışma grubu kriterlerinin hekim girdisine dayalı, basitleştirilmiş bir uygulamasıdır.
RANO Kriterleri (Yüksek Dereceli Gliom Yanıtı) ne zaman kullanılır?
Yüksek dereceli gliomu olan bir hastanın tedaviye yanıtı, takip manyetik rezonans (MR) görüntüleme ve klinik muayene bulguları birlikte değerlendirilerek belirlenmek istendiğinde kullanılır. Bu değerlendirme hem klinik çalışmalarda hem de rutin takipte uygulanır.
RANO Kriterleri (Yüksek Dereceli Gliom Yanıtı) nasıl hesaplanır?
PD (progresif hastalık) şu durumlardan herhangi biri varsa tanımlanır: kontrastlanan lezyonun dik çaplar çarpımı toplamının (SPD) bazale veya o zamana kadarki en iyi yanıta göre yüzde 25 veya daha fazla artması (bu artış steroid dozu stabil kalırken veya artarken geçerlidir), yeni bir lezyonun ortaya çıkması, T2/FLAIR sinyalinde belirgin kötüleşme olması veya başka bir nedene bağlanamayan belirgin klinik kötüleşme görülmesi. PR (kısmi yanıt) için kontrastlanan SPD'de bazale göre yüzde 50 veya daha fazla azalma olması, yeni lezyon bulunmaması, T2/FLAIR bulgusunun stabil veya iyi olması, steroid dozunun bazalden yüksek olmaması ve klinik durumun stabil veya iyi olması birlikte gerekir. CR (tam yanıt) için kontrastlanan hastalığın tamamen kaybolmuş olması, yeni lezyon bulunmaması, T2/FLAIR bulgusunun stabil veya iyi olması, hastanın steroid almıyor olması (yalnızca fizyolojik replasman dozu istisnadır) ve klinik durumun stabil veya iyi olması birlikte gerekir. SD (stabil hastalık), CR, PR veya PD ölçütlerinin hiçbirini karşılamayan durumlarda konur. Özgün 2010 RANO kriterlerinde ölçülebilir lezyon, her biri en az 10 mm olan iki dik çapı bulunan, net sınırlı kontrastlanan bir lezyon olarak tanımlanır; kistik veya cerrahi rezeksiyon kavitesi duvarları ölçülebilir lezyon sayılmaz, yalnızca nodüler kontrastlanan bileşen ölçülür. CR ve PR yanıtları en az 4 hafta arayla tekrarlanan görüntüleme ile doğrulanmadan kesinleştirilmez; bu araç tek zaman noktası girdisi aldığından doğrulama adımını otomatik olarak uygulamaz, doğrulayıcı ikinci MR sonucu hekim tarafından ayrıca değerlendirilmelidir.
RANO Kriterleri (Yüksek Dereceli Gliom Yanıtı) sonucu nasıl yorumlanır?
CR sonucu tam yanıtı, PR sonucu kısmi yanıtı, SD sonucu stabil hastalığı ve PD sonucu progresif hastalığı gösterir. Birden fazla ölçüt aynı anda karşılanıyorsa öncelik PD lehine verilir; yani yeni lezyon, T2/FLAIR kötüleşmesi veya açıklanamayan klinik kötüleşme varsa SPD küçülmüş olsa bile sonuç PD olarak sınıflanır. CR veya PR sonucu alındığında bu yanıtın kalıcı olduğunu teyit etmek için en az 4 hafta sonra tekrar görüntüleme yapılması gerekir; tek bir MR taramasına dayanarak tedavi başarısı ilan edilmemelidir. Radyoterapiden sonraki ilk 12 hafta içinde elde edilen PD sonucu, psödoprogresyon olasılığı yüksek olduğundan tek başına tedavi kesme kararına temel oluşturmamalı, tekrar MR veya histopatolojik doğrulama ile teyit edilmelidir; RANO 2.0 güncellemesi bu 12 haftalık pencerede doğrulayıcı görüntülemeyi zorunlu tutar.