Beklenen (Tahmini) Doruk Ekspiratuar Akım Hızı (PEFR)
Klinik hesaplayıcılar
Bu araçlar klinik kararın yerine geçmez. Sonuçlar hekim değerlendirmesi, güncel kılavuzlar ve hastanın klinik bağlamı ile birlikte yorumlanmalıdır.
Beklenen (Tahmini) Doruk Ekspiratuar Akım Hızı (PEFR)
Yaş, cinsiyet ve boya dayalı klasik regresyon denklemleriyle (Nunn & Gregg 1989) erişkin bir bireyin beklenen doruk ekspiratuar akım hızını (PEFR, L/dk) tahmin eder; ölçülen PEFR değerinin yüzde olarak yorumlanmasında referans olarak kullanılır.
Ne zaman kullanılır
Astım veya KOAH izleminde ölçülen PEFR'in "% beklenen" olarak yorumlanması gerektiğinde; hastanın kişisel en iyi değeri bilinmiyorsa referans olarak.
Formül
Nunn & Gregg (1989) regresyon denklemleri (EU skalasına uyarlanmış, L/dk): Erkek: PEFR = [(0,0414 × Boy(cm)) − (0,0244 × Yaş) − 1,88] × 60. Kadın: PEFR = [(0,0413 × Boy(cm)) − (0,0261 × Yaş) − 0,733] × 60. (Eşdeğer biçimde yaygın kullanılan katsayılar: Erkek ≈ ((0,041×Boy) − (0,018×Yaş) + 2,69) × 60; Kadın ≈ ((0,039×Boy) − (0,022×Yaş) + 2,24) × 60.) Sonuç L/dk cinsinden en yakın tam sayıya yuvarlanır.
Yorumlama
Hesaplanan değer, hastanın ölçülen PEFR'inin "yüzde beklenen" olarak ifade edilmesinde referans normal değeridir; yüzde beklenen, ölçülen değerin beklenen değere bölünüp 100 ile çarpılmasıyla elde edilir. Astım alevlenmelerinin şiddet sınıflamasında yaygın kabul gören eşikler şöyledir: yüzde beklenen değer %80 ve üzerinde ise akım normal veya iyi kontrol altında kabul edilir, %50-79 arasında ise orta derecede kısıtlanma vardır ve dikkatli izlem gerekir, %50'nin altında ise ciddi kısıtlanma söz konusudur ve acil değerlendirme gerekir. Nunn ve Gregg'in özgün çalışmasına göre erkeklerde beklenenin 100 L/dk, kadınlarda 85 L/dk altına kadar olan okumalar normal sınırlar içinde kabul edilebilir; bu doğal biyolojik değişkenliği yansıtır. Hastanın kişisel en iyi değeri biliniyorsa yorumlama beklenen değere göre değil bu kişisel değere göre yapılmalıdır.
Kaynaklar
- Nunn AJ, Gregg I. New regression equations for predicting peak expiratory flow in adults. BMJ. 1989;298(6680):1068-1070.
Bu, popülasyon tabanlı bir TAHMİN formülüdür; bireysel farklılıklar (etnik köken, kas kitlesi, teknik) önemli sapmalara yol açabilir. Mümkünse hastanın kendi en iyi ölçülen değeri esas alınmalıdır. Formül 15-85 yaş aralığı dışında doğrulanmamıştır.
Sık sorulan sorular
Beklenen (Tahmini) Doruk Ekspiratuar Akım Hızı (PEFR) nedir?
Yaş, cinsiyet ve boya dayalı klasik regresyon denklemleriyle (Nunn & Gregg 1989) erişkin bir bireyin beklenen doruk ekspiratuar akım hızını (PEFR, L/dk) tahmin eder; ölçülen PEFR değerinin yüzde olarak yorumlanmasında referans olarak kullanılır.
Beklenen (Tahmini) Doruk Ekspiratuar Akım Hızı (PEFR) ne zaman kullanılır?
Astım veya KOAH izleminde ölçülen PEFR'in "% beklenen" olarak yorumlanması gerektiğinde; hastanın kişisel en iyi değeri bilinmiyorsa referans olarak.
Beklenen (Tahmini) Doruk Ekspiratuar Akım Hızı (PEFR) nasıl hesaplanır?
Nunn & Gregg (1989) regresyon denklemleri (EU skalasına uyarlanmış, L/dk): Erkek: PEFR = [(0,0414 × Boy(cm)) − (0,0244 × Yaş) − 1,88] × 60. Kadın: PEFR = [(0,0413 × Boy(cm)) − (0,0261 × Yaş) − 0,733] × 60. (Eşdeğer biçimde yaygın kullanılan katsayılar: Erkek ≈ ((0,041×Boy) − (0,018×Yaş) + 2,69) × 60; Kadın ≈ ((0,039×Boy) − (0,022×Yaş) + 2,24) × 60.) Sonuç L/dk cinsinden en yakın tam sayıya yuvarlanır.
Beklenen (Tahmini) Doruk Ekspiratuar Akım Hızı (PEFR) sonucu nasıl yorumlanır?
Hesaplanan değer, hastanın ölçülen PEFR'inin "yüzde beklenen" olarak ifade edilmesinde referans normal değeridir; yüzde beklenen, ölçülen değerin beklenen değere bölünüp 100 ile çarpılmasıyla elde edilir. Astım alevlenmelerinin şiddet sınıflamasında yaygın kabul gören eşikler şöyledir: yüzde beklenen değer %80 ve üzerinde ise akım normal veya iyi kontrol altında kabul edilir, %50-79 arasında ise orta derecede kısıtlanma vardır ve dikkatli izlem gerekir, %50'nin altında ise ciddi kısıtlanma söz konusudur ve acil değerlendirme gerekir. Nunn ve Gregg'in özgün çalışmasına göre erkeklerde beklenenin 100 L/dk, kadınlarda 85 L/dk altına kadar olan okumalar normal sınırlar içinde kabul edilebilir; bu doğal biyolojik değişkenliği yansıtır. Hastanın kişisel en iyi değeri biliniyorsa yorumlama beklenen değere göre değil bu kişisel değere göre yapılmalıdır.