CDAI (Klinik Hastalık Aktivite İndeksi — Romatoid Artrit)

CDAI (Klinik Hastalık Aktivite İndeksi — Romatoid Artrit)

Romatoid artritte hastalık aktivitesini akut faz reaktanı (CRP/ESR) gerektirmeden ölçen bileşik klinik indekstir ve toplam puan aralığı 0 ile 76 arasındadır. CDAI değeri şiş eklem sayısı (0-28), hassas eklem sayısı (0-28), hasta global değerlendirmesi (0-10 cm) ve hekim global değerlendirmesi (0-10 cm) toplanarak hesaplanır.

Ne zaman kullanılır

CDAI, tanısı konmuş romatoid artrit hastalarının takibinde hastalık aktivitesini değerlendirmek ve tedaviye yanıtı izlemek amacıyla kullanılır; özellikle CRP veya ESR sonucunun poliklinik ortamında hazır olmadığı durumlarda tercih edilir. Amerikan Romatoloji Koleji (ACR) ve Avrupa Romatizma Birliği (EULAR) treat-to-target (hedefe yönelik tedavi) stratejisinde önerilen bileşik hastalık aktivitesi ölçütlerinden biridir ve hedefe ulaşılıp ulaşılmadığını izlemek için 1-3 ayda bir tekrarlanması önerilir.

Formül

CDAI değeri, şiş eklem sayısının (SJC28, 0-28 eklem), hassas eklem sayısının (TJC28, 0-28 eklem), hasta global değerlendirmesinin (0-10 cm görsel analog skala) ve hekim global değerlendirmesinin (0-10 cm görsel analog skala) toplanmasıyla hesaplanır ve toplam 0 ile 76 arasında bir değer alır. Global değerlendirmeler mutlaka 0-10 cm ölçeğinde girilmelidir; hasta veya hekimin değerlendirmesi 0-100 mm ölçeğinde kaydedilmişse bu değer 10'a bölünerek cm ölçeğine çevrilmelidir, aksi halde toplam skor gerçek değerin yaklaşık iki katına kadar yüksek çıkabilir. CDAI, Basitleştirilmiş Hastalık Aktivite İndeksinden (SDAI) farklı olarak CRP değerini formüle dahil etmez; bu nedenle laboratuvar sonucu beklemeden yatak başında hesaplanabilir ancak akut faz reaktanının katkısını yansıtmaz. Eşik değerleri şöyledir: 2,8 veya altı remisyon, 2,8'in üzerinden 10'a kadar düşük hastalık aktivitesi, 10'un üzerinden 22'ye kadar orta hastalık aktivitesi ve 22'nin üzerinde yüksek hastalık aktivitesi olarak sınıflandırılır.

Yorumlama

CDAI değeri 2,8 veya altındaysa hasta remisyonda kabul edilir ve mevcut tedavi rejimi genellikle sürdürülür. CDAI değeri 2,8'in üzerinden 10'a kadar ise düşük hastalık aktivitesi vardır ve bu durum, remisyon hedefine ulaşılamayan hastalarda ACR 2015 kılavuzunun kabul ettiği alternatif tedavi hedefidir. CDAI değeri 10'un üzerinden 22'ye kadar ise orta hastalık aktivitesi vardır ve tedavi yoğunlaştırılması gündeme gelir. CDAI değeri 22'nin üzerindeyse yüksek hastalık aktivitesi vardır ve mevcut tedavi rejiminin yetersiz kaldığı kabul edilerek tedavi değişikliği veya yoğunlaştırılması genellikle endikedir. CDAI, CRP veya ESR içermediği için sonucun anlık olarak hesaplanmasına uygundur; ancak tedaviye yanıtın değerlendirilmesinde tek bir ölçümden çok, zaman içindeki değişim ve trend esas alınmalıdır.

Kaynaklar

• Aletaha D, Nell VPK, Stamm T, et al. Acute phase reactants add little to composite disease activity indices for rheumatoid arthritis: validation of a clinical activity score. Arthritis Res Ther. 2005;7(4):R796-R806.
• Aletaha D, Smolen J. The Simplified Disease Activity Index (SDAI) and the Clinical Disease Activity Index (CDAI): a review of their usefulness and validity in rheumatoid arthritis. Clin Exp Rheumatol. 2005;23(5 Suppl 39):S100-S108.
• Aletaha D, Ward MM, Machold KP, Nell VPK, Stamm T, Smolen JS. Remission and active disease in rheumatoid arthritis: defining criteria for disease activity states. Arthritis Rheum. 2005;52(9):2625-2636.
• Smolen JS, Landewé RBM, Bijlsma JWJ, et al. EULAR recommendations for the management of rheumatoid arthritis with synthetic and biological disease-modifying antirheumatic drugs: 2019 update. Ann Rheum Dis. 2020;79(6):685-699.

Global değerlendirmeler mutlaka 0-10 cm ölçeğinde girilmelidir; hasta veya hekim değerlendirmesi 0-100 mm ölçeğinde kaydedilmişse 10'a bölünmeden girilirse toplam skor gerçekte olduğundan çok daha yüksek çıkar ve hastanın hastalık aktivitesi olduğundan ağır sınıflandırılabilir. Eklem sayımı eğitimli bir muayene gerektirir ve eğitimsiz kişi tarafından yapılan sayım güvenilir değildir. Eş zamanlı fibromiyalji veya kronik ağrı sendromu varlığında hasta global değerlendirmesi yükselebileceğinden CDAI değeri tek başına tedavi yoğunlaştırma kararına temel oluşturmamalıdır. Bu araç klinik kararın yerine geçmez ve hekim değerlendirmesiyle birlikte kullanılmalıdır.