Fried Kırılganlık Fenotipi

Fried Kırılganlık Fenotipi

Bu araç, beş fiziksel kriterin (istemsiz kilo kaybı, bitkinlik, el kavrama gücünde zayıflık, yürüme hızında yavaşlık ve düşük fiziksel aktivite) sayımına dayanarak hastayı sağlam, kırılganlık-öncesi veya kırılgan olarak sınıflar ve toplam puan 0 ile 5 arasında değişir.

Ne zaman kullanılır

Bu araç, 65 yaş ve üzeri erişkinlerde kapsamlı geriatrik değerlendirme sırasında kırılganlık taraması yapmak ve hastayı sonraki risk açısından tabakalamak amacıyla kullanılır. Ayaktan geriatri kliniğinde rutin değerlendirmenin bir parçası olarak veya elektif cerrahi öncesi risk değerlendirmesinde de uygulanabilir; çünkü preoperatif kırılganlık durumu, ameliyat sonrası komplikasyon ve fonksiyonel kayıp riskini öngörür.

Formül

Bu araçta beş kriterin her biri karşılandığında 1 puan verilir ve toplam puan 0 ile 5 arasında hesaplanır. Sınıflama şöyledir: 0 puan sağlam (robust) olarak, 1-2 puan kırılganlık-öncesi (prefrail) olarak ve 3 veya daha fazla puan kırılgan (frail) olarak kabul edilir. Zayıflık, yavaşlık ve düşük fiziksel aktivite eşikleri orijinal Cardiovascular Health Study kohortunda cinsiyete, vücut kitle indeksine (zayıflık için) ve boya (yavaşlık için) göre en düşük yüzde 20'lik dilim olarak tanımlanmıştır. Kilo kaybı kriteri son bir yılda 4,5 kilogramdan (10 pound) fazla ya da vücut ağırlığının yüzde 5'inden fazla istemsiz kayıp olarak tanımlanır ve bitkinlik kriteri Depresyon Epidemiyolojik Araştırmalar Merkezi Ölçeğinden (CES-D) türetilen iki sorunun kendi bildirimine dayanır. Bu araç, cinsiyet/boy/vücut kitle indeksine göre persentil eşiklerini kendisi hesaplamaz; klinisyen ilgili kriterin karşılanıp karşılanmadığına kendi ölçümüne göre karar verip işaretler.

Yorumlama

Sağlam (0 puan) sınıfındaki hastada beş kriterden hiçbiri karşılanmamıştır ve fenotipik kırılganlık bulgusu yoktur. Kırılganlık-öncesi (1-2 puan) sınıfındaki hastada kırılganlık gelişimi açısından artmış risk vardır; orijinal Cardiovascular Health Study kohortunda bu grup 3-4 yıl içinde kırılgan duruma geçiş açısından anlamlı derecede daha yüksek risk taşımıştır ve bu hastalarda egzersiz, beslenme desteği gibi erken müdahaleler hedeflenmelidir. Kırılgan (3 veya daha fazla puan) sınıfındaki hastada düşme, hastane yatışı, yürüme ve günlük yaşam aktivitelerinde gerileme ve mortalite açısından yüksek risk vardır; orijinal çalışmada bu ilişkiler düzeltilmemiş analizde 1,82 ile 4,46 arasında, sağlık durumu ve sosyal özelliklere göre düzeltilmiş analizde ise 1,29 ile 2,24 arasında değişen risk oranlarıyla gösterilmiştir. Kırılgan hastada kapsamlı geriatrik değerlendirme yapılması ve fonksiyonel rezervi artırmaya yönelik multidisipliner bir plan oluşturulması önerilir.

Kaynaklar

• Fried LP, Tangen CM, Walston J, et al. Frailty in older adults: evidence for a phenotype. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2001;56(3):M146-M156. DOI: 10.1093/gerona/56.3.m146. PMID: 11253156.
• American College of Surgeons National Surgical Quality Improvement Program / American Geriatrics Society. Optimal Preoperative Assessment of the Geriatric Surgical Patient: Best Practices Guideline. J Am Coll Surg. 2012;215(4):453-466.
• Buta BJ, Walston JD, Godino JG, et al. Frailty assessment instruments: Systematic characterization of the uses and contexts of highly-cited instruments. Ageing Res Rev. 2016;26:53-61.

Zayıflık, yavaşlık ve düşük aktivite kriterleri orijinal çalışmada cinsiyet, boy ve vücut kitle indeksine göre en düşük yüzde 20'lik dilim eşiklerine dayanır; bu araç eşikleri yeniden hesaplamaz ve ilgili kriterin karşılanıp karşılanmadığını klinisyen işaretler, bu nedenle standart ölçüm yapılmadan (dinamometre ile el kavrama gücü, standart mesafede yürüme hızı) tahmini işaretleme sonucu yanlış sınıflamaya yol açabilir. Akut hastalık veya güncel hastane yatışı geçici performans düşüklüğü yaratarak skoru gerçekte olduğundan daha yüksek gösterebilir ve bu durumda test, hasta stabil hale geldikten sonra tekrarlanmalıdır. Bu araç klinik değerlendirmenin ve kapsamlı geriatrik değerlendirmenin yerine geçmez.