Health Assessment Questionnaire Disability Index (HAQ-DI)

Health Assessment Questionnaire Disability Index (HAQ-DI)

Romatoid artrit ve diğer romatizmal hastalıklarda günlük yaşam aktivitelerindeki fonksiyonel özürlülüğü 8 kategori üzerinden ölçen, hastanın kendisinin doldurduğu bir indekstir ve sonuç 0 ile 3 arasında bir puan olarak ifade edilir.

When to use

Bu ölçek romatoid artrit başta olmak üzere psoriatik artrit, ankilozan spondilit ve diğer romatizmal hastalıklarda fonksiyonel durumun değerlendirilmesi ve tedaviye verilen yanıtın zaman içinde izlenmesi amacıyla kullanılır. Aracın asıl geliştirildiği ve en geniş doğrulama verisine sahip olduğu hasta grubu romatoid artrit hastalarıdır.

Formula

Her kategori için hasta, o kategorideki en yüksek yani en kötü soru puanını 0-3 arasında bildirir. Bir kategoride yardımcı araç veya başka kişi yardımı kullanılıyorsa o kategorinin puanı en az 2'ye yükseltilir; puan zaten 2 veya 3 ise bu düzeltme değişiklik yaratmaz. HAQ-DI sonucu, sekiz kategori puanının aritmetik ortalaması alınarak 0 ile 3 arasında bir değer olarak hesaplanır.

Interpretation

Sıfır puanı hiç özürlülük olmadığını yani en iyi fonksiyonel durumu gösterirken üç puanı en kötü fonksiyonel durumu gösterir. Genel kabul gören sınıflamaya göre 0 ile 1 arası hafif, 1 ile 2 arası orta, 2 ile 3 arası ciddi fonksiyonel özürlülük olarak yorumlanır. Romatoid artritte tedaviye klinik olarak anlamlı bir yanıtın göstergesi olarak literatürde en sık kullanılan klinik olarak önemli en küçük fark (MCID) değeri, başlangıca göre en az 0,22 puanlık bir düşüştür; ancak bu eşik hastalığın evresine göre değişebilir ve romatoid artrit gelişme riski taşıyan eklem ağrılı (artralji) hastalarda çok daha küçük değerlerin bile klinik olarak anlamlı olabileceği gösterilmiştir. Sonuç tek başına tanısal değildir, hasta bildirimine dayanır ve mutlaka klinik muayene, eklem sayımı ve enflamasyon belirteçleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

References

• Fries JF, Spitz P, Kraines RG, Holman HR. Measurement of patient outcome in arthritis. Arthritis Rheum. 1980;23(2):137-145. PMID: 7362664. doi:10.1002/art.1780230202
• Bruce B, Fries JF. The Stanford Health Assessment Questionnaire: dimensions and practical applications. Health Qual Life Outcomes. 2003;1:20.
• Pincus T, Summey JA, Soraci SA Jr, Wallston KA, Hummon NP. Assessment of patient satisfaction in activities of daily living using a modified Stanford Health Assessment Questionnaire. Arthritis Rheum. 1983;26(11):1346-1353. (Ceiling etkisi ve Modified HAQ üzerine erken çalışma)
• Felson DT, Anderson JJ, Boers M, et al. The American College of Rheumatology preliminary core set of disease activity measures for rheumatoid arthritis clinical trials. Arthritis Rheum. 1993;36(6):729-740. PMID: 8507213.
• Assessment of the minimal clinically important difference for the Health Assessment Questionnaire Disability Index in patients with arthralgia at risk for progression to rheumatoid arthritis. PubMed PMID: 40983396.

Puanlama hasta bildirimine dayanır; her kategori için o kategorideki en kötü soru puanı kullanılır ve yardımcı araç veya başka kişi yardımı varlığında kategori puanı en az 2'ye yükseltilir. Uzun süreli, kalıcı eklem hasarı olan hastalarda taban etkisi nedeniyle puan gerçek klinik iyileşmeyi yansıtmayabilir; hafif hastalıkta ise tavan etkisi nedeniyle küçük ama önemli kötüleşmeler gözden kaçabilir. Bu araç klinik değerlendirmenin ve eklem muayenesinin yerine geçmez, tanı koymak için kullanılmaz.