Ottawa Ayak Bileği Kuralı
Klinik hesaplayıcılar
Bu araçlar klinik kararın yerine geçmez. Sonuçlar hekim değerlendirmesi, güncel kılavuzlar ve hastanın klinik bağlamı ile birlikte yorumlanmalıdır.
Ottawa Ayak Bileği Kuralı
Bu araç, akut ayak bileği yaralanmasında ayak bileği grafisinin gerekip gerekmediğini malleoler bölge ağrısı, lateral ve medial malleol posterior kenar/uç hassasiyeti ve dört adım yük verebilme durumuyla değerlendirir. Ottawa Ayak Bileği Kuralı, klinik olarak anlamlı kırığı yüksek duyarlılıkla dışlayarak gereksiz radyografiyi azaltmak için geliştirilmiş, geniş biçimde dış-doğrulanmış bir klinik karar kuralıdır.
Ne zaman kullanılır
Kural, son 10 gün içinde ortaya çıkan akut ayak bileği veya ayak orta kısmı travmasında ve muayenenin güvenilir olduğu (kooperasyon kurulabilen, sarhoş olmayan, dikkat dağıtıcı ağrısı olmayan) hastada kullanılır. Malleoler bölgede ağrı ile birlikte lateral veya medial malleol arka kenarında/ucunda kemik hassasiyeti ya da hem yaralanma anında hem muayenede dört adım yük verememe varsa grafi önerilir; bu ölçütler yoksa grafiden kaçınılabilir.
Formül
Malleoler bölgede ağrı varsa ve posterior lateral/medial malleol hassasiyeti veya dört adım atamama varsa ayak bileği grafi kriteri pozitiftir.
Yorumlama
Ottawa ayak bileği kuralı akut travmada gereksiz grafiyi azaltmaya yardımcı olur. Grafi kriteri pozitifse (malleoler ağrı ile birlikte malleol hassasiyeti veya dört adım atamama) ayak bileği grafisi önerilir. Kriter negatifse klinik olarak anlamlı kırık büyük ölçüde dışlanabileceğinden grafiden kaçınılabilir; kuralın duyarlılığı erişkinlerde ve çocuklarda neredeyse %100 olduğundan negatif sonuç yüksek güvenle yorumlanır. Uygulamada kural, hasta grubuna göre grafi ihtiyacını yaklaşık %25-40 azaltır.
Kaynaklar
- Stiell IG, Greenberg GH, McKnight RD, et al. Decision rules for the use of radiography in acute ankle injuries. JAMA. 1993;269(9):1127-1132. PMID: 8433468.
- Stiell IG, McKnight RD, Greenberg GH, et al. Implementation of the Ottawa ankle rules. JAMA. 1994;271(11):827-832. PMID: 8114236.
- Dowling S, Spooner CH, Liang Y, et al. Accuracy of Ottawa Ankle Rules to exclude fractures of the ankle and midfoot in children: a meta-analysis. Acad Emerg Med. 2009;16(4):277-287. PMID: 19187397.
Kuralın güvenli kullanımı güvenilir bir muayeneye bağlıdır; nörovasküler bozukluk, açık kırık, çoklu travma, intoksikasyon, dikkat dağıtıcı yaralanma, güvenilmez muayene, on günden eski başvuru veya yaklaşık altı yaşın altındaki çocukta doğrudan uygulanmamalıdır. Kural yalnızca kırığı dışlar; klinik şüphe sürüyorsa negatif sonuca rağmen görüntüleme veya yeniden değerlendirme düşünülmelidir.
Sık sorulan sorular
Ottawa Ayak Bileği Kuralı nedir?
Bu araç, akut ayak bileği yaralanmasında ayak bileği grafisinin gerekip gerekmediğini malleoler bölge ağrısı, lateral ve medial malleol posterior kenar/uç hassasiyeti ve dört adım yük verebilme durumuyla değerlendirir. Ottawa Ayak Bileği Kuralı, klinik olarak anlamlı kırığı yüksek duyarlılıkla dışlayarak gereksiz radyografiyi azaltmak için geliştirilmiş, geniş biçimde dış-doğrulanmış bir klinik karar kuralıdır.
Ottawa Ayak Bileği Kuralı ne zaman kullanılır?
Kural, son 10 gün içinde ortaya çıkan akut ayak bileği veya ayak orta kısmı travmasında ve muayenenin güvenilir olduğu (kooperasyon kurulabilen, sarhoş olmayan, dikkat dağıtıcı ağrısı olmayan) hastada kullanılır. Malleoler bölgede ağrı ile birlikte lateral veya medial malleol arka kenarında/ucunda kemik hassasiyeti ya da hem yaralanma anında hem muayenede dört adım yük verememe varsa grafi önerilir; bu ölçütler yoksa grafiden kaçınılabilir.
Ottawa Ayak Bileği Kuralı nasıl hesaplanır?
Malleoler bölgede ağrı varsa ve posterior lateral/medial malleol hassasiyeti veya dört adım atamama varsa ayak bileği grafi kriteri pozitiftir.
Ottawa Ayak Bileği Kuralı sonucu nasıl yorumlanır?
Ottawa ayak bileği kuralı akut travmada gereksiz grafiyi azaltmaya yardımcı olur. Grafi kriteri pozitifse (malleoler ağrı ile birlikte malleol hassasiyeti veya dört adım atamama) ayak bileği grafisi önerilir. Kriter negatifse klinik olarak anlamlı kırık büyük ölçüde dışlanabileceğinden grafiden kaçınılabilir; kuralın duyarlılığı erişkinlerde ve çocuklarda neredeyse %100 olduğundan negatif sonuç yüksek güvenle yorumlanır. Uygulamada kural, hasta grubuna göre grafi ihtiyacını yaklaşık %25-40 azaltır.