Disease Activity in PSoriatic Arthritis (DAPSA)

Disease Activity in PSoriatic Arthritis (DAPSA)

DAPSA (Disease Activity in PSoriatic Arthritis), psöriyatik artritte periferik eklem tutulumunu değerlendiren bileşik bir hastalık aktivitesi ölçütüdür ve beş klinik bileşenin ağırlıksız olarak doğrudan toplanmasıyla hesaplanır. Skor, orijinal adıyla DAREA (Disease Activity in REiter's Arthritis) olarak reaktif artritte geliştirilmiş ve sonradan psöriyatik artrite uyarlanmıştır.

When to use

DAPSA, periferik eklem tutulumu olan psöriyatik artrit hastalarında hastalık aktivitesinin düzenli aralıklarla izlenmesi amacıyla kullanılır. Özellikle biyolojik veya hedefe yönelik sentetik hastalık modifiye edici ilaç (DMARD) tedavisi altındaki hastalarda, remisyon veya düşük hastalık aktivitesi hedefine ulaşılıp ulaşılmadığının değerlendirilmesinde tercih edilir.

Formula

DAPSA puanı, beş bileşenin ağırlıksız olarak doğrudan toplanmasıyla hesaplanır: hassas eklem sayısı (68 eklem üzerinden), şiş eklem sayısı (66 eklem üzerinden), hastanın ağrı değerlendirmesi (0-10 cm görsel analog skala, VAS), hastanın global hastalık aktivitesi değerlendirmesi (0-10 cm VAS) ve CRP değeri (mg/dL). Formülde hiçbir bileşene farklı bir ağırlık verilmez; bu, DAPSA'yı aynı bileşenleri farklı ağırlıklarla birleştiren DAS28 gibi diğer bileşik indekslerden ayıran temel özelliktir. CRP biriminin mg/dL olduğuna özellikle dikkat edilmelidir; laboratuvar sonucu mg/L cinsinden verilmişse değer 10'a bölünerek mg/dL'ye çevrilmelidir (örneğin 12 mg/L değeri 1,2 mg/dL olarak girilir). CRP yerine hastanın klinik bileşenleri kullanılarak hesaplanan ve laboratuvar sonucu beklemeden uygulanabilen cDAPSA (clinical DAPSA) alternatif bir versiyondur; DAPSA ile cDAPSA arasında hastalık aktivitesi kategorileri açısından yüksek uyum bildirilmiştir.

Interpretation

DAPSA puanı dört hastalık aktivitesi kategorisine ayrılır: puan 4 veya altında ise hasta remisyondadır; puan 5 ile 14 arasında ise düşük hastalık aktivitesi vardır; puan 15 ile 28 arasında ise orta düzeyde hastalık aktivitesi vardır; puan 28'in üzerinde ise yüksek hastalık aktivitesi vardır. Skor düştükçe hastalık aktivitesi azalır ve tedaviye yanıt olumlu değerlendirilir. Avrupa Romatoloji Birliği (EULAR) hedefe yönelik tedavi (treat-to-target) yaklaşımına göre tedavi hedefi remisyon, buna ulaşılamıyorsa düşük hastalık aktivitesidir; bu hedefe düzenli aralıklarla DAPSA gibi doğrulanmış bir ölçütle yapılan değerlendirme ile ulaşılır. Remisyon veya düşük hastalık aktivitesinin sürdürülmesi, eklem hasarının daha az ilerlemesi ve yaşam kalitesinde iyileşme ile ilişkilendirilmiştir.

References

• Schoels M, Aletaha D, Funovits J, Kavanaugh A, Baker D, Smolen JS. Application of the DAREA/DAPSA score for assessment of disease activity in psoriatic arthritis. Ann Rheum Dis. 2010;69(8):1441-1447. PMID 20525844.
• Schoels MM, Aletaha D, Alasti F, Smolen JS. Disease activity in psoriatic arthritis (PsA): defining remission and treatment success using the DAPSA score. Ann Rheum Dis. 2016;75(5):811-818. PMID 26269398.
• Gossec L, Baraliakos X, Kerschbaumer A, et al. EULAR recommendations for the management of psoriatic arthritis with pharmacological therapies: 2019 update. Ann Rheum Dis. 2020;79(6):700-712.
• Coates LC, Soriano ER, Corp N, et al. Group for Research and Assessment of Psoriasis and Psoriatic Arthritis (GRAPPA): updated treatment recommendations for psoriatic arthritis 2021. Nat Rev Rheumatol. 2022;18(8):465-479. PMCID PMC9244095.
• Aletaha D, Alasti F, Smolen JS. Disease activity states of the DAPSA, a psoriatic arthritis specific instrument, are valid against functional status and structural progression. Ann Rheum Dis. 2017;76(2):418-421. PMID 27457512.

DAPSA yalnızca periferik eklem hastalık aktivitesini ölçer; aksiyel tutulumu, entezit, daktilit ve cilt/tırnak psoriazis aktivitesini yansıtmadığı için tek başına kapsamlı hastalık değerlendirmesinin yerine geçmez. CRP biriminin mg/dL olduğuna özellikle dikkat edilmelidir; mg/L cinsinden bir değerin doğrudan girilmesi skoru gerçek değerinden yaklaşık on kat yüksek gösterir ve hastanın yanlış şekilde yüksek aktivite kategorisine yerleştirilmesine yol açar. Aktif enfeksiyon veya eşlik eden başka bir inflamatuvar durum CRP değerini yükselterek skoru yanıltabilir; bu durumda CRP içermeyen cDAPSA gibi bir alternatif hesaplama tercih edilebilir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez ve sonuçlar hastanın genel klinik değerlendirmesiyle birlikte yorumlanmalıdır.