Parasetamol Aşırı Dozunda N-Asetilsistein (NAC) Dozlama Protokolü
Klinik hesaplayıcılar
Bu araçlar klinik kararın yerine geçmez. Sonuçlar hekim değerlendirmesi, güncel kılavuzlar ve hastanın klinik bağlamı ile birlikte yorumlanmalıdır.
Parasetamol Aşırı Dozunda N-Asetilsistein (NAC) Dozlama Protokolü
Parasetamol (asetaminofen) aşırı dozu tedavisinde kullanılan, ağırlığa dayalı klasik 21 saatlik intravenöz üç torbalı N-asetilsistein (NAC) rejiminin doz ve infüzyon hızlarını hesaplar (toplam 300 mg/kg).
Ne zaman kullanılır
Rumack-Matthew nomogramına göre tedavi eşiğinin üzerinde tek doz akut alım, belirsiz zamanlı/kronik alım ile hepatotoksisite şüphesi, tespit edilebilir parasetamol düzeyi ile birlikte karaciğer fonksiyon bozukluğu olan hastalarda NAC başlanacağı zaman.
Formül
Klasik 21 saatlik IV 3 torba rejimi (toplam 300 mg/kg): 1. torba (yükleme) 150 mg/kg, %5 dekstroz içinde, 60 dakikada; 2. torba 50 mg/kg, sonraki 4 saatte; 3. torba 100 mg/kg, sonraki 16 saatte. 100 kg üzerindeki hastalarda doz hesaplamasında ağırlık 100 kg ile sınırlandırılır.
Yorumlama
Hesaplanan dozlar klasik 21 saatlik IV 3 torbalı rejime göredir. Tedavi, Rumack-Matthew nomogramına göre tedavi eşiği üzerindeki (alımdan 4 saat sonra ölçülen düzeyde 150 mcg/mL eşik çizgisinin üzeri) veya klinik/anamnestik olarak endike olan hastalarda başlanır. Toplam doz her rejimde 300 mg/kg olmakla birlikte, uygulama şekli anafilaktoid reaksiyon sıklığını belirgin biçimde etkiler. İskoç-Newcastle Antiemetik Protokolü (SNAP) çalışmasında, aynı 300 mg/kg toplam dozun daha düşük ve yavaş bir yükleme ile 12 saatte verildiği iki torbalı rejim, klasik 21 saatlik rejime kıyasla ciddi anafilaktoid reaksiyonları ve kusmayı azaltmış (ciddi reaksiyon %4.6'ya karşı ilk kohortta çok daha yüksek), karaciğer koruması ise benzer kalmıştır. Bulantı, kusma ve anafilaktoid reaksiyon (özellikle yükleme dozu sırasında) açısından izlem gereklidir; reaksiyon gelişirse infüzyon durdurulmaz, yavaşlatılır ve antihistaminik ile devam edilir.
Kaynaklar
- Rumack BH, Matthew H. Acetaminophen poisoning and toxicity. Pediatrics. 1975;55(6):871-876.
- Acetadote (acetylcysteine) injection prescribing information. U.S. Food and Drug Administration; revised label, 21-hour 3-bag IV regimen (300 mg/kg total).
- Bateman DN, Dear JW, Thanacoody HK, et al. Reduction of adverse effects from intravenous acetylcysteine treatment for paracetamol poisoning: a randomised controlled trial. Lancet. 2014;383(9918):697-704.
Bu hesaplayıcı klasik 21 saatlik 3 torbalı rejimi esas alır; bazı merkezler 2 torbalı (20 saat) veya oral 72 saatlik rejimleri tercih edebilir — yerel protokole göre uyarlanmalıdır. NAC infüzyon hızı ve konsantrasyonu dilüsyon hatası riskini artırabilir; tüm dozlar mutlaka çift kontrol edilmelidir. Anafilaktoid reaksiyon (özellikle yükleme dozu sırasında) NAC kesilmesini değil, infüzyon hızının yavaşlatılmasını ve semptomatik tedaviyi gerektirir.
Sık sorulan sorular
Parasetamol Aşırı Dozunda N-Asetilsistein (NAC) Dozlama Protokolü nedir?
Parasetamol (asetaminofen) aşırı dozu tedavisinde kullanılan, ağırlığa dayalı klasik 21 saatlik intravenöz üç torbalı N-asetilsistein (NAC) rejiminin doz ve infüzyon hızlarını hesaplar (toplam 300 mg/kg).
Parasetamol Aşırı Dozunda N-Asetilsistein (NAC) Dozlama Protokolü ne zaman kullanılır?
Rumack-Matthew nomogramına göre tedavi eşiğinin üzerinde tek doz akut alım, belirsiz zamanlı/kronik alım ile hepatotoksisite şüphesi, tespit edilebilir parasetamol düzeyi ile birlikte karaciğer fonksiyon bozukluğu olan hastalarda NAC başlanacağı zaman.
Parasetamol Aşırı Dozunda N-Asetilsistein (NAC) Dozlama Protokolü nasıl hesaplanır?
Klasik 21 saatlik IV 3 torba rejimi (toplam 300 mg/kg): 1. torba (yükleme) 150 mg/kg, %5 dekstroz içinde, 60 dakikada; 2. torba 50 mg/kg, sonraki 4 saatte; 3. torba 100 mg/kg, sonraki 16 saatte. 100 kg üzerindeki hastalarda doz hesaplamasında ağırlık 100 kg ile sınırlandırılır.
Parasetamol Aşırı Dozunda N-Asetilsistein (NAC) Dozlama Protokolü sonucu nasıl yorumlanır?
Hesaplanan dozlar klasik 21 saatlik IV 3 torbalı rejime göredir. Tedavi, Rumack-Matthew nomogramına göre tedavi eşiği üzerindeki (alımdan 4 saat sonra ölçülen düzeyde 150 mcg/mL eşik çizgisinin üzeri) veya klinik/anamnestik olarak endike olan hastalarda başlanır. Toplam doz her rejimde 300 mg/kg olmakla birlikte, uygulama şekli anafilaktoid reaksiyon sıklığını belirgin biçimde etkiler. İskoç-Newcastle Antiemetik Protokolü (SNAP) çalışmasında, aynı 300 mg/kg toplam dozun daha düşük ve yavaş bir yükleme ile 12 saatte verildiği iki torbalı rejim, klasik 21 saatlik rejime kıyasla ciddi anafilaktoid reaksiyonları ve kusmayı azaltmış (ciddi reaksiyon %4.6'ya karşı ilk kohortta çok daha yüksek), karaciğer koruması ise benzer kalmıştır. Bulantı, kusma ve anafilaktoid reaksiyon (özellikle yükleme dozu sırasında) açısından izlem gereklidir; reaksiyon gelişirse infüzyon durdurulmaz, yavaşlatılır ve antihistaminik ile devam edilir.