Fresh Frozen Plasma (FFP) Dosage

Fresh Frozen Plasma (FFP) Dosage

Aktif kanama veya invaziv girişim öncesi koagülopati düzeltilmesi için vücut ağırlığına dayalı taze donmuş plazma (TDP) doz hacmini hesaplar. Hesaplama yalnızca ağırlık ve seçilen mL/kg değerine dayanır; hastanın başlangıç INR değeri, karaciğer fonksiyonu, hacim toleransı ve kanamanın şiddeti formüle girmez.

When to use

Araç, aktif kanaması olan veya invaziv girişim ya da ameliyat öncesi anlamlı koagülopatisi bulunan hastalarda kullanılır. Uygulamada eylem eşiği olarak INR değerinin 1,5 veya 2,0 üzerinde olması benimsenir; ancak üzerinde uzlaşılmış tek bir anormal INR tanımı bulunmamaktadır. Araç, çoklu pıhtılaşma faktörü eksikliğinin düzeltilmesi gerektiğinde anlamlıdır; bu tablo karaciğer yetmezliğinde, dilüsyonel koagülopatide ve masif transfüzyonda görülür. Spesifik konsantresi bulunmayan faktör eksikliklerinde ve trombotik trombositopenik purpurada plazma değişimi bağlamında da yeri vardır.

Formula

TDP dozu (mL) = vücut ağırlığı (kg) × 10-15 mL/kg. Bu doz aralığı, normal plazma pıhtılaşma faktör konsantrasyonunun en az %30'unu sağlamayı hedefler ve AABB tarafından da INR'yi düzeltmek için standart doz olarak tanımlanır. Standart bir TDP ünitesi yaklaşık 200-250 mL'dir; bu nedenle 70 kg bir hastada 15 mL/kg doz yaklaşık 1050 mL, yani kabaca 4-5 üniteye karşılık gelir. Bu hacim klinik önem taşır: pratikte sıkça verilen 1-2 ünitelik dozlar 10 mL/kg eşiğinin belirgin altında kaldığı için çoğu erişkinde yetersizdir ve hem etkisiz hem de gereksiz risk taşıyan bir uygulamadır. Formülün altında yatan varsayım, hastanın pıhtılaşma faktörü düzeylerinin düşük olduğu ve verilen plazmanın bu düzeyleri orantılı biçimde yükselteceğidir; başlangıç INR değeri normale yakınsa bu varsayım geçersizdir ve formül sayısal bir sonuç üretmeye devam etse de klinik karşılığı bulunmaz.

Interpretation

Hesaplanan hacim, koagülopatiyi düzeltmek için tahmini başlangıç TDP dozudur ve tek başına bir tedavi kararı değildir. Çoklu faktör eksikliği ile birlikte aktif majör kanaması olan hastada üst sınıra (15 mL/kg) yakın dozlar tercih edilir. Beklenen INR düşüşü tamamen başlangıç INR değerine bağlıdır ve bu ilişki doğrusal değildir: acil serviste yapılan bir çalışmada ünite başına INR düzelmesi, transfüzyon öncesi INR değeri 2'nin altında olanlarda yalnızca 0,03 iken, 2-5 arasında 0,77, 5-9 arasında 2,14, 9-12 arasında 3,34 ve 12 üzerinde 4,63 bulunmuştur. Başlangıç INR ile düzelme arasındaki korelasyon çok güçlüdür. Bunun pratik anlamı şudur: INR ne kadar yüksekse plazmadan beklenen kazanç o kadar büyüktür, INR normale yaklaştıkça kazanç kaybolur. Tedaviye yanıt yalnızca PT, INR ve aPTT ile değil, öncelikle klinik kanama durumu ile değerlendirilmelidir; laboratuvar değerinin bir miktar gerilemesi hemostazın sağlandığı anlamına gelmez. Transfüzyon sırasında ve sonrasında hacim durumu, solunum sıkıntısı ve oksijenizasyon izlenmelidir.

References

• Yazer MH, Triulzi DJ, Sarode R. Fresh Frozen Plasma. StatPearls. 2024. PMID: 31194429.
• Abdel-Wahab OI, Healy B, Dzik WH. Effect of fresh-frozen plasma transfusion on prothrombin time and bleeding in patients with mild coagulation abnormalities. Transfusion. 2006;46(8):1279-1285. PMID: 16934060.
• Roback JD, Caldwell S, Carson J, et al. Evidence-based practice guidelines for plasma transfusion. Transfusion. 2010;50(6):1227-1239. PMID: 20345562.
• Green L, Bolton-Maggs P, Beattie C, et al. British Society of Haematology Guidelines on the spectrum of fresh frozen plasma and cryoprecipitate products: their handling and use in various patient groups in the absence of major bleeding. Br J Haematol. 2018;181(1):54-67. PMID: 29527654.
• Sarode R, Milling TJ Jr, Refaai MA, et al. Efficacy and safety of a 4-factor prothrombin complex concentrate in patients on vitamin K antagonists presenting with major bleeding: a randomized, plasma-controlled, phase IIIb study. Circulation. 2013;128(11):1234-1243. PMID: 23935011.
• Sezik S, Aksay E, Kılıç TY. The effect of fresh frozen plasma transfusion on international normalized ratio in emergency department patients. J Emerg Med. 2014. PMID: 25074780.

TDP transfüzyonu; transfüzyonla ilişkili akut akciğer hasarı (TRALI), transfüzyonla ilişkili dolaşım yüklenmesi (TACO), alerjik ve anafilaktik reaksiyon ile enfeksiyon bulaşı riski taşır. Hacim yüklenmesi teorik bir kaygı değildir: randomize bir çalışmada warfarin reversali için plazma alan hastaların %12,8'inde hacim yüklenmesi görülmüş, aynı endikasyonda 4F-PCC alanlarda bu oran %4,9'da kalmıştır; uygulanan ortanca hacim plazmada 813,5 mL iken 4F-PCC'de 99,4 mL olmuştur. TDP, aktif kanama veya invaziv girişim planı olmaksızın yalnızca laboratuvar değerini düzeltmek amacıyla verilmemelidir; hafif INR yüksekliğinde etkisiz olduğu gösterilmiştir. Warfarine bağlı majör kanamada 4F-PCC varsa öncelikle o kullanılmalıdır. Plazma verilecekse doz yetersiz bırakılmamalıdır; erişkinde 1-2 ünite genellikle etkisizdir, ancak hesaplanan tam hacim kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği ve ileri yaş varlığında hacim yüklenmesine yol açabileceğinden doz ve infüzyon hızı bireyselleştirilmelidir. ABO uygunluğu gereklidir ve çözdürme süresi acil durumlarda gecikmeye neden olabilir; bu gecikme tedavi planlanırken hesaba katılmalıdır. Bu araç klinik kararın yerine geçmez.