CDEIS (Crohn Endoskopik Şiddet İndeksi)

CDEIS (Crohn Endoskopik Şiddet İndeksi)

Crohn hastalığında endoskopik aktivite/şiddeti beş bağırsak segmentinde ülserasyon derinliği ve yüzey tutulumuna göre niceleyen, GETAID tarafından geliştirilmiş indeks (0-44).

Ne zaman kullanılır

İleokolonoskopi sonrası Crohn hastalığında endoskopik aktivitenin niceliksel değerlendirilmesi; tedavi yanıtının (mukozal iyileşme) takibi.

Formül

Beş segment (ileum, sağ kolon, transvers kolon, sol/sigmoid kolon, rektum). Her İNCELENEN segmentte: derin ülser var=12, yüzeyel ülser var=6, hastalıklı yüzey uzunluğu (0-10 cm VAS), ülsere yüzey uzunluğu (0-10 cm VAS). Total A = tüm segmentlerdeki bu değerlerin toplamı. Total B = Total A / incelenen segment sayısı (n). CDEIS = Total B + (ülsere darlık varsa 3) + (ülsersiz darlık varsa 3). Aralık 0-44. İncelenmeyen segmentler bölmeye dahil edilmez.

Yorumlama

CDEIS puanı yükseldikçe endoskopik şiddet de artar ve hastanın mukozal iyileşmeden uzaklaştığı kabul edilir. Yaygın kullanılan kategoriler şöyledir: CDEIS 3'ün altındaysa endoskopik remisyon olarak değerlendirilir, 3-8 arasındaysa hafif aktivite olarak sınıflandırılır, 9-12 arasındaysa orta aktivite olarak kabul edilir ve 12'nin üzerindeyse şiddetli endoskopik aktivite olarak yorumlanır. Bu eşiklerin dışında, CALM çalışmasında (Colombel JF ve ark., Lancet 2017) mukozal iyileşme, derin ülser bulunmaması koşuluyla CDEIS'in 4'ün altında olması şeklinde tanımlanmıştır ve bu tanım tedaviye sıkı kontrol (tight control) yaklaşımıyla yanıtı değerlendiren çalışmalarda referans alınmıştır. Farklı çalışmalarda farklı remisyon eşikleri (örneğin <3 veya <4) kullanılmış olduğundan, hangi eşiğin kullanıldığı ilgili çalışma veya protokolden teyit edilmelidir. VAS ölçümleri ve ülser sınıflaması, öznel değerlendirme içerdiğinden deneyimli bir endoskopist tarafından yapılmalıdır.

Kaynaklar

• Mary JY, Modigliani R. Development and validation of an endoscopic index of the severity for Crohn's disease: a prospective multicentre study. Groupe d'Etudes Thérapeutiques des Affections Inflammatoires du Tube Digestif (GETAID). Gut. 1989;30(7):983-989. PMID: 2668130.
• Colombel JF, Panaccione R, Bossuyt P, et al. Effect of tight control management on Crohn's disease (CALM): a multicentre, randomised, controlled phase 3 trial. Lancet. 2017;390(10114):2779-2789. PMID: 29096949.
• Daperno M, D'Haens G, Van Assche G, et al. Development and validation of a new, simplified endoscopic activity score for Crohn's disease: the SES-CD. Gastrointest Endosc. 2004;60(4):505-512.

CDEIS, VAS (görsel analog skala) tabanlı bir endoskopik indekstir ve deneyimli bir endoskopist tarafından skorlanmalıdır; VAS tahminindeki öznellik nedeniyle deneyimsiz gözlemciler arasında sonuçlar tutarsız olabilir. İncelenen segment sayısı doğru girilmelidir ve en az bir segment incelenmiş olarak işaretlenmelidir, çünkü hesaplama incelenen segment sayısına bölme içerir. Eşik değerleri (örneğin remisyon için <3 veya CALM çalışmasındaki mukozal iyileşme tanımı olan <4) çalışmalar arasında farklılık gösterebildiğinden, hangi eşiğin kullanıldığı ilgili çalışma veya kurumsal protokole göre teyit edilmelidir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez ve sonuç, hastanın klinik tablosu ile birlikte değerlendirilmelidir.