VACS İndeksi (HIV 5 Yıllık Mortalite)

VACS İndeksi (HIV 5 Yıllık Mortalite)

HIV ile yaşayan hastalarda yaş, CD4, HIV-1 RNA, hemoglobin, FIB-4, eGFR ve hepatit C ko-enfeksiyonuna dayalı 5 yıllık tüm-neden mortalite risk skoru (0-164). Skor, hem HIV'e özgü belirteçleri hem de yaşlanma ve çoklu organ hasarını yansıtan genel belirteçleri tek bir puanda birleştirir.

Ne zaman kullanılır

Antiretroviral tedavi altındaki veya tedaviye yeni başlayan HIV pozitif erişkin hastalarda 5 yıllık mortalite riskini öngörmek, takip sırasında risk değişimini izlemek ve klinik önceliklendirme yapmak amacıyla kullanılır. Skor kadınlarda, siyahi hastalarda, hepatit C ko-enfeksiyonu olanlarda ve 50 yaş üzerindeki hastalarda tutarlı doğruluk göstermiştir.

Formül

VACS Index 1.0 puanları (toplam 0-164): Yaş <50 → 0, 50-64 → 12, ≥65 → 27. CD4 ≥500 → 0, 350-499 → 6, 200-349 → 6, 100-199 → 10, 50-99 → 28, <50 → 29. HIV-1 RNA <500 → 0, 500-100.000 → 7, >100.000 → 14 (kopya/mL). Hemoglobin ≥14 → 0, 12-13,9 → 10, 10-11,9 → 22, <10 → 38 (g/dL). FIB-4 <1,45 → 0, 1,45-3,25 → 6, >3,25 → 25. eGFR ≥60 → 0, 45-59,9 → 6, 30-44,9 → 8, <30 → 26. Hepatit C varlığı → 5. FIB-4 = (yaş × AST) / (trombosit ×10⁹/L × √ALT) ayrıca hesaplanmalıdır. Puan tablosu, VACS Index türetme çalışmasında Cox regresyon modelinden elde edilen katsayıların tam sayıya yuvarlanmasıyla oluşturulmuştur; bu nedenle her bileşenin ağırlığı o bileşenin bağımsız mortalite riski üzerindeki göreli etkisini yansıtır. Yaş ve HIV'e özgü belirteçler (CD4, HIV-1 RNA) klasik HIV prognoz değişkenleridir; hemoglobin, FIB-4 ve eGFR ise sırasıyla kemik iliği/inflamasyon rezervi, karaciğer fibrozu ve böbrek fonksiyonunu temsil eden HIV'e özgü olmayan organ hasarı belirteçleridir.

Yorumlama

Skor arttıkça 5 yıllık tüm-neden mortalite riski artar. Risk sürekli bir fonksiyondur; bu araç kaba risk tabakaları sunar, kesin yüzde için orijinal nomogram/risk tablosuna başvurulmalıdır. Bir kohort çalışmasında VACS Index, antiretroviral tedavi başlangıcından bir yıl sonraki tüm-neden mortalite ile Harrell C istatistiği 0,78 düzeyinde iyi bir ilişki göstermiştir ve Brier skoruna göre kalibrasyonu sınırda yeterli bulunmuştur. Bağımsız bir İspanyol kohortunda 5 yıllık tüm-neden mortalite için ayırt edicilik C istatistiği 0,759 olarak bildirilmiş olup bu değer, aynı kohortta modifiye Charlson İndeksinin ayırt ediciliğinden (C istatistiği 0,729) daha yüksektir.

Kaynaklar

• Justice AC, Modur SP, Tate JP, et al. Predictive accuracy of the Veterans Aging Cohort Study index for mortality with HIV infection: a North American cross cohort analysis. J Acquir Immune Defic Syndr. 2013;62(2):149-163. PMID 23187941.
• Tate JP, Justice AC, Hughes MD, et al. An internationally generalizable risk index for mortality after one year of antiretroviral therapy. AIDS. 2013;27(4):563-572. PMID 23095314.
• Justice AC, McGinnis KA, Skanderson M, et al. Towards a combined prognostic index for survival in HIV infection: the role of 'non-HIV' biomarkers. HIV Med. 2010;11(2):143-151.

VACS Index 1.0 yalnızca HIV pozitif hastalar için geliştirilmiştir ve HIV negatif hastalarda geçerli değildir. HIV-1 RNA biriminin kopya/mL olduğuna dikkat edilmelidir; farklı birimle (örneğin log10) girilen bir değer skoru yanlış hesaplatır. FIB-4 ve eGFR, hesap makinesine girilmeden önce ayrı olarak doğru formülle hesaplanmış değerler olmalıdır. Akut hastalık dönemi laboratuvar değerlerini geçici olarak bozabileceğinden skor, hasta stabil durumdayken hesaplanmalıdır. Bu araç yaklaşık risk tabakası verir; kesin mortalite yüzdesi için orijinal risk tablosu veya nomogram kullanılmalı ve sonuç mutlaka klinik bağlamla birlikte yorumlanmalıdır. Enjeksiyon yoluyla madde kullanan hastalarda ayırt edicilik düşük bulunduğundan sonuç bu grupta ihtiyatla değerlendirilmelidir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez.