CDAI — Crohn Hastalığı Aktivite İndeksi

CDAI — Crohn Hastalığı Aktivite İndeksi

Crohn hastalığında klinik aktiviteyi sekiz ağırlıklı bileşenle ölçen ve özellikle klinik ilaç çalışmalarında birincil sonlanım ölçütü olarak kullanılan indekstir; toplam puan yaklaşık 0 ile 600 arasında değişir. İndeks, hastanın son yedi güne ait günlük semptom günlüğüne (dışkı sayısı, karın ağrısı, genel iyilik hali), muayene bulgularına ve laboratuvar/antropometrik verilere dayanır.

Ne zaman kullanılır

Erişkin Crohn hastalarında hastalık aktivitesinin tabakalandırılması, remisyon veya relaps durumunun izlenmesi ve klinik araştırmalarda tedavi yanıtının ölçülmesi amacıyla kullanılır. İndeks, tanısı zaten konmuş bir Crohn hastasında aktivite düzeyini belirlemek için tasarlanmıştır ve tanı koyma aracı değildir.

Formül

CDAI = 2×(sıvı dışkı sayısı) + 5×(karın ağrısı 7 gün toplamı) + 7×(genel iyilik hali 7 gün toplamı) + 20×(komplikasyon sayısı) + 30×(antidiyareik: var=1) + 10×(karın kitlesi: 0/2/5) + 6×(hematokrit defisiti) + 1×[100×(1 − mevcut ağırlık/standart ağırlık)]. Hematokrit defisiti: erkekte 47−Hct, kadında 42−Hct (negatif çıkarsa olduğu gibi, işaretiyle kullanılır). Ağırlık terimi negatif olabilir (kilo standardın üzerindeyse).

Yorumlama

CDAI değeri 150 puanın altında olan hasta klinik remisyonda kabul edilir. CDAI değeri 150 ile 220 puan arasında olan hasta hafif aktivite grubundadır. CDAI değeri 221 ile 450 puan arasında olan hasta orta aktivite grubundadır. CDAI değeri 450 puanın üzerinde olan hasta şiddetli aktivite grubundadır. Tedaviye klinik yanıt, başlangıç CDAI değerine göre en az 70 puanlık düşüş olarak tanımlanır ve klinik çalışmalarda sıklıkla en az 100 puanlık düşüş anlamlı yanıt eşiği olarak kullanılır. CDAI, hastanın subjektif günlük verilerine büyük ölçüde dayandığından, sonuç mutlaka objektif inflamasyon belirteçleriyle (CRP, fekal kalprotektin düzeyi, endoskopik bulgular) birlikte yorumlanmalıdır; çünkü CDAI ile tanımlanan klinik remisyon her zaman mukozal iyileşmeyle örtüşmemektedir.

Kaynaklar

• Best WR, Becktel JM, Singleton JW, Kern F Jr. Development of a Crohn's disease activity index. National Cooperative Crohn's Disease Study. Gastroenterology. 1976;70(3):439-444. PMID: 1248701. DOI: 10.1016/S0016-5085(76)80163-1.
• Vermeire S, Schreiber S, Sandborn WJ, Dubois C, Rutgeerts P. Correlation between the Crohn's disease activity and Harvey-Bradshaw indices in assessing Crohn's disease severity. Clin Gastroenterol Hepatol. 2010;8(4):357-363. PMID: 20096379.
• Lichtenstein GR, Loftus EV, Afzali A, et al. ACG Clinical Guideline: Management of Crohn's Disease in Adults. Am J Gastroenterol. 2025;120(6):1225-1264.
• Gordon H, Minozzi S, Kopylov U, et al. ECCO Guidelines on Therapeutics in Crohn's Disease: Medical Treatment. J Crohns Colitis. 2024;18(10):1531-1555.

CDAI, hasta tarafından yedi gün boyunca günlük olarak tutulan bir semptom günlüğüne (dışkı sayısı, karın ağrısı, genel iyilik hali) dayanır; bu veriler eksik veya tutarsız toplanmışsa skor güvenilmez hale gelir. Subjektif bileşenlerin ağırlığı yüksek olduğundan, huzursuz bağırsak sendromu gibi eşlik eden fonksiyonel bir bozukluk olduğunda skor gerçek inflamatuar aktiviteden daha yüksek çıkabilir; bu nedenle skor tek başına değil objektif inflamasyon belirteçleriyle (CRP, fekal kalprotektin, endoskopi) birlikte değerlendirilmelidir. Hematokrit ve standart (ideal) vücut ağırlığı değerlerinin doğru birimlerle ve doğru referans aralıklarıyla girildiği mutlaka teyit edilmelidir, çünkü bu iki parametre toplam puanı önemli ölçüde etkileyebilir. CDAI, endoskopik/mukozal inflamasyonla zayıf-orta düzeyde ilişkilidir; bu nedenle CDAI temelli klinik remisyon mukozal iyileşmenin kanıtı olarak kabul edilmemelidir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez ve hekim değerlendirmesinin tamamlayıcısı olarak kullanılmalıdır.