FINDRISC (Tip 2 Diyabet Risk Skoru)

FINDRISC (Tip 2 Diyabet Risk Skoru)

Anketle (kan testi gerektirmeden) 10 yıllık tip 2 diyabet (T2DM) gelişme riskini öngören 8 maddelik tarama skoru (0-26).

Ne zaman kullanılır

Tip 2 diyabet açısından fırsatçı ya da popülasyon temelli tarama; tanı konmamış diyabet/prediyabet için ön değerlendirme.

Formül

Toplam = yaş (0/2/3/4) + VKİ (0/1/3) + bel çevresi (0/3/4) + fiziksel inaktivite (2) + her gün sebze/meyve tüketmeme (1) + antihipertansif ilaç (2) + yüksek kan şekeri öyküsü (5) + aile öyküsü (0/3/5). Aralık 0-26. Eşikler: < 7 düşük, 7-11 hafif artmış, 12-14 orta, 15-20 yüksek, > 20 (yani 21-26) çok yüksek 10 yıllık T2DM riski.

Yorumlama

Skor arttıkça hastanın 10 yıllık tip 2 diyabet gelişme riski artar. Orijinal Finlandiya kohortunda gözlenen yaklaşık 10 yıllık risk şu şekildedir: düşük risk grubunda (skor < 7) risk yaklaşık yüzde 1 iken, hafif artmış risk grubunda (7-11) yaklaşık yüzde 4, orta risk grubunda (12-14) yaklaşık yüzde 17, yüksek risk grubunda (15-20) yaklaşık yüzde 33 ve çok yüksek risk grubunda (20 üzeri) yaklaşık yüzde 50 olarak bildirilmiştir. Bağımsız dış doğrulama çalışmalarında FINDRISC skorunun tanı konmamış diyabet veya bozulmuş glukoz toleransını ayırt etmedeki genel performansı ortalama bir düzeydedir; toplanmış eğri altında kalan alan (AUC) değerleri farklı popülasyonlarda yaklaşık 0,69 ile 0,76 arasında değişmektedir ve bu da aracın mükemmel değil, orta düzeyde ayırt edici bir tarama testi olduğunu göstermektedir. Bir sistematik derleme ve tanısal doğruluk meta-analizinde, 9 veya 10 puanlık eşik değerlerin tarama amaçlı en dengeli performansı verdiği, 10 puan eşiğinde duyarlılığın yaklaşık yüzde 85'e ulaştığı ancak yanlış pozitiflik oranının da yüksek kaldığı, 12 puan eşiğinin ise duyarlılığı düşürüp özgüllüğü artırdığı bildirilmiştir. Türkiye'de yapılan büyük ölçekli bir doğrulama çalışmasında (Türkiye Kronik Hastalıklar ve Risk Faktörleri Sürveyansı verisi, 12.249 katılımcı, 6 yıllık izlem) optimal kesim noktası 8,5 puan olarak bulunmuş; bu eşikte AUC 0,76, duyarlılık yaklaşık yüzde 78, özgüllük yaklaşık yüzde 59 olarak raporlanmıştır. Yüksek veya çok yüksek risk grubunda yer alan hastada açlık plazma glukozu, OGTT veya HbA1c ile doğrulama testi yapılması ve yaşam tarzı değişikliği programına yönlendirilmesi önerilir.

Kaynaklar

• Lindström J, Tuomilehto J. The diabetes risk score: a practical tool to predict type 2 diabetes risk. Diabetes Care. 2003;26(3):725-731. PMID: 12610029.
• Ture N, Emecen AN, Unal B. Validation of the Finnish Diabetes Risk Score and development of a country-specific diabetes prediction model for Turkey. Primary Health Care Research & Development. 2025;26:e18.
• Finnish diabetes risk score (FINDRISC) for type 2 diabetes screening compared with the oral glucose tolerance test: a systematic review and meta-analysis of diagnostic test accuracy. Diabetes Research and Clinical Practice. 2025.

FINDRISC bir tarama aracıdır ve tek başına tanı koymaz; yüksek veya çok yüksek skor bulunan hastada açlık plazma glukozu, OGTT veya HbA1c ile mutlaka doğrulama testi yapılmalıdır. Bel çevresi eşikleri cinsiyete özgüdür ve puanlama yapılırken hastanın cinsiyetine uygun seçenek işaretlenmelidir; yanlış cinsiyet seçimi skoru hatalı hesaplatır. Yukarıda verilen risk yüzdeleri orijinal Finlandiya popülasyonundan elde edilmiştir ve farklı etnik veya coğrafi popülasyonlarda gerçek risk bu yüzdelerden sapabilir; bu nedenle Türkiye'de yapılan doğrulama çalışmasının bulguları da ayrıca değerlendirilmelidir. Bu araç klinik muhakemenin yerine geçmez ve tek başına tedavi kararı vermek için kullanılmamalıdır.