Düzeltilmiş Fenitoin Düzeyi
Klinik hesaplayıcılar
Bu araçlar klinik kararın yerine geçmez. Sonuçlar hekim değerlendirmesi, güncel kılavuzlar ve hastanın klinik bağlamı ile birlikte yorumlanmalıdır.
Düzeltilmiş Fenitoin Düzeyi
Bu araç, hipoalbüminemi veya böbrek yetmezliği bulunan hastada ölçülen toplam fenitoin düzeyini normal albüminli bir hastada beklenen değere düzeltir. Fenitoin plazmada yaklaşık yüzde 90 oranında albümine bağlandığından, albümin düştüğünde serbest (bağlı olmayan, farmakolojik olarak etkin) fraksiyon artar ve toplam düzey gerçek etkinliği olduğundan düşük gösterir. Bu hesaplama, Sheiner-Tozer (Winter-Tozer) yaklaşımıyla toplam düzeyi normal albümine göre yeniden ölçekler.
Ne zaman kullanılır
Bu araç, ölçülen toplam fenitoin düzeyi elde beklenmedik biçimde düşük görünen ve albümini normalin altında olan hastada kullanılır. Özellikle kritik hasta, yaşlı, malnütrisyonlu, nefrotik sendromlu veya karaciğer hastalığı olan hastalarda hipoalbüminemi sık görülür ve toplam düzey klinik tabloyu yansıtmayabilir. Böbrek yetmezliği/üremi seçeneği, kreatinin klerensi yaklaşık 10-25 mL/dk altında olan ileri böbrek yetmezliği bağlamı için ayrı bir katsayı uygular.
Formül
Sheiner-Tozer (Winter-Tozer) düzeltmesi şu varsayımlara dayanır: normal serum albümini yaklaşık 4,4 g/dL kabul edilir, normal serbest fraksiyon yaklaşık 0,1 (yüzde 10) alınır ve albümin başına bağlanmayı temsil eden bir katsayı kullanılır. Böbrek yetmezliği yoksa düzeltilmiş düzey = ölçülen / (0,2 × albümin + 0,1) biçiminde hesaplanır. İleri böbrek yetmezliği veya üremi bağlamında bağlanma daha da azaldığı için katsayı 0,1'e düşürülür ve düzeltilmiş düzey = ölçülen / (0,1 × albümin + 0,1) olur. Albümin g/dL, fenitoin µg/mL birimindedir ve sonuç bir ondalığa yuvarlanır. Bu formül serbest düzeyi doğrudan ölçmez; normal albüminli bir hastada aynı serbest fraksiyona karşılık gelecek toplam düzeyi tahmin eder.
Yorumlama
Düzeltilmiş düzey yaklaşık 10 µg/mL altındaysa, normal albüminli hastadaki terapötik aralığın altına işaret eden düşük bir sinyal söz konusudur ve klinik yanıt yetersizse doz yeterliliği yeniden değerlendirilir. Düzeltilmiş düzey yaklaşık 10-20 µg/mL aralığındaysa, geleneksel toplam terapötik aralık (10-20 µg/mL, serbest fenitoin karşılığı yaklaşık 1-2 µg/mL) ile uyumlu bir sinyal vardır. Düzeltilmiş düzey yaklaşık 20 µg/mL üzerindeyse, potansiyel toksik aralığa işaret eden yüksek bir sinyal söz konusudur ve nistagmus, ataksi, konfüzyon gibi doza bağlı yan etkiler aranmalıdır. Bu değer bir tahmindir: düzeltilmiş toplam fenitoin düzeyi serbest fenitoin ölçümünün yerine geçmez ve nihai karar klinik tablo ile birlikte verilmelidir.
Kaynaklar
- Sheiner LB, Tozer TN. Clinical pharmacokinetics: the use of plasma concentrations of drugs. In: Melmon KL, Morrelli HF, eds. Clinical Pharmacology. 1978.
- Winter ME, Tozer TN. Phenytoin. In: Applied Pharmacokinetics: Principles of Therapeutic Drug Monitoring.
- Kiang TKL, Ensom MHH. A Comprehensive Review on the Predictive Performance of the Sheiner-Tozer and Derivative Equations for the Correction of Phenytoin Concentrations. Ann Pharmacother. 2016. PMID: 26825643.
- Soriano VV, Tesoro EP, Kane SP. Characterization of Free Phenytoin Concentrations in End-Stage Renal Disease Using the Winter-Tozer Equation. Ann Pharmacother. 2017. doi:10.1177/1060028017707541.
- Dager WE, Inciardi JF, Howe TL. Estimating phenytoin concentrations by the Sheiner-Tozer method in adults with pronounced hypoalbuminemia. Ann Pharmacother. 1995.
Bu araç doz değişikliği önermez ve serbest fenitoin ölçümünün yerini tutmaz. Serbest düzey ölçülebiliyorsa doğrudan o kullanılmalıdır. Son dönem böbrek hastalığı ve diyaliz hastalarında tahmin hatası büyüktür; bu grupta karara yalnız düzeltilmiş toplam düzeye dayanarak varılmamalıdır. Toksisite bulguları, ilaç etkileşimleri ve albümin/üremi durumu her hastada ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık sorulan sorular
Düzeltilmiş Fenitoin Düzeyi nedir?
Bu araç, hipoalbüminemi veya böbrek yetmezliği bulunan hastada ölçülen toplam fenitoin düzeyini normal albüminli bir hastada beklenen değere düzeltir. Fenitoin plazmada yaklaşık yüzde 90 oranında albümine bağlandığından, albümin düştüğünde serbest (bağlı olmayan, farmakolojik olarak etkin) fraksiyon artar ve toplam düzey gerçek etkinliği olduğundan düşük gösterir. Bu hesaplama, Sheiner-Tozer (Winter-Tozer) yaklaşımıyla toplam düzeyi normal albümine göre yeniden ölçekler.
Düzeltilmiş Fenitoin Düzeyi ne zaman kullanılır?
Bu araç, ölçülen toplam fenitoin düzeyi elde beklenmedik biçimde düşük görünen ve albümini normalin altında olan hastada kullanılır. Özellikle kritik hasta, yaşlı, malnütrisyonlu, nefrotik sendromlu veya karaciğer hastalığı olan hastalarda hipoalbüminemi sık görülür ve toplam düzey klinik tabloyu yansıtmayabilir. Böbrek yetmezliği/üremi seçeneği, kreatinin klerensi yaklaşık 10-25 mL/dk altında olan ileri böbrek yetmezliği bağlamı için ayrı bir katsayı uygular.
Düzeltilmiş Fenitoin Düzeyi nasıl hesaplanır?
Sheiner-Tozer (Winter-Tozer) düzeltmesi şu varsayımlara dayanır: normal serum albümini yaklaşık 4,4 g/dL kabul edilir, normal serbest fraksiyon yaklaşık 0,1 (yüzde 10) alınır ve albümin başına bağlanmayı temsil eden bir katsayı kullanılır. Böbrek yetmezliği yoksa düzeltilmiş düzey = ölçülen / (0,2 × albümin + 0,1) biçiminde hesaplanır. İleri böbrek yetmezliği veya üremi bağlamında bağlanma daha da azaldığı için katsayı 0,1'e düşürülür ve düzeltilmiş düzey = ölçülen / (0,1 × albümin + 0,1) olur. Albümin g/dL, fenitoin µg/mL birimindedir ve sonuç bir ondalığa yuvarlanır. Bu formül serbest düzeyi doğrudan ölçmez; normal albüminli bir hastada aynı serbest fraksiyona karşılık gelecek toplam düzeyi tahmin eder.
Düzeltilmiş Fenitoin Düzeyi sonucu nasıl yorumlanır?
Düzeltilmiş düzey yaklaşık 10 µg/mL altındaysa, normal albüminli hastadaki terapötik aralığın altına işaret eden düşük bir sinyal söz konusudur ve klinik yanıt yetersizse doz yeterliliği yeniden değerlendirilir. Düzeltilmiş düzey yaklaşık 10-20 µg/mL aralığındaysa, geleneksel toplam terapötik aralık (10-20 µg/mL, serbest fenitoin karşılığı yaklaşık 1-2 µg/mL) ile uyumlu bir sinyal vardır. Düzeltilmiş düzey yaklaşık 20 µg/mL üzerindeyse, potansiyel toksik aralığa işaret eden yüksek bir sinyal söz konusudur ve nistagmus, ataksi, konfüzyon gibi doza bağlı yan etkiler aranmalıdır. Bu değer bir tahmindir: düzeltilmiş toplam fenitoin düzeyi serbest fenitoin ölçümünün yerine geçmez ve nihai karar klinik tablo ile birlikte verilmelidir.