DAS28 (Romatoid Artrit Hastalık Aktivitesi)

DAS28 (Romatoid Artrit Hastalık Aktivitesi)

28 eklemli hassas/şiş eklem sayısı, akut faz reaktanı (ESR veya CRP) ve hasta global değerlendirmesine dayalı romatoid artrit hastalık aktivitesi skoru.

Ne zaman kullanılır

Tanısı konmuş romatoid artrit hastalarında aktivite tabakalaması ve tedavi izleminde.

Formül

DAS28-ESR = 0,56·√TJC28 + 0,28·√SJC28 + 0,70·ln(ESR) + 0,014·GH. DAS28-CRP = 0,56·√TJC28 + 0,28·√SJC28 + 0,36·ln(CRP + 1) + 0,014·GH + 0,96. TJC28/SJC28: 28-eklem hassas/şiş sayısı (0-28); GH: hasta global VAS 0-100 mm; ESR mm/saat; CRP mg/L. Seçilen belirtece göre yalnız ilgili laboratuvar değeri kullanılır. ESR için ln tanımlı olması adına ESR ≥ 1 mm/saat alınır.

Yorumlama

DAS28-ESR skoru 2,6 değerinin altındaysa hasta remisyonda kabul edilir; skor 2,6 ile 3,2 arasındaysa düşük hastalık aktivitesi, 3,2 ile 5,1 arasındaysa orta hastalık aktivitesi ve 5,1 değerinin üzerindeyse yüksek hastalık aktivitesi olarak sınıflandırılır. Bu eşik değerleri öncelikle DAS28-ESR için doğrulanmıştır ve DAS28-CRP genellikle aynı kesim noktalarıyla yorumlanmakla birlikte, akut faz reaktanının farklı ağırlıklandırılması nedeniyle DAS28-ESR'ye göre sistematik olarak daha düşük değerler üretme eğilimindedir; bu nedenle DAS28-CRP değeri sınır çizgisindeyse hastanın DAS28-ESR ile de değerlendirilmesi önerilir. Klinisyenin bilmesi gereken önemli bir sınırlılık, DAS28 remisyon eşiğinin (2,6 altı) rezidüel hastalık aktivitesini önemli ölçüde gözden kaçırabilmesidir: 2011 ACR/EULAR Boole remisyon tanımı hassas eklem sayısının, şiş eklem sayısının, hasta global değerlendirmesinin ve CRP değerinin her birinin en fazla 1 birim olmasını gerektirir ve SDAI (Basit Hastalık Aktivite İndeksi) ölçütü 3,3 değerinin altında kalınmasını şart koşar; her iki ölçüt de DAS28 remisyonuna göre belirgin biçimde daha katıdır. DAS28 remisyonundaki hastaların yalnızca bir kısmı aynı zamanda Boole veya SDAI remisyonunu da karşılar ve DAS28 remisyonunda olan hastalarda ultrasonografi ile Doppler aktivitesi veya el manyetik rezonans görüntülemesinde rezidüel inflamasyon sıklıkla saptanır. Bu farkın nedeni büyük ölçüde DAS28'in yalnızca 28 eklemi değerlendirmesi ve ayak ile bilek eklemlerini dışlamasıdır; ayak ve bilek tutulumu olan hastada DAS28 remisyonda görünse dahi orijinal 44 eklemli DAS ölçütüne göre remisyon sağlanmamış olabilir. Bu nedenle DAS28 remisyonu hastalığın tamamen baskılandığı anlamına gelmez; yalnızca bileşik skorun belirlenen eşiğin altına indiğini gösterir ve sınırda kalan hastalarda ek eklem muayenesi veya görüntüleme ile rezidüel aktivite dışlanmalıdır.

Kaynaklar

• Prevoo ML, van 't Hof MA, Kuper HH, van Leeuwen MA, van de Putte LB, van Riel PL. Modified disease activity scores that include twenty-eight-joint counts. Development and validation in a prospective longitudinal study of patients with rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum. 1995;38(1):44-48.
• Wells G, Becker JC, Teng J, et al. Validation of the 28-joint Disease Activity Score (DAS28) and EULAR response criteria based on CRP against disease progression in patients with rheumatoid arthritis, and comparison with the DAS28 based on ESR. Ann Rheum Dis. 2009;68(6):954-960.

DAS28-CRP eşikleri, Prevoo tarafından türetilen bantlar DAS28-ESR için doğrulandığı halde aynı kesim noktalarıyla yorumlandığında yanlış sınıflamaya yol açabilir; CRP versiyonu genellikle daha düşük değerler üretir. DAS28 skoru remisyon eşiğinin altında olsa dahi hastalığın tamamen baskılandığı anlamına gelmez; 28-eklem sayımı ayak ve bilek eklemlerini kapsamadığı için bu bölgelerdeki rezidüel sinovit gözden kaçabilir ve daha katı olan ACR/EULAR Boole veya SDAI ölçütleri uygulandığında aynı hasta remisyonda çıkmayabilir. Akut enfeksiyon veya eşlik eden başka bir inflamatuvar durum akut faz reaktanını ve hasta global değerlendirmesini etkileyerek skoru yapay olarak yükseltebilir; bu nedenle sonuç her zaman klinik muayene ile birlikte yorumlanmalıdır. Bu araç klinik kararın yerine geçmez ve tanı koymak için kullanılmamalıdır.