Revize McDonald Kriterleri 2017 (Multipl Skleroz Tanısı)
Klinik hesaplayıcılar
Bu araçlar klinik kararın yerine geçmez. Sonuçlar hekim değerlendirmesi, güncel kılavuzlar ve hastanın klinik bağlamı ile birlikte yorumlanmalıdır.
Revize McDonald Kriterleri 2017 (Multipl Skleroz Tanısı)
Tipik klinik izole sendromu (KİS) olan hastalarda multipl skleroz (MS) tanısını, klinik/MRG bulguları ile alanda yayılım (DIS), zamanda yayılım (DIT) ve BOS-özgü oligoklonal bant kanıtına dayanarak belirleyen 2017 revize McDonald kriterleridir. Bu araç, uluslararası panelin 2017 yılında yayımladığı ve halen yaygın kullanılan kriter setinin mantıksal yapısını uygular. Bu kriterlerin 2024 revizyonu 2025 yılında yayımlanmıştır; 2024 sürümü alanda yayılım için beşinci anatomik bölge olarak optik siniri eklemiş, santral ven işareti (central vein sign), paramanyetik halka lezyonları (paramagnetic rim lesions) ve beyin omurilik sıvısı kappa serbest hafif zincir düzeyi gibi biyobelirteçleri kriterlere dahil etmiş ve zamanda yayılım gereksinimini bazı durumlarda ortadan kaldırmıştır. Bu hesaplayıcı 2024 revizyonunun yeni biyobelirteç kollarını henüz içermez ve sonucu 2017 kriter yapısına göre üretir.
Ne zaman kullanılır
Santral sinir sistemini tutan, MS ile uyumlu tipik klinik izole sendromu (optik nörit, transvers miyelit, beyin sapı/serebellar sendrom vb.) olan hastalarda, başka bir açıklama dışlandıktan sonra.
Formül
2017 revize McDonald kriterlerine göre: (1) ≥2 atak + ≥2 lezyonun objektif kanıtı → ek test gerekmeden MS tanısı konur. (2) ≥2 atak + 1 lezyonun objektif kanıtı → DIS kanıtı gerekir. (3) 1 atak + ≥2 lezyon → DIT kanıtı gerekir; DIT yoksa ancak BOS'a özgü oligoklonal bant pozitifse de tanı konabilir. (4) 1 atak + 1 lezyon (klinik izole sendrom) → hem DIS hem DIT kanıtı gerekir (BOS oligoklonal bant DIT yerine geçebilir). Kriterler karşılanmazsa "MS olası" veya "MS değil" olarak değerlendirilmelidir; bu araç yalnızca 2017 kriterlerinin yapısını uygular, nihai tanı klinik değerlendirme gerektirir.
Yorumlama
Girilen klinik atak, lezyon, DIS/DIT ve BOS oligoklonal bant bilgilerine göre 2017 revize McDonald kriterlerinin karşılanıp karşılanmadığı belirlenir. Kriterler karşılanıyorsa MS tanısı desteklenir; karşılanmıyorsa ek klinik/MRG takibi veya BOS incelemesi gerekebilir. Tanı her zaman deneyimli bir nörolog tarafından, başka açıklamaların dışlanmasıyla birlikte konulmalıdır.
Kaynaklar
- Thompson AJ, Banwell BL, Barkhof F, et al. Diagnosis of multiple sclerosis: 2017 revisions of the McDonald criteria. Lancet Neurol. 2018;17(2):162-173. PMID 29275977.
- Montalban X, Lebrun-Frénay C, Oh J, et al. Diagnosis of multiple sclerosis: 2024 revisions of the McDonald criteria. Lancet Neurol. 2025;24(10):850-865. PMID 40975101. (Bu hesaplayıcı 2017 sürümünü uygular; 2024 revizyonu optik siniri beşinci DIS bölgesi olarak eklemiş, santral ven işareti, paramanyetik halka lezyonu ve BOS kappa serbest hafif zincirini kriterlere katmıştır.)
Bu araç yalnızca 2017 revize McDonald kriterlerinin mantıksal yapısını uygular; MRG ve BOS bulgularının teknik değerlendirmesini yapmaz ve görüntüleme yorumunun yerini tutmaz. MS tanısı, alternatif tanıların (örneğin NMOSD, MOGAD, vaskülit) dışlanmasını gerektirir ve deneyimli bir nörolog tarafından konulmalıdır. Kriterlerin 2024 revizyonu 2025 yılında yayımlanmış olup optik siniri, santral ven işaretini, paramanyetik halka lezyonlarını ve BOS kappa serbest hafif zincirini kullanan yeni tanı kolları içerir; bu araç henüz 2024 revizyonunu uygulamaz, bu nedenle güncel kriterlerle tanı koyarken orijinal 2024 metnine başvurulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Revize McDonald Kriterleri 2017 (Multipl Skleroz Tanısı) nedir?
Tipik klinik izole sendromu (KİS) olan hastalarda multipl skleroz (MS) tanısını, klinik/MRG bulguları ile alanda yayılım (DIS), zamanda yayılım (DIT) ve BOS-özgü oligoklonal bant kanıtına dayanarak belirleyen 2017 revize McDonald kriterleridir. Bu araç, uluslararası panelin 2017 yılında yayımladığı ve halen yaygın kullanılan kriter setinin mantıksal yapısını uygular. Bu kriterlerin 2024 revizyonu 2025 yılında yayımlanmıştır; 2024 sürümü alanda yayılım için beşinci anatomik bölge olarak optik siniri eklemiş, santral ven işareti (central vein sign), paramanyetik halka lezyonları (paramagnetic rim lesions) ve beyin omurilik sıvısı kappa serbest hafif zincir düzeyi gibi biyobelirteçleri kriterlere dahil etmiş ve zamanda yayılım gereksinimini bazı durumlarda ortadan kaldırmıştır. Bu hesaplayıcı 2024 revizyonunun yeni biyobelirteç kollarını henüz içermez ve sonucu 2017 kriter yapısına göre üretir.
Revize McDonald Kriterleri 2017 (Multipl Skleroz Tanısı) ne zaman kullanılır?
Santral sinir sistemini tutan, MS ile uyumlu tipik klinik izole sendromu (optik nörit, transvers miyelit, beyin sapı/serebellar sendrom vb.) olan hastalarda, başka bir açıklama dışlandıktan sonra.
Revize McDonald Kriterleri 2017 (Multipl Skleroz Tanısı) nasıl hesaplanır?
2017 revize McDonald kriterlerine göre: (1) ≥2 atak + ≥2 lezyonun objektif kanıtı → ek test gerekmeden MS tanısı konur. (2) ≥2 atak + 1 lezyonun objektif kanıtı → DIS kanıtı gerekir. (3) 1 atak + ≥2 lezyon → DIT kanıtı gerekir; DIT yoksa ancak BOS'a özgü oligoklonal bant pozitifse de tanı konabilir. (4) 1 atak + 1 lezyon (klinik izole sendrom) → hem DIS hem DIT kanıtı gerekir (BOS oligoklonal bant DIT yerine geçebilir). Kriterler karşılanmazsa "MS olası" veya "MS değil" olarak değerlendirilmelidir; bu araç yalnızca 2017 kriterlerinin yapısını uygular, nihai tanı klinik değerlendirme gerektirir.
Revize McDonald Kriterleri 2017 (Multipl Skleroz Tanısı) sonucu nasıl yorumlanır?
Girilen klinik atak, lezyon, DIS/DIT ve BOS oligoklonal bant bilgilerine göre 2017 revize McDonald kriterlerinin karşılanıp karşılanmadığı belirlenir. Kriterler karşılanıyorsa MS tanısı desteklenir; karşılanmıyorsa ek klinik/MRG takibi veya BOS incelemesi gerekebilir. Tanı her zaman deneyimli bir nörolog tarafından, başka açıklamaların dışlanmasıyla birlikte konulmalıdır.