BASDAI (Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi)

BASDAI (Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi)

BASDAI (Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi), ankilozan spondilit ve aksiyel spondiloartritte hastalık aktivitesini hastanın kendi bildirdiği 6 maddeyle değerlendiren bir indekstir. Her madde 0 ile 10 arasında puanlanır ve toplam skor da 0 ile 10 arasında bir değer olarak hesaplanır.

Ne zaman kullanılır

BASDAI, ankilozan spondilit veya aksiyel spondiloartrit tanısı daha önce konmuş bir hastada son bir haftadaki yorgunluk, ağrı ve sabah tutukluğu düzeyini değerlendirmek için kullanılır. Tedavi başlangıcında bazal değeri kaydetmek ve sonraki vizitlerde tedaviye yanıtı izlemek amacıyla tekrarlı olarak uygulanır.

Formül

BASDAI puanı şu formülle hesaplanır: BASDAI = (Q1 + Q2 + Q3 + Q4 + (Q5 + Q6) / 2) / 5. Q5 (sabah tutukluğunun şiddeti) ve Q6 (sabah tutukluğunun süresi) aynı semptomu farklı boyutlarıyla ölçtüğü için bu iki madde önce kendi aralarında ortalanır, sonra diğer dört madde ile birlikte toplam skora dahil edilir. Her madde orijinal formda 0-10 santimetrelik bir görsel analog skala (VAS) ile puanlanır ve toplam skor da 0 ile 10 arasında bir değer alır. Q6 (sabah tutukluğunun süresi) orijinal çalışmada 0 ile 2 saat arasındaki bir süre ölçeğine karşılık gelir ve bu araçta 0-10 skalasına dönüştürülerek girilir; örneğin yaklaşık yarım saatlik bir tutukluk süresi 2,5 puana, iki saat veya daha uzun bir süre ise 10 puana karşılık gelir.

Yorumlama

BASDAI skoru 4 veya üzerinde olan bir hasta genellikle aktif hastalığa sahip kabul edilir ve bu eşik geleneksel olarak tedavi yoğunlaştırma (örneğin biyolojik ajan başlanması) kararında kullanılmıştır; skoru 4'ün altında olan bir hasta ise daha düşük hastalık aktivitesine sahiptir. Tedaviye yanıtı değerlendirirken BASDAI50 ölçütü kullanılır: başlangıç değerine göre en az yüzde 50 azalma veya en az 2 puanlık mutlak düşüş klinik olarak anlamlı bir iyileşme olarak kabul edilir. Skor tamamen hasta bildirimine dayandığından tek başına yorumlanmamalı; klinik muayene bulguları, akut faz reaktanları (C-reaktif protein [CRP] ve eritrosit sedimantasyon hızı [ESH]) ve uygun olduğunda görüntüleme bulguları ile birlikte değerlendirilmelidir. 2022 ASAS-EULAR güncellemesinden itibaren tedavi başlama ve yoğunlaştırma kararlarında ASDAS (CRP veya ESH temelli), BASDAI'ye tercih edilen birincil aktivite ölçütüdür; BASDAI, ASDAS hesaplanamadığı durumlarda ikincil olarak kullanılır.

Kaynaklar

• Garrett S, Jenkinson T, Kennedy LG, Whitelock H, Gaisford P, Calin A. A new approach to defining disease status in ankylosing spondylitis: the Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index. J Rheumatol. 1994;21(12):2286-2291. PMID: 7699630.
• Ramiro S ve ark. ASAS-EULAR recommendations for the management of axial spondyloarthritis: 2022 update. Ann Rheum Dis. 2023;82(1):19-34.

BASDAI tamamen hasta bildirimine dayanan öznel bir ölçüttür ve nesnel bir inflamasyon belirteci içermez; eşlik eden fibromiyalji, depresyon veya periferik dejeneratif eklem hastalığı bulunan hastada skor gerçek aksiyel inflamasyon düzeyinden bağımsız olarak yapay şekilde yükselebilir. BASDAI ≥ 4 eşiği geleneksel olarak yaygın kullanılmış olsa da 2022 ASAS-EULAR güncellemesinden itibaren tedavi başlama ve yoğunlaştırma kararında ASDAS öncelikli ölçüt haline gelmiştir; BASDAI yalnızca ASDAS hesaplanamadığında kullanılmalıdır. Bu araç klinik kararın yerine geçmez ve tek başına biyolojik tedavi başlama kararı için yeterli değildir.