BOVA Skoru (Pulmoner Emboli Komplikasyon Riski)

BOVA Skoru (Pulmoner Emboli Komplikasyon Riski)

BOVA skoru, hemodinamik olarak stabil (normotansif) akut pulmoner emboli hastalarında sistolik kan basıncı, troponin düzeyi, sağ ventrikül disfonksiyonu ve kalp hızı olmak üzere dört değişkeni kullanarak 30 günlük pulmoner emboli ilişkili komplikasyon riskini tahmin eder ve toplam puan 0 ile 7 arasında değişir.

Ne zaman kullanılır

BOVA skoru, sistolik kan basıncı 90 mmHg üzerinde olan ve akut pulmoner embolisi görüntüleme ile doğrulanmış hemodinamik olarak stabil hastalarda ara-yüksek risk grubunu ayırt etmek amacıyla hesaplanır.

Formül

Puanlar sistolik kan basıncının 90-100 mmHg arasında olması durumunda 2, kardiyak troponin düzeyinin yüksek (pozitif) bulunması durumunda 2, sağ ventrikül disfonksiyonunun ekokardiyografi veya bilgisayarlı tomografi ile saptanması durumunda 2 ve kalp hızının dakikada 110 atım veya üzerinde olması durumunda 1 olarak verilir. Toplam puan 0 ile 7 arasında değişir ve puan 0-2 ise Evre I, puan 3-4 ise Evre II, puan 5-7 ise Evre III olarak sınıflanır. Skor yalnızca sistolik kan basıncı 90 mmHg üzerinde olan normotansif hastalarda geçerli kabul edilir; sistolik kan basıncı 90 mmHg altında olan hasta türetme popülasyonunun dışındadır.

Yorumlama

Türetme çalışmasında (Bova ve arkadaşları, 2014) 30 günlük pulmoner emboli ilişkili komplikasyon oranları Evre I için yaklaşık yüzde 4,2, Evre II için yaklaşık yüzde 10,8 ve Evre III için yaklaşık yüzde 29,2 olarak bulunmuştur. Dış doğrulama kohortunda (Fernández ve arkadaşları, 2015, Chest dergisi) komplikasyon oranları sırasıyla yaklaşık yüzde 4,4, yüzde 18 ve yüzde 42 olarak bildirilmiş; 30 günlük pulmoner emboli ilişkili mortalite ise Evre I için yaklaşık yüzde 3,1, Evre II için yaklaşık yüzde 6,8 ve Evre III için yaklaşık yüzde 10,5 olarak raporlanmıştır. Ancak daha sonraki bağımsız doğrulama çalışmaları bu ayrımın her zaman bu kadar belirgin olmadığını göstermiştir. Örneğin Hobohm ve arkadaşlarının 2020 yılında Clinical Research in Cardiology dergisinde yayınladığı 868 hastalık prospektif kohortta, ara-yüksek risk grubu (puan 5 üzerinde) ile ara-düşük risk grubu arasındaki hastane içi olumsuz sonuç oranı farkı istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (sırasıyla yaklaşık yüzde 4,4 ve yüzde 4,7; eğri altı alan 0,64). Bu nedenle yüksek evre daha sıkı izlem ve monitorizasyon gereksinimini destekleyen bir bulgu olarak değerlendirilmeli, ancak tek başına tedavi eskalasyonu kararı için yeterli kabul edilmemelidir; sonuç mutlaka klinik muayene, görüntüleme bulguları ve hastanın genel durumuyla birlikte yorumlanmalıdır.

Kaynaklar

• Bova C, Sanchez O, Prandoni P, Lankeit M, Konstantinides S, Vanni S, Jiménez D. Identification of intermediate-risk patients with acute symptomatic pulmonary embolism. Eur Respir J. 2014;44(3):694-703. doi:10.1183/09031936.00006114. PMID 24696111.
• Fernández C, Bova C, Sanchez O, et al. Validation of a Model for Identification of Patients at Intermediate to High Risk for Complications Associated With Acute Symptomatic Pulmonary Embolism. Chest. 2015;148(1):211-218. PMID 25633724.
• Hobohm L, Hellenkamp K, Hasenfuß G, Münzel T, Konstantinides S, Lankeit M, et al. Comparison of risk assessment strategies for not-high-risk pulmonary embolism. Clin Res Cardiol. 2020. (868 hastalık prospektif dış doğrulama kohortu.)
• Chen X, et al. Assessment of the Bova score for risk stratification of acute normotensive pulmonary embolism: A systematic review and meta-analysis. Thromb Res. 2020. PMID 32534329.
• 2019 ESC Guidelines for the diagnosis and management of acute pulmonary embolism developed in collaboration with the European Respiratory Society (ERS). Eur Heart J. 2020;41(4):543-603.

BOVA skoru yalnızca normotansif (sistolik kan basıncı 90 mmHg üzerinde) hemodinamik stabil akut pulmoner emboli hastasında geçerlidir; hipotansif veya şoktaki hasta doğrudan yüksek riskli kabul edilmeli ve skor hesaplanmadan buna göre yönetilmelidir. Skorun duyarlılığı düşük olduğundan (bağımsız meta-analizde yaklaşık yüzde 25), düşük evre bulunan hastada dahi klinik kötüleşme olasılığı tamamen dışlanamaz ve hasta yakından izlenmelidir. Troponin ve sağ ventrikül disfonksiyonu değerlendirmesi yerel laboratuvar ve görüntüleme referans değerlerine göre yapılmalıdır. Bu araç klinik kararın yerine geçmez ve tanısal amaçla kullanılamaz.