iRECIST (İmmünoterapi Yanıt Kriterleri)

iRECIST (İmmünoterapi Yanıt Kriterleri)

İmmün kontrol noktası inhibitörü tedavisinde RECIST 1.1 temelli yanıtı, psödoprogresyonu hesaba katarak doğrulanmamış (iUPD) ve doğrulanmış (iCPD) progresyon kavramlarıyla sınıflar.

Ne zaman kullanılır

İmmün kontrol noktası inhibitörü (anti-PD-1, anti-PD-L1, anti-CTLA-4) veya benzeri immünoterapi alan solid tümör hastalarında ardışık görüntüleme ile yanıt değerlendirmesi yapılırken kullanılır. Araç, özellikle klinik olarak stabil seyreden ve ilk görüntülemede RECIST 1.1 progresyon ölçütlerini karşılayan hastada tedaviye devam edilip edilemeyeceği sorusuna yanıt ararken değerlidir.

Formül

RECIST 1.1 progresyon eşiği şu şekilde tanımlanır: güncel hedef lezyon toplamının nadire (izlemde görülen en düşük toplam) göre yüzde 20 veya daha fazla artması ve aynı zamanda mutlak olarak en az 5 milimetre artması, veya yeni bir lezyon saptanması, veya hedef-dışı hastalıkta kesin (unequivocal) progresyon izlenmesi. Bu eşik ilk kez aşıldığında ve bir önceki değerlendirme iUPD değilse sonuç iUPD olarak sınıflanır. Önceki değerlendirme zaten iUPD ise ve takip görüntülemesinde ek kötüleşme doğrulanırsa sonuç iCPD olur; ek kötüleşme doğrulanmazsa progresyon iUPD olarak kalır ve yeniden 4-8 hafta sonra değerlendirilir. Progresyon eşiği aşılmazsa üç seçenek vardır: güncel toplam sıfırsa iCR, bazale göre en az yüzde 30 azalma varsa iPR, bunların hiçbiri yoksa iSD atanır. Önceki değerlendirme iUPD idiyse ve bu değerlendirmede progresyon doğrulanmadıysa "çıta sıfırlanır" kuralı uygulanır; yani hastalık iCR, iPR veya iSD olarak yeniden sınıflanır ve bundan sonraki bir progresyonun iCPD sayılabilmesi için yeniden bir iUPD adımından ve doğrulamadan geçmesi gerekir.

Yorumlama

iCR tam yanıtı, iPR kısmi yanıtı ve iSD stabil hastalığı ifade eder; bu üç kategoride ek bir işlem gerekmez ve tedavi standart protokole göre sürdürülür. iUPD, RECIST 1.1 progresyon ölçütlerinin ilk kez karşılandığı ancak psödoprogresyon olasılığı nedeniyle bunun henüz kesinleşmediği durumu tanımlar; hasta klinik olarak stabilse tedaviye devam edilebilir ve 4-8 hafta sonra görüntüleme tekrarlanarak doğrulama yapılır. iCPD, iUPD sonrası yapılan doğrulama görüntülemesinde ek kötüleşmenin gösterildiği, yani progresyonun kesinleştiği durumdur ve bu noktada tedavi değişikliği gündeme gelir. iUPD sonrasında yapılan doğrulama görüntülemesinde hastalık gerilerse yanıt yeniden iCR, iPR veya iSD olarak atanır; bu duruma "çıtanın sıfırlanması" denir ve bundan sonraki olası bir progresyonun iCPD sayılabilmesi için sürecin yeniden iUPD aşamasından başlaması gerekir. Bir meta-analizde iRECIST ile RECIST 1.1 arasında ilerlemesiz sağkalım olaylarının tarihlendirilmesinde yüzde 3,9 oranında farklılık (psödoprogresyon nedeniyle) saptanmış, ancak yanıt oranı ve hastalık kontrol oranı üzerinde anlamlı fark bulunmamıştır; bu da iRECIST'in asıl katkısının yanıt sınıflamasından çok, progresyon tarihinin ve tedaviye devam kararının doğru zamanlanmasında olduğunu göstermektedir.

Kaynaklar

• Seymour L, Bogaerts J, Perrone A, et al. iRECIST: guidelines for response criteria for use in trials testing immunotherapeutics. Lancet Oncol. 2017;18(3):e143-e152. PMID: 28271869, doi:10.1016/S1470-2045(17)30074-8.
• Eisenhauer EA, Therasse P, Bogaerts J, et al. New response evaluation criteria in solid tumours: revised RECIST guideline (version 1.1). Eur J Cancer. 2009;45(2):228-247.
• Tazdait M, Mezquita L, Lahmar J, et al. Comparison of RECIST 1.1 and iRECIST in Patients Treated with Immune Checkpoint Inhibitors: A Systematic Review and Meta-Analysis (11 çalışma, 6210 hasta); yanıt oranı ve hastalık kontrol oranında anlamlı fark yok, progresyon tarihlendirmesinde yüzde 3,9 uyumsuzluk, ilerlemesiz sağkalımda ortalama 0,46 ay uzama bildirilmiştir.

Bu basitleştirilmiş araç tam iRECIST değerlendirmesinin yerine geçmez; hedef lezyon seçimi, lenf nodu kuralları, hedef-dışı veya ölçülemeyen hastalığın değerlendirilmesi ve doğrulama tetkikinin zamanlaması (iUPD'den 4-8 hafta sonra) deneyimli radyolog ve onkolog değerlendirmesi gerektirir. iUPD durumunda tedaviye devam etme kararı yalnızca hasta klinik olarak stabil olduğunda ve ciddi semptomatik kötüleşme bulgusu yokken uygundur; hızlı klinik kötüleşme, yeni organ yetmezliği bulgusu veya performans durumunda belirgin bozulma varsa doğrulama görüntülemesi beklenmeden tedavi değişikliğine gidilmelidir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez ve immünoterapiye özgü olduğundan kemoterapi veya hedefe yönelik tedavi yanıtı için kullanılmamalıdır.