Centor / McIsaac Skoru (Streptokok Farenjit)

Centor / McIsaac Skoru (Streptokok Farenjit)

Bu araç, akut farenjit tablosunda A grubu beta-hemolitik streptokok (Streptococcus pyogenes, kısaca GAS) enfeksiyonu olasılığını klinik bulgulara dayanarak tahmin eder ve yaşa göre düzeltilmiş bir puan (−1 ile 5 arasında) üretir. Bu puan, hastanın hızlı antijen testi veya boğaz kültürü ile test edilip edilmeyeceğine karar vermede kullanılan bir klinik karar desteği aracıdır.

Ne zaman kullanılır

Bu araç, akut farenjit veya tonsillofarenjit ile başvuran ve GAS test kararı verilmesi gereken hastalarda kullanılır. Skor hem çocuklarda hem erişkinlerde kullanılabilir; ancak McIsaac yaş düzeltmesi 3 yaş ve üzeri hastalar için tasarlanmıştır.

Formül

Orijinal Centor skoru 1981 yılında dört klinik bulguya dayanarak tanımlanmıştır ve her bulgu bir puan katkısı sağlar: tonsiller eksuda veya şişlik, hassas ya da şişmiş ön servikal lenf bezleri, 38 °C üzerinde ateş öyküsü ve öksürük yokluğu. 1998 yılında McIsaac ve arkadaşları bu dört bulguya bir yaş düzeltmesi eklemiştir; bu düzeltme 3-14 yaş grubunda +1, 15-44 yaş grubunda 0 ve 45 yaş ve üzerinde −1 puan olarak uygulanır. Yaş düzeltmesinin eklenme gerekçesi, streptokok farenjitinin çocuklarda daha sık, ileri yaşta ise daha seyrek görülmesidir. Toplam skor bu şekilde −1 ile 5 arasında bir değer alır.

Yorumlama

Skoru 0 veya daha düşük olan hastada GAS farenjiti olasılığı çok düşüktür ve bu hastalarda rutin hızlı antijen testi veya antibiyotik tedavisi genellikle gereksizdir. Skoru 1 olan hastada olasılık düşük kalmaya devam eder ve çoğu hastada ek test gerekmez. Skoru 2 veya 3 olan hastada olasılık orta düzeydedir ve bu hastalarda hızlı antijen testi veya boğaz kültürü ile doğrulama önerilir. Skoru 4 veya daha yüksek olan hastada olasılık yüksektir ve bu hastalarda test yapılması, testin sonucuna göre veya bazı kılavuzlara göre doğrudan ampirik tedavi başlanması değerlendirilebilir. Skor hiçbir eşikte antibiyotik başlamak için tek başına yeterli kanıt sayılmamalıdır; çünkü asıl amaç test kararını yönlendirmektir, tedavi kararını doğrudan vermek değildir. Ayrıca skor düşük olsa bile ev içinde GAS teması, akut romatizmal ateş öyküsü veya komplike enfeksiyon bulgusu olan hastalarda test güçlü şekilde değerlendirilmelidir.

Kaynaklar

• Centor RM, Witherspoon JM, Dalton HP, Brody CE, Link K. The diagnosis of strep throat in adults in the emergency room. Med Decis Making. 1981;1(3):239-246. PMID: 6763125.
• McIsaac WJ, White D, Tannenbaum D, Low DE. A clinical score to reduce unnecessary antibiotic use in patients with sore throat. CMAJ. 1998;158(1):75-83. PMID: 9475915.
• Linder JA, Watson ME, Wessels MR, et al. 2025 Clinical Practice Guideline Update by the Infectious Diseases Society of America on Group A Streptococcal Pharyngitis: Risk Assessment Using Clinical Scoring Systems in Children and Adults. Clin Infect Dis. 2025. doi:10.1093/cid/ciaf668. PMID: 41343363.
• Shulman ST et al. Clinical practice guideline for the diagnosis and management of group A streptococcal pharyngitis: 2012 update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis. 2012;55(10):e86-e102.
• Watson ME et al. Systematic review and meta-analysis of the accuracy of McIsaac and Centor score in patients presenting to secondary care with pharyngitis. Clin Microbiol Infect. 2024;30(4):445-452. PMID: 38182052.
• Centor scores associated poorly with rapid antigen test findings in children with sore throat. PMC11554731.

Bu skor tek başına GAS etiyolojisini kanıtlamaz; özellikle orta ve yüksek skorlarda tanı hızlı antijen testi veya boğaz kültürü ile doğrulanmalıdır. Peritonsiller apse, epiglottit, derin boyun enfeksiyonu gibi acil durumlar bulunduğunda skor kullanılmamalı ve hasta doğrudan acil değerlendirmeye yönlendirilmelidir. Skor 3 yaşından küçük çocuklarda kullanılmamalıdır ve çocuklarda genel olarak asemptomatik streptokok taşıyıcılığı nedeniyle tek başına düşük tanısal değere sahiptir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez.