Tisdale Risk Skoru (QT Aralığı Uzaması)
Klinik hesaplayıcılar
Bu araçlar klinik kararın yerine geçmez. Sonuçlar hekim değerlendirmesi, güncel kılavuzlar ve hastanın klinik bağlamı ile birlikte yorumlanmalıdır.
Tisdale Risk Skoru (QT Aralığı Uzaması)
Hastanede yatan hastalarda QT aralığı uzaması (QTc ≥500 ms veya bazalden ≥60 ms artış) riskini yaş, cinsiyet, ilaçlar ve klinik durumlara göre tahmin eden 0-21 puanlık risk skoru.
Ne zaman kullanılır
Hastaneye yatışta veya QT-uzatan ilaç başlanacak hastalarda risk tabakalaması için.
Formül
Yaş ≥68: 1 puan. Kadın cinsiyet: 1 puan. Kıvrım diüretik: 1 puan. Potasyum ≤3.5 mEq/L: 2 puan. Yatış QTc ≥450 ms: 2 puan. Akut MI: 2 puan. Sepsis: 3 puan. Kalp yetmezliği: 3 puan. Bir QTc-uzatan ilaç: 3 puan. ≥2 QTc-uzatan ilaç: 3 puan (ilaç sayısı puanları toplanmaz, kategorik olarak en yükseği alınır — orijinal skorda "bir ilaç" ve "≥2 ilaç" ayrı kategoriler olup her biri 3 puandır). Toplam maksimum 21. Risk kategorileri: ≤6 düşük, 7-10 orta, ≥11 yüksek risk.
Yorumlama
Skoru 6 veya altında olan hasta düşük riskli, 7 ile 10 arasında olan hasta orta riskli, 11 ve üzerinde olan hasta yüksek QTc uzaması riski taşır. Yüksek riskli hastada QT aralığını uzatan ilaçlardan kaçınılması, sürekli elektrokardiyografik telemetri ile izlem yapılması ve serum potasyumun 4,0 mEq/L üzerinde tutulması önerilir. Doğrulama kohortunda QTc uzaması sıklığı düşük riskli grupta yaklaşık yüzde 15, orta riskli grupta yaklaşık yüzde 37 ve yüksek riskli grupta yaklaşık yüzde 73 olarak bildirilmiştir; 11 ve üzeri skor için duyarlılık yaklaşık yüzde 74, özgüllük yaklaşık yüzde 77, pozitif prediktif değer yaklaşık yüzde 79 ve negatif prediktif değer yaklaşık yüzde 76 olarak raporlanmıştır. Orijinal çalışma mortalite karşılaştırması bildirmemiştir; bu nedenle yüksek skorun mortaliteyi kaç kat artırdığına dair bir sayı burada verilmemektedir.
Kaynaklar
- Tisdale JE, Jaynes HA, Kingery JR, Mourad NA, Trujillo TN, Overholser BR, Kovacs RJ. Development and validation of a risk score to predict QT interval prolongation in hospitalized patients. Circ Cardiovasc Qual Outcomes. 2013;6(4):479-487.
Tisdale skoru yalnızca risk tabakalaması içindir; QTc ölçümü ve klinik EKG değerlendirmesinin yerine geçmez. Elektrolit dengesizlikleri (özellikle hipokalemi, hipomagnezemi) düzeltilmeli ve QT-uzatan ilaç kombinasyonlarından kaçınılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Tisdale Risk Skoru (QT Aralığı Uzaması) nedir?
Hastanede yatan hastalarda QT aralığı uzaması (QTc ≥500 ms veya bazalden ≥60 ms artış) riskini yaş, cinsiyet, ilaçlar ve klinik durumlara göre tahmin eden 0-21 puanlık risk skoru.
Tisdale Risk Skoru (QT Aralığı Uzaması) ne zaman kullanılır?
Hastaneye yatışta veya QT-uzatan ilaç başlanacak hastalarda risk tabakalaması için.
Tisdale Risk Skoru (QT Aralığı Uzaması) nasıl hesaplanır?
Yaş ≥68: 1 puan. Kadın cinsiyet: 1 puan. Kıvrım diüretik: 1 puan. Potasyum ≤3.5 mEq/L: 2 puan. Yatış QTc ≥450 ms: 2 puan. Akut MI: 2 puan. Sepsis: 3 puan. Kalp yetmezliği: 3 puan. Bir QTc-uzatan ilaç: 3 puan. ≥2 QTc-uzatan ilaç: 3 puan (ilaç sayısı puanları toplanmaz, kategorik olarak en yükseği alınır — orijinal skorda "bir ilaç" ve "≥2 ilaç" ayrı kategoriler olup her biri 3 puandır). Toplam maksimum 21. Risk kategorileri: ≤6 düşük, 7-10 orta, ≥11 yüksek risk.
Tisdale Risk Skoru (QT Aralığı Uzaması) sonucu nasıl yorumlanır?
Skoru 6 veya altında olan hasta düşük riskli, 7 ile 10 arasında olan hasta orta riskli, 11 ve üzerinde olan hasta yüksek QTc uzaması riski taşır. Yüksek riskli hastada QT aralığını uzatan ilaçlardan kaçınılması, sürekli elektrokardiyografik telemetri ile izlem yapılması ve serum potasyumun 4,0 mEq/L üzerinde tutulması önerilir. Doğrulama kohortunda QTc uzaması sıklığı düşük riskli grupta yaklaşık yüzde 15, orta riskli grupta yaklaşık yüzde 37 ve yüksek riskli grupta yaklaşık yüzde 73 olarak bildirilmiştir; 11 ve üzeri skor için duyarlılık yaklaşık yüzde 74, özgüllük yaklaşık yüzde 77, pozitif prediktif değer yaklaşık yüzde 79 ve negatif prediktif değer yaklaşık yüzde 76 olarak raporlanmıştır. Orijinal çalışma mortalite karşılaştırması bildirmemiştir; bu nedenle yüksek skorun mortaliteyi kaç kat artırdığına dair bir sayı burada verilmemektedir.