Cambridge Diyabet Risk Skoru
Klinik hesaplayıcılar
Bu araçlar klinik kararın yerine geçmez. Sonuçlar hekim değerlendirmesi, güncel kılavuzlar ve hastanın klinik bağlamı ile birlikte yorumlanmalıdır.
Cambridge Diyabet Risk Skoru
Yaş, cinsiyet, VKİ, antihipertansif/steroid kullanımı, sigara öyküsü ve ailede diyabet öyküsüne dayanarak lojistik regresyonla tanı konmamış tip 2 diyabet olasılığını (0-1) öngören tarama skoru.
Ne zaman kullanılır
Bilinen diyabet tanısı olmayan erişkinlerde fırsatçı veya popülasyon temelli tip 2 diyabet taraması.
Formül
p = 1 / (1 + e^-(-6.322 + β1..β7)). β1 (kadın) = -0.879, erkek = 0. β2 (antihipertansif) = 1.222, yoksa 0. β3 (steroid) = 2.191, yoksa 0. β4 = 0.063 × yaş. β5 (VKİ): <25 → 0; 25-27.49 → 0.699; 27.5-29.99 → 1.97; ≥30 → 2.518. β6 (aile öyküsü): yok → 0; tek 1. derece akraba → 0.728; hem ebeveyn hem kardeş → 0.753. β7 (sigara): hiç içmemiş → 0; bırakmış → -0.218; halen içiyor → 0.855. Sonuç 0-1 arası bir olasılıktır; orijinal türetme/validasyon kohortunda ~0.20 (0.199) eşik değeri yaklaşık %77 duyarlılık ve %72 özgüllükle ilişkilendirilmiştir (AUC ~0.80).
Yorumlama
Hesaplanan olasılık, bireyin tanı konmamış tip 2 diyabete sahip olma ihtimalini yansıtır. Orijinal Griffin ve ark. (2000) çalışmasında ~0.20 civarındaki eşik değerleri makul duyarlılık/özgüllük dengesi sağlamıştır; daha yüksek olasılık, açlık plazma glukozu, OGTT veya HbA1c ile doğrulayıcı test gerekliliğini artırır. Bir çalışmada modelin ayrım gücü (aROC/C-istatistiği) erkeklerde yaklaşık 0.80, kadınlarda yaklaşık 0.81 bulunmuş; EPIC-Norfolk kohortunda ise yaklaşık 0.75 düzeyindedir. Bu değerler iyi bir ayrım gücüne işaret eder; ancak model mutlak riski olduğundan fazla tahmin etme eğilimindedir, dolayısıyla olasılık göreli bir risk sıralaması olarak yorumlanmalıdır. Skor tanı koymaz, yalnızca tarama amaçlı risk tahmini sağlar.
Kaynaklar
- Griffin SJ, Little PS, Hales CN, Kinmonth AL, Wareham NJ. Diabetes risk score: towards earlier detection of type 2 diabetes in general practice. Diabetes Metab Res Rev. 2000;16(3):164-171. PMID: 10867715.
- Kengne AP, Beulens JW, Peelen LM, et al. Non-invasive risk scores for prediction of type 2 diabetes (EPIC-InterAct): a validation of existing models. Lancet Diabetes Endocrinol. 2014;2(1):19-29. PMID: 24622666.
Bu araç tanı koymaz; yalnızca tanı konmamış tip 2 diyabet olasılığını tahmin eden bir tarama aracıdır. Formül orijinal İngiliz (Cambridgeshire) popülasyonunda türetilmiştir; farklı etnik/popülasyon gruplarında kalibrasyon değişebilir. Yüksek olasılık saptanan bireylerde açlık plazma glukozu, OGTT veya HbA1c ile doğrulayıcı test yapılmalıdır. Klinik muhakemenin yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
Cambridge Diyabet Risk Skoru nedir?
Yaş, cinsiyet, VKİ, antihipertansif/steroid kullanımı, sigara öyküsü ve ailede diyabet öyküsüne dayanarak lojistik regresyonla tanı konmamış tip 2 diyabet olasılığını (0-1) öngören tarama skoru.
Cambridge Diyabet Risk Skoru ne zaman kullanılır?
Bilinen diyabet tanısı olmayan erişkinlerde fırsatçı veya popülasyon temelli tip 2 diyabet taraması.
Cambridge Diyabet Risk Skoru nasıl hesaplanır?
p = 1 / (1 + e^-(-6.322 + β1..β7)). β1 (kadın) = -0.879, erkek = 0. β2 (antihipertansif) = 1.222, yoksa 0. β3 (steroid) = 2.191, yoksa 0. β4 = 0.063 × yaş. β5 (VKİ): <25 → 0; 25-27.49 → 0.699; 27.5-29.99 → 1.97; ≥30 → 2.518. β6 (aile öyküsü): yok → 0; tek 1. derece akraba → 0.728; hem ebeveyn hem kardeş → 0.753. β7 (sigara): hiç içmemiş → 0; bırakmış → -0.218; halen içiyor → 0.855. Sonuç 0-1 arası bir olasılıktır; orijinal türetme/validasyon kohortunda ~0.20 (0.199) eşik değeri yaklaşık %77 duyarlılık ve %72 özgüllükle ilişkilendirilmiştir (AUC ~0.80).
Cambridge Diyabet Risk Skoru sonucu nasıl yorumlanır?
Hesaplanan olasılık, bireyin tanı konmamış tip 2 diyabete sahip olma ihtimalini yansıtır. Orijinal Griffin ve ark. (2000) çalışmasında ~0.20 civarındaki eşik değerleri makul duyarlılık/özgüllük dengesi sağlamıştır; daha yüksek olasılık, açlık plazma glukozu, OGTT veya HbA1c ile doğrulayıcı test gerekliliğini artırır. Bir çalışmada modelin ayrım gücü (aROC/C-istatistiği) erkeklerde yaklaşık 0.80, kadınlarda yaklaşık 0.81 bulunmuş; EPIC-Norfolk kohortunda ise yaklaşık 0.75 düzeyindedir. Bu değerler iyi bir ayrım gücüne işaret eder; ancak model mutlak riski olduğundan fazla tahmin etme eğilimindedir, dolayısıyla olasılık göreli bir risk sıralaması olarak yorumlanmalıdır. Skor tanı koymaz, yalnızca tarama amaçlı risk tahmini sağlar.