Boey Skoru (Perfore Peptik Ülser)

Boey Skoru (Perfore Peptik Ülser)

Perfore peptik/duodenal ülser hastalarında ameliyat sonrası mortalite ve morbiditeyi öngören 3 maddelik klinik risk skorudur ve toplam puan 0 ile 3 arasında değişir.

Ne zaman kullanılır

Boey skoru, cerrahi öncesinde perfore peptik veya duodenal ülser tanısı almış erişkin hastada risk gruplaması yapmak amacıyla kullanılır ve cerrahi ekibe hastanın beklenen seyri hakkında bilgi verir.

Formül

Boey skoru üç faktörün her birine 1 puan vererek hesaplanır ve toplam puan 0 ile 3 arasında değişir. Birinci faktör preoperatif şoktur ve sistolik kan basıncının 100 mmHg altında olması olarak tanımlanır. İkinci faktör geç başvurudur ve perforasyondan ameliyata kadar geçen sürenin 24 saati aşması olarak tanımlanır. Üçüncü faktör ciddi eşlik eden medikal hastalığın varlığıdır. Skor, bu üç ikili (var/yok) değişkenin basit toplamından oluşur ve ağırlıklandırma içermez.

Yorumlama

Risk faktörü sayısı arttıkça ameliyat sonrası mortalite ve morbidite belirgin şekilde artar. Boey'nin orijinal 1987 serisinde hiçbir risk faktörü olmayan hastalarda mortalite %0,7'nin altında bildirilmişken, her üç risk faktörünün de bulunduğu ve yalnızca basit kapama uygulanan hastalarda mortalite %86,7'ye kadar yükselmiştir; skor 1 ve 2 için kesin ara değerler orijinal yayında ayrıntılı olarak raporlanmamıştır. Sonraki dış doğrulama çalışmalarında mutlak mortalite oranları çalışmadan çalışmaya önemli ölçüde değişkenlik göstermiştir; örneğin bazı serilerde skorlara göre mortalite %1, %8, %33 ve %38 olarak bulunmuştur. Bu nedenle rapor edilen yüzdeler yalnızca artan risk eğilimini göstermek için kullanılmalı, hastaya özgü kesin mortalite tahmini olarak sunulmamalıdır. Skor 2 ve üzeri olan hastalarda yoğun bakım desteği ve deneyimli cerrahi ekip planlaması düşünülmelidir; skor 3 olan hastalarda mortalite riski çok yüksektir ve palyatif yaklaşımlar dahil tüm tedavi seçenekleri hasta ve yakınlarıyla açıkça tartışılmalıdır.

Kaynaklar

• Boey J, Choi SK, Poon A, Alagaratnam TT. Risk stratification in perforated duodenal ulcers. A prospective validation of predictive factors. Ann Surg. 1987;205(1):22-26. PMID: 3800459.
• Boey J, Wong J, Ong GB. A prospective study of operative risk factors in perforated duodenal ulcers. Ann Surg. 1982;195(3):265-269.
• Thorsen K, Søreide JA, Kvaløy JT, Glomsaker T, Søreide K. Perforated peptic ulcer. World J Emerg Surg. 2013;8:16.
• Thorsen K, Søreide JA, Søreide K. What is the best predictor of mortality in perforated peptic ulcer disease? A population-based, multivariable regression analysis including three clinical scoring systems. J Gastrointest Surg. 2014;18(7):1261-1268.
• Møller MH, Engebjerg MC, Adamsen S, Bendix J, Thomsen RW. The Peptic Ulcer Perforation (PULP) score: a predictor of mortality in patients with perforated peptic ulcer. Scand J Gastroenterol. 2011;46(6):785-792.
• Tarasconi A, Coccolini F, Biffl WL, et al. Perforated and bleeding peptic ulcer: WSES guidelines. World J Emerg Surg. 2020;15:3.

Preoperatif şok eşiği sistolik kan basıncının 100 mmHg altında olması, geç başvuru eşiği ise perforasyondan ameliyata kadar geçen sürenin 24 saati aşması olarak birincil kaynağa (Boey 1987) göre tanımlanmıştır. Mortalite oranları kohorta, döneme ve sağlık sistemine göre büyük farklılıklar gösterir; bu nedenle sonuç mutlak bir mortalite tahmini olarak değil, artan risk eğilimi olarak yorumlanmalıdır. Skor, duodenal ülser perforasyonu olan hastalarda türetilmiştir ve gastrik perforasyonlarda ayrı olarak doğrulanmamıştır. Dış doğrulama çalışmalarında PULP skorunun mortaliteyi Boey skorundan daha isabetli öngördüğü bildirilmiştir; bu nedenle Boey skoru tek başına kullanılmamalı, mümkünse PULP veya ASA skoruyla birlikte değerlendirilmelidir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez.