ASAS Classification Criteria for Axial Spondyloarthritis

ASAS Classification Criteria for Axial Spondyloarthritis

En az 3 ay süren sırt ağrısı olan ve başlangıç yaşı 45'in altında bulunan hastalarda aksiyel spondiloartriti görüntüleme kolu veya klinik kol üzerinden sınıflandıran ASAS (Assessment of SpondyloArthritis international Society) kriterleridir. Bu kriterler 2009 yılında Rudwaleit ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş ve 25 merkezden 649 hastalık uluslararası bir kohortta doğrulanmıştır.

When to use

Bu kriterler, kronik sırt ağrısı en az 3 aydır süren ve semptomların başlangıç yaşı 45'in altında olan hastalarda uygulanır. Hedef popülasyon, nedeni açıklanamamış kronik bel/sırt ağrısı nedeniyle romatoloji polikliniğine yönlendirilen ve aksiyel spondiloartrit ön tanısı düşünülen erişkin hastalardır.

Formula

Kriterlerin uygulanabilmesi için önce giriş koşulu sağlanmalıdır: sırt ağrısı en az 3 aydır sürmelidir ve semptomların başlangıç yaşı 45'in altında olmalıdır. Bu iki koşul birlikte sağlandığında hasta iki sınıflandırma kolundan biri üzerinden değerlendirilir. Görüntüleme kolunda hastada görüntülemede sakroiliit bulunmalı (manyetik rezonans görüntülemede aktif/akut inflamasyon veya modifiye New York ölçütlerine göre kesin radyografik sakroiliit) ve buna ek olarak en az 1 SpA özelliği daha eşlik etmelidir. Klinik kolda ise hasta HLA-B27 pozitif olmalı ve buna ek olarak en az 2 diğer SpA özelliği eşlik etmelidir. Değerlendirilen SpA özellikleri şunlardır: inflamatuar sırt ağrısı, artrit, entezit (özellikle topukta), üveit, daktilit, psoriasis, inflamatuar bağırsak hastalığı (Crohn hastalığı veya ülseratif kolit), NSAİİ'ye (nonsteroid antiinflamatuar ilaç) iyi yanıt, ailede spondiloartrit öyküsü, HLA-B27 pozitifliği ve yüksek C-reaktif protein (CRP) düzeyi. Klinik kolda HLA-B27 zaten giriş koşulu olarak sayıldığından, bu kolda gereken 2 özellik geri kalan listeden (HLA-B27 hariç) sağlanmalıdır. Görüntüleme kolunda ise HLA-B27 pozitifliği de listedeki diğer özelliklerden biri olarak sayılabilir.

Interpretation

Görüntüleme kolu veya klinik koldan en az biri sağlandığında hasta aksiyel spondiloartrit olarak sınıflandırılır. Orijinal validasyon kohortunda kriterlerin bütünü için duyarlılık yaklaşık %82,9 ve özgüllük yaklaşık %84,4 olarak bildirilmiştir; ancak kollar ayrı ayrı incelendiğinde görüntüleme kolu tek başına daha yüksek özgüllük (yaklaşık %97) fakat daha düşük duyarlılık göstermektedir, çünkü bu kolda sakroiliit zorunlu bir bulgudur. Daha sonra yapılan bir sistematik derleme ve meta-analiz, gerçek dünya kohortlarında toplam duyarlılığı yaklaşık %82 ve özgüllüğü yaklaşık %88 olarak bulmuş, ancak yalnız görüntüleme kolu veya yalnız klinik kol tek başına kullanıldığında duyarlılığın %25-30 gibi düşük düzeylere indiğini, buna karşılık özgüllüğün yüksek (%94-97) kaldığını göstermiştir. Bu nedenle kriterler karşılanmadığında aksiyel spondiloartrit tanısı tamamen dışlanmış sayılmamalı; klinik şüphe yüksekse ileri görüntüleme ve romatoloji takibi ile yeniden değerlendirme uygundur. Kriterler karşılandığında da sonuç, klinik değerlendirme ve ayırıcı tanı yerine geçen kesin bir tanı olarak değil, sınıflandırma amaçlı bir bulgu olarak yorumlanmalıdır.

References

• Rudwaleit M, van der Heijde D, Landewé R, et al. The development of Assessment of SpondyloArthritis international Society classification criteria for axial spondyloarthritis (part II): validation and final selection. Ann Rheum Dis. 2009;68(6):777-783. PMID: 19297344.
• Sepriano A, Rubio R, Ramiro S, Landewé R, van der Heijde D. Performance of the ASAS classification criteria for axial and peripheral spondyloarthritis: a systematic literature review and meta-analysis. Ann Rheum Dis. 2017;76(5):886-890. PMID: 28179264.
• Ramiro S, Nikiphorou E, Sepriano A, et al. ASAS-EULAR recommendations for the management of axial spondyloarthritis: 2022 update. Ann Rheum Dis. 2023;82(1):19-34.

ASAS kriterleri temel olarak sınıflandırma amacıyla, özellikle araştırma ve kohort çalışmalarında homojen hasta gruplarının tanımlanması için geliştirilmiştir; tek başına klinik tanı koymak için tasarlanmamıştır. Giriş koşulları (en az 3 ay süren sırt ağrısı ve semptom başlangıç yaşının 45'in altında olması) sağlanmadan bu kriterler uygulanmamalıdır. Kriterlerin düşük ön test olasılığı olan popülasyonlarda (örneğin genel bel ağrısı ile başvuran, romatolojik SpA şüphesi düşük hastalar) tarama amacıyla kullanılması yanlış pozitif sınıflandırma oranını artırır; bu araç romatolojik değerlendirme sonrası klinik şüphe zaten var olan hastalarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır. SpA özelliklerinin (örneğin inflamatuar sırt ağrısı, entezit) tanımları ve görüntüleme kriterleri (ASAS pozitif manyetik rezonans görüntüleme, modifiye New York ölçütleri) birincil kaynağa göre dikkatle değerlendirilmelidir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez ve sonucu tek başına hastaya "tanı" olarak aktarılmamalıdır.