Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score (ASDAS-CRP)

Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score (ASDAS-CRP)

Aksiyel spondiloartrit ya da ankilozan spondilit tanılı hastada hasta tarafından bildirilen dört semptom maddesi ile C-reaktif protein (CRP) düzeyini birleştiren bileşik hastalık aktivitesi skorudur. Skor, Assessment of SpondyloArthritis international Society (ASAS) tarafından onaylanmış olup dünya genelinde aksiyel spondiloartrit izleminde standart ölçüt olarak kullanılır.

When to use

Ankilozan spondilit veya radyografik olmayan aksiyel spondiloartrit tanısı konmuş yetişkin hastada hastalık aktivitesi değerlendirilirken bu skor kullanılır. Skor ayrıca biyolojik veya hedefe yönelik sentetik hastalık modifiye edici ilaç (bDMARD/tsDMARD) başlama kararı verilirken ve tedavi yanıtının izlenmesi gereken her kontrolde tekrar hesaplanır.

Formula

ASDAS-CRP, dört ağırlıklandırılmış katsayı ile hesaplanır: skor, 0,12 çarpı bel/sırt ağrısı ile 0,06 çarpı sabah tutukluğu süresi ile 0,11 çarpı hasta global değerlendirmesi ile 0,07 çarpı periferik ağrı/şişlik ile 0,58 çarpı CRP'nin doğal logaritmasının bir eklenmiş halinin (ln(CRP + 1)) toplanmasıyla elde edilir. Dört hasta bildirimli madde 0-10 sayısal skalasında puanlanır ve CRP mg/L biriminde girilir; katsayılar orijinal türetme çalışmasında çoklu regresyon analiziyle belirlenmiştir ve klinisyen tarafından değiştirilmemelidir. Hastalık aktivite bantları şu şekildedir: 1,3 puanın altı inaktif hastalık, 1,3 ile 2,1 arası düşük hastalık aktivitesi, 2,1 ile 3,5 arası yüksek hastalık aktivitesi, 3,5 puan ve üzeri çok yüksek hastalık aktivitesi olarak sınıflandırılır. Ardışık iki ölçüm arasındaki fark 1,1 puana ulaştığında klinik olarak anlamlı iyileşme, 2,0 puana ulaştığında majör iyileşme kabul edilir.

Interpretation

Yüksek ASDAS-CRP değeri hastalıkta artmış aktiviteyi gösterir. ASDAS değeri 1,3 puanın altındaysa hastalık inaktiftir ve bu durum aksiyel spondiloartrit tedavisinde hedeflenen sonuçtur; 1,3 ile 2,1 arasındaysa düşük hastalık aktivitesi vardır ve bu değer inaktif hastalık ulaşılamadığında kabul edilebilir alternatif hedef olarak kullanılır. ASDAS değeri 2,1 puana ulaştığında veya bunu geçtiğinde hastalık yüksek aktivitededir; bu eşik, konvansiyonel tedaviye yanıtsız ve biyolojik tedavi başlanması düşünülen hastaları tanımlamak için kılavuzlarda kullanılan eşiktir. ASDAS değeri 3,5 puanı geçtiğinde hastalık çok yüksek aktivitededir ve tedavi acilen gözden geçirilmelidir. Tedavi başlandıktan veya değiştirildikten sonraki izlemde ardışık iki ölçüm arasındaki fark değerlendirilir; fark 1,1 puana ulaşırsa klinik olarak anlamlı iyileşme, 2,0 puana ulaşırsa majör iyileşme olarak kabul edilir ve bu bilgi tedavinin sürdürülüp sürdürülmeyeceği kararında kullanılır.

References

• Lukas C, Landewé R, Sieper J, et al. Development of an ASAS-endorsed disease activity score (ASDAS) in patients with ankylosing spondylitis. Ann Rheum Dis. 2009;68(1):18-24. PMID 18625618.
• Machado P, Landewé R, Lie E, et al. Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score (ASDAS): defining cut-off values for disease activity states and improvement scores. Ann Rheum Dis. 2011;70(1):47-53. PMID 21068095.
• Machado PM, Landewé R, Heijde D van der, et al. Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score (ASDAS): 2018 update of the nomenclature for disease activity states. Ann Rheum Dis. 2018;77(10):1539-1540.
• Ramiro S, Nikiphorou E, Sepriano A, et al. ASAS-EULAR recommendations for the management of axial spondyloarthritis: 2022 update. Ann Rheum Dis. 2023;82(1):19-34.

Aktif enfeksiyon veya eşlik eden inflamatuar bir hastalık CRP düzeyini yükselterek skoru gerçek hastalık aktivitesinden daha yüksek gösterebilir; bu nedenle sonuç her zaman klinik tabloyla birlikte değerlendirilmelidir. CRP düzeyi normal sınırların altında veya çok düşük olduğunda ASDAS-ESR formunun kullanılması tercih edilmelidir. Hasta bildirimli dört madde 0-10 sayısal skalada, CRP ise mg/L biriminde girilmelidir; yüksek hassasiyetli CRP (hsCRP) ölçümü de kullanılabilir ancak birim tutarlılığı korunmalıdır. Katsayılar ve eşik değerleri türetildikleri birincil kaynağa göre doğrulanmıştır ve klinisyen tarafından değiştirilmemelidir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez; tedavi kararı hastanın tüm klinik bulguları ve görüntüleme sonuçlarıyla birlikte hekim tarafından verilir.