ISTH Overt DIC Score

ISTH Overt DIC Score

Trombosit sayısı, fibrinle ilişkili belirteç (D-dimer veya fibrin yıkım ürünleri, FDP), protrombin zamanı (PT) uzaması ve fibrinojen düzeyine dayanarak aşikar (overt) yaygın damar içi pıhtılaşmayı (DİK) sınıflayan, 0 ile 8 puan arasında değişen ve 5 puanlık eşik kullanan Uluslararası Tromboz ve Hemostaz Derneği (ISTH) skorudur.

When to use

Skor, DİK ile ilişkili bir altta yatan durumu (sepsis, ağır travma, obstetrik komplikasyon, solid organ veya hematolojik malignite, ağır karaciğer hastalığı, transfüzyon reaksiyonu veya yılan ısırığı gibi) olan ve koagülasyon testlerinde bozukluk kuşkusu bulunan hastalarda kullanılır. Skor, altta yatan hastalık zaten bilinen ve klinik olarak DİK şüphesi doğmuş hastalarda laboratuvar sonuçlarının hızlı ve tekrarlanabilir biçimde yorumlanmasını sağlar.

Formula

Toplam puan, trombosit puanı, fibrin belirteci puanı, PT uzaması puanı ve fibrinojen puanının toplanmasıyla elde edilir. Trombosit sayısı 100 ×10⁹/L üzerinde ise 0 puan, 50 ile 100 ×10⁹/L arasında ise 1 puan, 50 ×10⁹/L altında ise 2 puan verilir. Fibrin belirteci (D-dimer veya FDP) artışı yoksa 0 puan, orta derecede artış varsa 2 puan, belirgin (kuvvetli) artış varsa 3 puan verilir; ISTH bu belirtecin eşiklerini laboratuvarın kendi kit doğrulaması ve yerel referans aralığına göre belirlemesini önermiştir, çünkü D-dimer testleri arasında standardizasyon farkı vardır. PT uzaması, hastanın ölçülen PT değeri ile laboratuvarın normal üst sınırı arasındaki saniye farkı olup 3 saniyeden az ise 0 puan, 3 ile 6 saniye arasında ise 1 puan, 6 saniyeden fazla ise 2 puan verilir. Fibrinojen düzeyi 1,0 g/L üzerinde ise 0 puan, 1,0 g/L altında ise 1 puan verilir. Toplam puan 5 veya üzerinde ise sonuç aşikar (overt) DİK ile uyumlu kabul edilir ve skorun günlük tekrarlanması önerilir. Toplam puan 5'in altında ise sonuç aşikar DİK ile uyumlu değildir; ancak klinik kuşku sürdüğü takdirde skor 1-2 gün içinde tekrarlanmalıdır. Bu algoritma, yalnızca DİK ile ilişkili bilinen bir altta yatan hastalığı olan hastalarda geçerlidir ve böyle bir hastalık yokken hesaplanan skorun klinik anlamı yoktur.

Interpretation

Skor 5 veya üzerinde ise sonuç aşikar (overt) DİK ile uyumlu bir laboratuvar bulgusu olarak kabul edilir ve skorun günlük olarak tekrarlanması önerilir, çünkü DİK dinamik bir süreçtir ve değerler saatler içinde değişebilir. Danimarka'da yapılan bir doğrulama çalışmasında skor 5 olan hastalarda pozitif prediktif değer yaklaşık yüzde 47 iken, skor 6 olanlarda yaklaşık yüzde 68'e ve skor 7 veya üzerinde olanlarda yaklaşık yüzde 88'e yükselmiştir; bu bulgu, eşiğe yakın (5 puan) sonuçların tek başına daha az güvenilir olduğunu ve yüksek puanların tanısal kesinliği artırdığını göstermektedir. Skor 5'in altında ise sonuç aşikar DİK ile uyumlu değildir, ancak bu durum DİK tanısını tamamen dışlamaz; klinik kuşku sürdüğü takdirde skor 1-2 gün içinde tekrarlanmalıdır. Skor, hiçbir zaman altta yatan hastalık ve genel klinik tablodan bağımsız yorumlanmamalıdır; aynı sayısal skor, sepsis zemininde ile malignite zemininde farklı pozitif prediktif değere sahiptir.

References

• Taylor FB Jr, Toh CH, Hoots WK, Wada H, Levi M; Scientific Subcommittee on Disseminated Intravascular Coagulation (DIC) of the ISTH. Towards definition, clinical and laboratory criteria, and a scoring system for disseminated intravascular coagulation. Thromb Haemost. 2001;86(5):1327-1330. PMID: 11816725. DOI: 10.1055/s-0037-1616068.
• Bakhtiari K, Meijers JC, de Jonge E, Levi M. Prospective validation of the International Society of Thrombosis and Haemostasis scoring system for disseminated intravascular coagulation. Crit Care Med. 2004;32(12):2416-2421.
• Erez O, Novack L, Beer-Weisel R, et al. DIC score in pregnant women--a population based modification of the International Society on Thrombosis and Hemostasis score. PLoS One. 2014;9(4):e93240. PMCID: PMC3984105.
• Wada H, Shiraki K, Shimaoka M. Errors in the diagnosis for DIC due to a statistical misunderstanding. J Thromb Haemost. 2020;18(7):1791-1792. (Gebeliğe özgü modifiye DİK skoru hakkındaki tartışma mektubu.)
• Larsen JB, Aggerbeck MA, Granfeldt A, Schmidt M, Hvas AM, Adelborg K. Disseminated intravascular coagulation diagnosis: Positive predictive value of the ISTH score in a Danish population. Res Pract Thromb Haemost. 2021;6(1):e12636. PMCID: PMC8660681.

Bu algoritma yalnızca DİK ile ilişkili bilinen bir altta yatan hastalığı olan hastalarda geçerlidir ve böyle bir hastalık yokken kullanılmamalıdır. PT uzaması, hastanın PT değeri ile laboratuvarın referans üst sınırı arasındaki saniye farkı olarak hesaplanır; INR veya ham PT saniyesi olarak girilmemelidir. Fibrinojen birimi g/L'dir ve 1,0 g/L, 100 mg/dL değerine eşdeğerdir; birim karışıklığı skoru hatalı biçimde yükseltir veya düşürür. Skor 5'in eşik değerine yakın olduğunda (özellikle tam 5 puan) pozitif prediktif değer daha düşüktür; bu durumda skor tek başına tanı koydurucu kabul edilmemeli, klinik bağlam ve tekrarlayan ölçümlerle birlikte değerlendirilmelidir. Skor gebe hastalarda, akut promyelositik lösemi zemininde ve ağır karaciğer yetmezliğinde güvenilir değildir ve bu popülasyonlarda tek başına klinik kararın yerine geçmemelidir.