Hoehn and Yahr Staging (Parkinson Disease)
Clinical calculators
These tools do not replace clinical judgment. Results should be interpreted together with physician assessment, current guidelines, and the patient's clinical context.
Hoehn and Yahr Staging (Parkinson Disease)
Hoehn-Yahr evrelemesi, Parkinson hastalığının klinik ilerlemesini tek taraflı tutulumdan tekerlekli sandalye veya yatak bağımlılığına kadar tek bir kategorik evre üzerinden sınıflandırır. Modifiye sürüm, 1967 tarihli orijinal 1-5 evrelemesine 1.5 ve 2.5 ara basamaklarını eklemiştir.
When to use
Hoehn-Yahr evrelemesi, idiyopatik Parkinson hastalığı tanısı zaten konmuş olan hastada hastalık şiddetinin kaba bir özetini çıkarmak, izlemde ilerlemeyi belgelemek ve araştırma ya da klinik serilerde hasta gruplarını karşılaştırmak için kullanılır. Değerlendirme hem ilacın etkili olduğu "on" dönemde hem de ilaç etkisinin kaybolduğu "off" dönemde ayrı ayrı yapılabilir ve hangi dönemde alındığı mutlaka kayda geçirilmelidir, çünkü aynı hasta bu iki dönemde farklı evrede görünebilir.
Formula
Orijinal Hoehn-Yahr (1967) çalışması, hastalığı 1 ile 5 arasında beş tam sayı evresine ayırır ve evre atamasını klinisyenin muayenede gözlediği tek taraflılık, iki taraflılık ve postural instabilite bulgularına dayandırır. Modifiye sürümde, hastalar arası ayrımı inceltmek için 1.5 (tek taraflı tutulum ile birlikte aksiyel tutulum) ve 2.5 (hafif iki taraflı tutulum ile birlikte çekme testinde toparlanma olması) ara evreleri eklenmiştir. Evre, bir puan toplamı değil klinisyenin muayene bulgularına göre yaptığı kategorik bir seçimdir; bu araçta aritmetik bir hesaplama yapılmaz, yalnızca seçilen evrenin klinik karşılığı gösterilir. MDS Task Force, grup tanımlaması gerektiren araştırmalarda ara evreler yerine orijinal tam sayı ölçeğinin kullanılmasını önermiştir çünkü ara evrelerin klinimetrik özellikleri orijinal ölçek kadar sağlam biçimde test edilmemiştir.
Interpretation
Evre 1 ve 1.5, hastalığın tek taraflı olduğu ve postural dengenin tamamen korunduğu erken dönemi gösterir. Evre 2 ve 2.5, tutulumun iki tarafa yayıldığı ancak dengenin büyük ölçüde korunduğu orta dönemi tanımlar; evre 2.5'te çekme (pull) testinde hasta geriye doğru itilince toparlanabilir. Evre 3, çekme testinde toparlanamama ile ortaya çıkan postural instabilitenin başladığı ancak hastanın günlük yaşamda hâlâ fiziksel olarak bağımsız kaldığı dönemdir ve hastalık seyrinde en önemli dönüm noktası kabul edilir, çünkü bu evreden sonra düşme riski belirgin biçimde artar. Evre 4, hastanın yardımsız ayakta durabildiği ya da yürüyebildiği ancak günlük yaşam aktivitelerinde belirgin bağımlılık geliştiği ciddi engellilik dönemidir. Evre 5, hastanın tekerlekli sandalyeye veya yatağa bağımlı hale geldiği en ağır dönemdir. Evre atanırken hastanın ilaç etkisinin olduğu "on" durumda mı yoksa ilaç etkisinin kaybolduğu "off" durumda mı değerlendirildiği mutlaka not edilmelidir, çünkü aynı hasta bu iki durumda farklı evrelerde görünebilir.
References
- Hoehn MM, Yahr MD. Parkinsonism: onset, progression and mortality. Neurology. 1967;17(5):427-442. PMID:6067254. doi:10.1212/wnl.17.5.427.
- Goetz CG, Poewe W, Rascol O, et al. Movement Disorder Society Task Force report on the Hoehn and Yahr staging scale: status and recommendations. Mov Disord. 2004;19(9):1020-1028. PMID:15372591. doi:10.1002/mds.20213.
- Zhao YJ, Wee HL, Chan YH, et al. Progression of Parkinson's disease as evaluated by Hoehn and Yahr stage transition times. Mov Disord. 2010;25(6):710-716. PMID:20213822. doi:10.1002/mds.22875.
- Mortality of Parkinson's disease by Hoehn-Yahr stage from community-based and clinic series (Keelung Community-based Integrated Screening, KCIS no. 17). PMID:19674213.
Hoehn-Yahr bir tanı aracı değil bir evreleme aracıdır ve yalnızca motor yaygınlık ile postural dengeyi kabaca yansıtır; motor dalgalanmaları, tutuklanma ataklarını, diskinezileri ve motor-dışı yükü kapsamaz. Ara evreler olan 1.5 ve 2.5, modifiye sürüme aittir ve orijinal 1967 ölçeğinde bulunmaz; MDS Task Force, araştırmalarda grup tanımlaması yapılırken ara evreler yerine orijinal tam sayı ölçeğinin kullanılmasını önermiştir çünkü ara evrelerin klinimetrik özellikleri aynı düzeyde test edilmemiştir. Evre atanırken hastanın ilaç etkisinin olduğu "on" dönemde mi yoksa ilaç etkisinin kaybolduğu "off" dönemde mi değerlendirildiği kayda geçirilmelidir, aksi hâlde aynı hastada farklı zamanlarda tutarsız evreler ortaya çıkabilir. Bu araç klinik değerlendirmenin yerine geçmez ve atipik veya sekonder parkinsonizmde kullanılmamalıdır.
Frequently asked questions
What is Hoehn and Yahr Staging (Parkinson Disease)?
Hoehn-Yahr evrelemesi, Parkinson hastalığının klinik ilerlemesini tek taraflı tutulumdan tekerlekli sandalye veya yatak bağımlılığına kadar tek bir kategorik evre üzerinden sınıflandırır. Modifiye sürüm, 1967 tarihli orijinal 1-5 evrelemesine 1.5 ve 2.5 ara basamaklarını eklemiştir.
When is Hoehn and Yahr Staging (Parkinson Disease) used?
Hoehn-Yahr evrelemesi, idiyopatik Parkinson hastalığı tanısı zaten konmuş olan hastada hastalık şiddetinin kaba bir özetini çıkarmak, izlemde ilerlemeyi belgelemek ve araştırma ya da klinik serilerde hasta gruplarını karşılaştırmak için kullanılır. Değerlendirme hem ilacın etkili olduğu "on" dönemde hem de ilaç etkisinin kaybolduğu "off" dönemde ayrı ayrı yapılabilir ve hangi dönemde alındığı mutlaka kayda geçirilmelidir, çünkü aynı hasta bu iki dönemde farklı evrede görünebilir.
How is Hoehn and Yahr Staging (Parkinson Disease) calculated?
Orijinal Hoehn-Yahr (1967) çalışması, hastalığı 1 ile 5 arasında beş tam sayı evresine ayırır ve evre atamasını klinisyenin muayenede gözlediği tek taraflılık, iki taraflılık ve postural instabilite bulgularına dayandırır. Modifiye sürümde, hastalar arası ayrımı inceltmek için 1.5 (tek taraflı tutulum ile birlikte aksiyel tutulum) ve 2.5 (hafif iki taraflı tutulum ile birlikte çekme testinde toparlanma olması) ara evreleri eklenmiştir. Evre, bir puan toplamı değil klinisyenin muayene bulgularına göre yaptığı kategorik bir seçimdir; bu araçta aritmetik bir hesaplama yapılmaz, yalnızca seçilen evrenin klinik karşılığı gösterilir. MDS Task Force, grup tanımlaması gerektiren araştırmalarda ara evreler yerine orijinal tam sayı ölçeğinin kullanılmasını önermiştir çünkü ara evrelerin klinimetrik özellikleri orijinal ölçek kadar sağlam biçimde test edilmemiştir.
How is the Hoehn and Yahr Staging (Parkinson Disease) result interpreted?
Evre 1 ve 1.5, hastalığın tek taraflı olduğu ve postural dengenin tamamen korunduğu erken dönemi gösterir. Evre 2 ve 2.5, tutulumun iki tarafa yayıldığı ancak dengenin büyük ölçüde korunduğu orta dönemi tanımlar; evre 2.5'te çekme (pull) testinde hasta geriye doğru itilince toparlanabilir. Evre 3, çekme testinde toparlanamama ile ortaya çıkan postural instabilitenin başladığı ancak hastanın günlük yaşamda hâlâ fiziksel olarak bağımsız kaldığı dönemdir ve hastalık seyrinde en önemli dönüm noktası kabul edilir, çünkü bu evreden sonra düşme riski belirgin biçimde artar. Evre 4, hastanın yardımsız ayakta durabildiği ya da yürüyebildiği ancak günlük yaşam aktivitelerinde belirgin bağımlılık geliştiği ciddi engellilik dönemidir. Evre 5, hastanın tekerlekli sandalyeye veya yatağa bağımlı hale geldiği en ağır dönemdir. Evre atanırken hastanın ilaç etkisinin olduğu "on" durumda mı yoksa ilaç etkisinin kaybolduğu "off" durumda mı değerlendirildiği mutlaka not edilmelidir, çünkü aynı hasta bu iki durumda farklı evrelerde görünebilir.