HAT Skoru (Tromboliz Sonrası Kanama)

HAT Skoru (Tromboliz Sonrası Kanama)

İskemik inmede IV doku plazminojen aktivatörü (tPA) sonrası semptomatik intrakraniyal kanama riskini öngören 5 puanlık (0-5) derecelendirme skorudur. Skor başlangıç NIHSS değerini, diyabet öyküsü veya yüksek başlangıç glukozunu ve başlangıç bilgisayarlı tomografi (BT) hipodansite yaygınlığını birleştirir.

Ne zaman kullanılır

Akut iskemik inme tanısı olan ve IV tPA adayı olan veya IV tPA uygulanmış olan hastada kanama riskinin tahmin edilmesi amacıyla kullanılır. Skor, standart IV alteplaz penceresinde tedavi edilen hastalardan oluşan kohortlarda türetilmiş ve dış doğrulaması yapılmıştır.

Formül

Toplam puan, başlangıç NIHSS puanı (< 15 için 0 puan, 15-20 için 1 puan, ≥ 21 için 2 puan) ile diyabet öyküsü veya başlangıç glukozu 200 mg/dL üzerinde olan hastaya verilen 1 puanın ve başlangıç BT hipodansitesi puanının (hipodansite yoksa 0 puan, orta serebral arter alanının üçte birinden azını kaplıyorsa 1 puan, üçte birinden fazlasını kaplıyorsa 2 puan) toplanmasıyla hesaplanır. Toplam skor 0 ile 5 arasında değişir. NIHSS eşikleri orijinal çalışmada 15 altı, 15-20 arası ve 20 üzeri olarak tanımlanmıştır; tamsayı NIHSS değerleri için 20 üzeri, 21 ve üzeri anlamına gelir. Skorun türetildiği kohortta hastaların tamamı standart 3 saatlik pencerede IV alteplaz almıştır; bu nedenle genişletilmiş zaman penceresinde tedavi edilen hastalarda formülün geçerliliği ayrıca doğrulanmamıştır.

Yorumlama

Orijinal kohortta herhangi semptomatik intrakraniyal kanama oranı yaklaşık olarak şu şekilde bildirilmiştir: 0 puan alan hastalarda yüzde 2, 1 puan alan hastalarda yüzde 5, 2 puan alan hastalarda yüzde 10, 3 puan alan hastalarda yüzde 15 ve 3 puanın üzerinde skoru olan hastalarda yaklaşık yüzde 44. Artan skor, artan semptomatik kanama riskiyle ve daha kötü fonksiyonel sonlanımla ilişkilidir. Sonuç, tek başına tedavi kararını belirlemek için değil, bireysel risk-yarar değerlendirmesine katkı sağlamak amacıyla yorumlanmalıdır. Asya kökenli hasta popülasyonunda yapılan bir dış doğrulama çalışmasında HAT skorunun ayırt edici performansı GRASPS ve MSS skorlarından düşük bulunmuştur; bu nedenle HAT skoru tek başına en yüksek performanslı araç olarak kabul edilmemelidir.

Kaynaklar

• Lou M, Safdar A, Mehdiratta M, et al. The HAT Score: a simple grading scale for predicting hemorrhage after thrombolysis. Neurology. 2008;71(18):1417-1423. PMID: 18955684. DOI: 10.1212/01.wnl.0000330297.58334.dd.
• Dış doğrulama: Asya kökenli inme hastalarında IV tromboliz sonrası semptomatik intrakraniyal kanamayı öngören skorların (HAT, SEDAN, MSS, SPAN-100, GRASPS) karşılaştırmalı dış doğrulaması. PubMed PMID: 39116795.

NIHSS eşiklerinin (15 altı, 15-20 arası, 20 üzeri) ve BT hipodansite derecelendirmesinin (orta serebral arter alanının üçte birinden az veya üçte birinden fazla) doğru uygulanabilmesi deneyimli klinik ve radyolojik değerlendirme gerektirir; hatalı NIHSS puanlaması veya hatalı hipodansite derecelendirmesi skoru anlamsız kılar. Skor tek başına tromboliz kararının yerine geçmez ve orijinal yazarlar tarafından da tedavi kararını tek başına belirlemek için yeterince doğrulanmadığı belirtilmiştir; bireysel risk-yarar dengesiyle birlikte değerlendirilmelidir. Skor endovasküler trombektomi uygulanan hastalarda veya IV tPA dışı tedavi yollarında doğrulanmamıştır. Bu araç klinik kararın yerine geçmez.