Sokal İndeksi (KML)

Sokal İndeksi (KML)

Yeni tanı kronik miyeloid lösemide (KML) yaş, dalak boyutu, trombosit sayısı ve periferik blast yüzdesine dayalı, üstel (exp) bir denklemle hesaplanan göreceli risk indeksidir. Sokal indeksi 1984 yılında konvansiyonel kemoterapi çağında geliştirilmiştir ve hesaplanan değer hastanın beklenen sağkalımının popülasyon ortalamasına göre göreceli oranını temsil eder.

Ne zaman kullanılır

Yeni tanı almış, tedavi öncesi, blastik faz dışında olan ve Philadelphia kromozomu pozitif kronik faz KML hastalarında prognostik tabakalama için kullanılır. Hesaplama tanı anındaki tam kan sayımı ve fizik muayene (dalak boyutu) verileriyle yapılır; tedavi başlandıktan sonra tekrarlanması geçerli değildir.

Formül

Sokal indeksi şu denklemle hesaplanır: exp[ 0,0116 × (yaş − 43,4) + 0,0345 × (dalak − 7,51) + 0,188 × ((trombosit / 700)² − 0,563) + 0,0887 × (blast − 2,10) ]. Denklemdeki yaş yıl cinsinden, dalak boyutu kosta kavsi altında santimetre cinsinden, trombosit sayısı ×10⁹/L biriminde ve blast oranı periferik kan yayması üzerindeki yüzde olarak girilir. Formülün her bir sabiti (43,4 yaş; 7,51 cm dalak; 700 trombosit ölçeği; 2,10 blast) orijinal türetme kohortunun ortalama değerlerinden gelir ve hasta değerinin bu ortalamadan sapmasını ölçer. Sonuç olarak elde edilen indeks birimsizdir ve hastanın göreceli riskini popülasyon ortalamasına (indeks = 1) göre ifade eder. Geleneksel eşiklere göre 0,8'in altındaki değerler düşük risk, 0,8 ile 1,2 arası orta risk ve 1,2'nin üzerindeki değerler yüksek risk olarak sınıflandırılır.

Yorumlama

Düşük Sokal indeksi (0,8'in altında) daha iyi prognozu gösterirken, yüksek indeks (1,2'nin üzerinde) daha kötü prognozla ilişkilidir. Orijinal türetme kohortunda düşük, orta ve yüksek risk grupları hastaların yaklaşık %40, %40 ve %20'sini oluşturmuştur; bu dağılım, hastaların çoğunluğunun daha düşük riskli gruplara ayrıldığı ELTS skorundan (yaklaşık %60/%30/%10) belirgin şekilde farklıdır. Bu fark klinik olarak önemlidir, çünkü Sokal indeksine göre yüksek risk grubuna giren hastaların önemli bir kısmı ELTS skoruna göre yüksek risk grubuna girmez ve bu hastaların gerçek uzun dönem sağkalımı Sokal indeksinin öngördüğünden daha iyidir. Sokal indeksi TKİ öncesi dönemde türetildiğinden mutlak sağkalım tahminleri güncel tedavi sonuçlarını yansıtmayabilir; bu nedenle günümüzde ELTS skoru ile birlikte, tercihen ELTS skorunun birincil araç olarak kullanılması önerilir.

Kaynaklar

• Sokal JE, Cox EB, Baccarani M, Tura S, Gomez GA, Robertson JE, et al. Prognostic discrimination in "good-risk" chronic granulocytic leukemia. Blood. 1984;63(4):789-799. PMID 6584184. DOI 10.1182/blood.V63.4.789.789.
• Hochhaus A, Baccarani M, Silver RT, et al. European LeukemiaNet 2020 recommendations for treating chronic myeloid leukemia. Leukemia. 2020;34(4):966-984. PMID 32127639.
• Pfirrmann M, Baccarani M, Saussele S, et al. The EUTOS long-term survival (ELTS) score is superior to the Sokal score for predicting survival in chronic myeloid leukemia. Leukemia. 2020;34(8):2138-2149. PMID 32152461.
• Zhang XS, Gale RP, Huang XJ, Jiang Q. Is the Sokal or EUTOS long-term survival (ELTS) score a better predictor of responses and outcomes in persons with chronic myeloid leukemia receiving tyrosine-kinase inhibitors? Leukemia. 2022;36(2):482-491. PMID 34413457.

Sokal indeksi tirozin kinaz inhibitörü (TKİ) öncesi dönemde türetilmiştir ve mutlak sağkalım tahmini için güncel tedavi sonuçlarını yansıtmayabilir. Avrupa Lösemi Ağı (ELN) 2020 kılavuzu, aynı dört değişkeni kullanan ancak TKİ çağında geliştirilmiş olan ELTS skorunun birincil risk tabakalama aracı olarak tercih edilmesini önermektedir. Sokal indeksi yalnızca yeni tanı, blastik faz dışı erişkin kronik faz KML hastaları için geçerlidir ve çocuklarda veya tedavi başlandıktan sonra kullanılmamalıdır. Dalak ölçümü kosta kavsi altında santimetre cinsinden, trombosit sayısı ×10⁹/L biriminde ve blast oranı periferik kan yüzdesi olarak girilmelidir; birim hatası sonucu anlamlı ölçüde değiştirir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez ve tedavi kararı ELN kılavuzu ile birlikte, hematoloji-onkoloji uzmanı tarafından verilmelidir.