Leiden Klinik Prediksiyon Kuralı (Farklılaşmamış Artrit)

Leiden Klinik Prediksiyon Kuralı (Farklılaşmamış Artrit)

Leiden klinik prediksiyon kuralı, yeni başlangıçlı farklılaşmamış artritli hastalarda bir yıl içinde romatoid artrite ilerleme olasılığını dokuz klinik ve laboratuvar değişkeniyle öngören ağırlıklı bir prediksiyon skorudur. Skor; cinsiyeti, eklem tutulumunun dağılımını ve simetrisini, sabah tutukluğu süresini, hassas ve şiş eklem sayılarını, C-reaktif protein düzeyini, romatoid faktör ve anti-siklik sitrüline peptit (anti-CCP) antikoru pozitifliğini birleştirir. Bu kural, farklılaşmamış artrit tanısı alan hastaların yaklaşık yarısının bir yıl içinde kendiliğinden düzeldiği, geri kalanının ise romatoid artrit veya başka bir tanımlı hastalığa ilerlediği gerçeğinden yola çıkarak hangi hastanın erken tedaviye ihtiyaç duyduğunu ayırt etmeyi amaçlar.

Ne zaman kullanılır

Bu kural, yeni başlangıçlı, genellikle iki yıldan kısa süredir semptomu olan ve mevcut sınıflandırma ölçütlerini tam olarak karşılamayan farklılaşmamış artritli erişkin hastalarda kullanılır. Skor, romatoid faktör ve anti-CCP antikoru gibi serolojik testlerin sonuçları elde edildikten sonra en güvenilir biçimde hesaplanır.

Formül

Puanlar toplanır: Kadın cinsiyet +1; eklem dağılımı (küçük el/ayak +0.5, sadece üst ekstremite +1, üst+alt ekstremite +1.5); simetrik tutulum +0.5; sabah tutukluğu (30-59 dk +0.5, ≥60 dk +1); hassas eklem sayısı (4-10 +0.5, ≥11 +1); şiş eklem sayısı (4-10 +0.5, ≥11 +1); CRP (5-50 mg/L +0.5, ≥51 mg/L +1.5); RF pozitif +1; anti-CCP pozitif +2. Yorum: ≤6 düşük risk; 6.1-7.9 belirsiz risk; ≥8.0 yüksek risk.

Yorumlama

Skor 6 veya altında düşük, 6,1 ile 7,9 arasında belirsiz, 8 veya üzerinde yüksek romatoid artrite ilerleme riskini gösterir. Özgün türetme kohortunda skor arttıkça bir yıl içinde romatoid artrit gelişme olasılığı belirgin biçimde yükselmiştir: skoru yaklaşık 3,5 ve altında olan hastalarda bir yılda romatoid artrit gelişme oranı neredeyse sıfırken, skoru yaklaşık 6,5 ile 8,5 arasında olanlarda bu oran yaklaşık yüzde 57, skoru 8,5'in üzerinde olanlarda ise yaklaşık yüzde 85 bulunmuştur; en yüksek grupta olabilirlik oranı 12,7 gibi güçlü bir düzeye ulaşmıştır. Yüksek risk grubunda erken romatoloji sevki ve hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaç tedavisinin başlanması düşünülmelidir. Düşük risk grubunda semptomatik tedavi ile düzenli yeniden değerlendirme uygundur; ancak düşük skor romatoid artriti kesin olarak dışlamaz, klinik seyir izlenmelidir. Belirsiz aralıktaki hastalarda karar, anti-CCP ve romatoid faktör pozitifliği, erozif değişiklikler ve klinik gidiş gibi ek verilerle birlikte bireyselleştirilmelidir.

Kaynaklar

• van der Helm-van Mil AH, le Cessie S, van Dongen H, Breedveld FC, Toes RE, Huizinga TW. A prediction rule for disease outcome in patients with recent-onset undifferentiated arthritis: how to guide individual treatment decisions. Arthritis Rheum. 2007;56(2):433-440.

Leiden kuralı, türetildiği erken artrit kliniği popülasyonuna özgüdür ve farklı sağlık sistemleri ile popülasyonlarda performansı değişebilir. Belirsiz aralıktaki skorlar tek başına tedavi kararı verdirmez ve ek klinik verilerle yorumlanmalıdır. Enfeksiyöz, kristal kaynaklı ve paraneoplastik artrit gibi diğer nedenler dışlanmalıdır. Bu araç klinik değerlendirmenin yerine geçmez; düşük skor romatoid artriti kesin olarak dışlamaz ve hasta klinik olarak izlenmelidir.