PEWS (Pediatrik Erken Uyarı Skoru)

PEWS (Pediatrik Erken Uyarı Skoru)

Brighton Pediatrik Erken Uyarı Skoru (PEWS), çocuklarda klinik kötüleşmeyi erken saptamak amacıyla hemşirelik gözlemine dayanan bir araçtır ve davranış, kardiyovasküler durum ile solunum olmak üzere üç bileşenden oluşur. Her bileşen 0 ile 3 arasında puanlanır ve toplam skor 0 ile 9 arasında değişir.

Ne zaman kullanılır

Bu skor, yatan pediatrik hastalarda rutin hemşirelik gözlemi sırasında düzenli aralıklarla uygulanır ve kötüleşmenin erken belirtilerini yakalamayı amaçlar. Skor, tek bir ölçümden çok tekrarlayan gözlemlerle trend takibi yapıldığında en anlamlı bilgiyi verir.

Formül

Brighton PEWS skorunda davranış, kardiyovasküler durum ve solunum bileşenlerinin her biri ayrı ayrı 0 ile 3 arasında puanlanır ve bu üç puan toplanarak 0 ile 9 arasında bir toplam skor elde edilir. Solunum hızı ve kalp hızı eşikleri çocuğun yaşa özgü normal değerlerine göre belirlenir; örneğin solunum hızının normalin 10 üstünde veya 20 üstünde olması ya da normalin 5 altına düşmesi ayrı puan kategorilerine karşılık gelir, taşikardi ise normalin 20 üstünde veya 30 üstünde olmasına göre derecelendirilir. Orijinal Monaghan aracında nebülizasyon tedavisi alan ve ameliyat sonrası sürekli kusan çocuklar için ayrıca ikişer ek puan tanımlanmıştır; bu hesaplayıcı yalnızca üç temel bileşeni (davranış, kardiyovasküler durum, solunum) hesaba katar ve bu iki ek puanı içermez, dolayısıyla nebülizasyon tedavisi alan veya ameliyat sonrası sürekli kusan bir çocukta gerçek Brighton PEWS değeri bu hesaplayıcının verdiği sonuçtan daha yüksek olabilir.

Yorumlama

Toplam skor yükseldikçe klinik kötüleşme riski de artar. Skor 0 ile 2 arasında olduğunda hasta düşük risk grubunda kabul edilir ve rutin gözleme devam edilir. Skor 3 veya üzerinde olduğunda artmış endişe söz konusudur ve hastanın daha sık aralıklarla yeniden değerlendirilmesi gerekir; Brezilya popülasyonunda yapılan bir doğrulama çalışmasında 3 eşiği, klinik kötüleşmeyi %73,9 duyarlılık ve %95,5 özgüllük ile ayırt etmiştir ve eğri altında kalan alan 0,919 olarak bulunmuştur. Tek bir bileşende 3 puan alınması, toplam skor 3'ün altında kalsa bile ayrı bir kırmızı bayrak olarak değerlendirilmeli ve hastanın gözden geçirilmesini tetiklemelidir. Eşik ve eskalasyon yanıtı (hangi skorda hemşirenin hekimi arayacağı, hangi skorda hızlı müdahale ekibinin çağrılacağı) kurumsal protokole göre tanımlanmalıdır, çünkü kurumlar arasında bu eşikler değişebilir.

Kaynaklar

• Monaghan A. Detecting and managing deterioration in children. Paediatr Nurs. 2005;17(1):32-35. PMID: 15751446.
• Fernandes NKR ve ark. Accuracy of a pediatric early warning score in the recognition of clinical deterioration. Rev Lat Am Enfermagem. 2017;25:e2912.

Solunum ve kalp hızı eşikleri çocuğun yaşa özgü normal değerlerine bağlıdır; bu nedenle doğru sınıflama yapılabilmesi için yaşa uygun referans aralıklarının kullanılması gerekir. Birçok kurumun kendi modifiye ve yaşa özgü PEWS sürümü vardır; bu hesaplayıcının verdiği eşikler ile yerel kurumsal eskalasyon protokolündeki eşikler birbirine karıştırılmamalıdır. Skor, yenidoğan yoğun bakım hastalarında ve ağır malnütrisyonlu çocuklarda dikkatli yorumlanmalıdır, çünkü bu gruplarda dış doğrulama performansı düşmektedir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez ve tek başına bir tedavi ya da taburculuk kararı vermek için kullanılmamalıdır.