Vazoaktif-İnotropik Skor (VIS)

Vazoaktif-İnotropik Skor (VIS)

Hastanın aldığı vazoaktif ve inotropik ilaçların dozlarını, her ilacın etki gücüne göre ağırlıklandırarak tek bir sayısal destek yoğunluğu ölçütüne dönüştüren bir skordur. Skor, hastanın belirli bir andaki hemodinamik destek yükünü tek bir sayıyla özetler ve bu sayı zaman içinde tekrar hesaplanarak takip amacıyla kullanılabilir.

Ne zaman kullanılır

Bu skor, vazoaktif veya inotropik infüzyon almakta olan kritik hastalarda hesaplanır. Skor özellikle kardiyopulmoner baypas sonrası pediatrik ve erişkin kardiyak cerrahi hastalarında ve kardiyojenik şok tablosundaki hastalarda destek yoğunluğunun izlenmesi ve zaman içindeki değişiminin karşılaştırılması amacıyla kullanılır. Klinisyenler genellikle ilk 24 ila 48 saat içindeki en yüksek (maksimum) VIS değerini hesaplayarak prognostik değerlendirme yapar.

Formül

VIS değeri, dopamin (mcg/kg/dk), dobutamin (mcg/kg/dk), 100 ile çarpılan epinefrin (mcg/kg/dk), 100 ile çarpılan norepinefrin (mcg/kg/dk), 10 ile çarpılan milrinon (mcg/kg/dk), 10000 ile çarpılan vazopressin (U/kg/dk) ve 10 ile çarpılan fenilefrin (mcg/kg/dk) değerlerinin toplanmasıyla hesaplanır. Katsayılar, her ilacın standart klinik dozlarını benzer büyüklükte sayılara dönüştürecek şekilde Gaies ve arkadaşları tarafından ampirik olarak belirlenmiştir; katsayılar farmakolojik potensin doğrudan bir ölçüsü değildir. Vazopressin dozu birim/kg/dakika cinsinden girilmelidir; bu birim yanlışlıkla mikrogram/kg/dakika olarak girilirse skor ciddi şekilde hatalı hesaplanır. Fenilefrin, orijinal Gaies 2010 formülünde yer almaz ve sonraki yayınlarda tanımlanan modifiye VIS sürümünde eklenmiştir; fenilefrin alanına sıfır girildiğinde hesaplanan sonuç orijinal Gaies VIS skoruyla aynı olur. Klinik uygulamada skor genellikle tek bir zaman noktasında değil, ilk 24 ila 48 saat içindeki en yüksek (maksimum) değer olarak hesaplanır ve bu değere VISmax denir.

Yorumlama

Yüksek VIS değeri, hastanın daha yoğun vazoaktif ve inotropik destek gerektirdiğini gösterir ve genellikle daha kötü prognozla (artmış morbidite ve mortalite) ilişkilidir. Gaies ve arkadaşlarının 174 infantı içeren özgün türetme çalışmasında, ilk 48 saatteki maksimum VIS değerinin yüksek olması kötü sonuçla ilişkili bulunmuştur ve bu ilişkinin düzeltilmiş olasılık oranı 8,1 (%95 güven aralığı 3,4-19,2) olarak hesaplanmıştır. Koponen ve arkadaşlarının 3213 erişkin kardiyak cerrahi hastasını içeren kohort çalışmasında, VISmax değeri beş kategoriye ayrılmıştır (0-5, 5-15, 15-30, 30-45 ve 45 üzeri) ve en yüksek kategoride (VISmax 45 üzeri) hastaların yaklaşık %43'ünde otuz günlük mortalite, mediastinit, inme, akut böbrek hasarı veya miyokard enfarktüsünden oluşan bileşik olumsuz sonuç gözlenmiştir. Aynı çalışmada VISmax, otuz günlük mortaliteyi 0,76 eğri altı alanla (%95 güven aralığı 0,69-0,83) ve bir yıllık mortaliteyi 0,70 eğri altı alanla (%95 güven aralığı 0,65-0,74) öngörmüştür. Bu sayısal eşikler tek merkezli çalışmalardan türetildiği için mutlak kesinlik taşımaz ve sonuç, hastanın klinik tablosu, yaşı, cerrahi türü ve ölçüm zamanlaması ile birlikte yorumlanmalıdır.

Kaynaklar

• Gaies MG, Gurney JG, Yen AH, et al. Vasoactive-inotropic score as a predictor of morbidity and mortality in infants after cardiopulmonary bypass. Pediatr Crit Care Med. 2010;11(2):234-238. PMID: 19794327.
• Belletti A, Lerose CC, Zangrillo A, Landoni G. Vasoactive-Inotropic Score: Evolution, Clinical Utility, and Pitfalls. J Cardiothorac Vasc Anesth. 2021;35(10):3067-3077. PMID: 33069558.
• Koponen T, Karttunen J, Musialowicz T, Pietiläinen L, Uusaro A, Lahtinen P. Vasoactive-inotropic score and the prediction of morbidity and mortality after cardiac surgery. Br J Anaesth. 2019;122(4):428-436. PMID: 30857599.

VIS bir hastalık şiddeti göstergesidir, tek başına bir tedavi hedefi değildir ve skorun düşürülmesi amacıyla ilaç kesilmesi veya doz azaltılması hastanın klinik durumuna bakılmaksızın yapılmamalıdır. İlaç katsayıları (epinefrin ve norepinefrin için ×100, fenilefrin ve milrinon için ×10, vazopressin için ×10000) ve vazopressin biriminin ünite/kg/dakika olduğu birincil kaynağa göre teyit edilmiştir; vazopressin dozunun yanlışlıkla mikrogram cinsinden girilmesi skoru büyük ölçüde hatalı hesaplatır ve bu, bu araca özgü en sık karşılaşılan hesaplama hatasıdır. Eşikler kesin değildir, hastanın yaşına, cerrahi türüne ve ölçüm zamanlamasına göre değişir; skor tek başına klinik kararın yerine geçmez ve hastanın genel klinik tablosuyla birlikte yorumlanmalıdır.