mMRC Dispne Skalası

mMRC Dispne Skalası

Günlük aktivitelerdeki nefes darlığının (dispne) düzeyini 0-4 arası beş dereceyle sınıflayan tek maddelik hasta beyanı skalasıdır. Hasta, kendisini en iyi tanımlayan tek bir ifadeyi seçer ve bu ifadeye karşılık gelen sayı doğrudan derece olarak kaydedilir.

Ne zaman kullanılır

Skala, KOAH tanılı hastada semptom yükünün değerlendirilmesinde, GOLD ABE gruplamasında ve zaman içindeki takipte kullanılır. Ayrıca idiyopatik pulmoner fibroz ve diğer kronik interstisyel akciğer hastalıklarında dispne şiddetinin ve sağkalımla ilişkisinin izlenmesinde de kullanılabilir; bu popülasyonlarda mMRC derecesinin FVC (zorlu vital kapasite), FEV1, total akciğer kapasitesi ve DLCO (karbonmonoksit difüzyon kapasitesi) gibi fonksiyonel ölçümlerle anlamlı ilişkili olduğu gösterilmiştir.

Formül

Hasta, kendi durumunu en iyi tanımlayan tek bir ifadeyi seçer ve bu ifadeye karşılık gelen 0-4 arası derece doğrudan sonuç olarak kaydedilir. Ayrı bir toplama veya ağırlıklandırma işlemi yoktur; skor hesaplanmaz, yalnızca seçilen derece raporlanır. GOLD değerlendirmesinde mMRC derecesinin 2 veya üzerinde olması, "daha fazla semptom" ekseninde yüksek semptom yükü eşiği olarak kabul edilir ve CAT (KOAH Değerlendirme Testi) skorunun 10 veya üzerinde olmasıyla eşdeğer kabul edilir.

Yorumlama

Derece arttıkça dispneye bağlı fonksiyonel kısıtlılık artar. GOLD sınıflamasında mMRC derecesi 0 veya 1 olan hasta daha az semptomlu kabul edilir; mMRC derecesi 2 veya üzerinde olan hasta ise daha fazla semptomlu kabul edilir. Bir önceki yıl içinde orta veya ağır alevlenme öyküsü olmayan hastalarda, CAT skoru 10'un altında ve mMRC derecesi 2'nin altında olanlar GOLD Grup A'ya, CAT skoru 10 veya üzerinde ya da mMRC derecesi 2 veya üzerinde olanlar GOLD Grup B'ye yerleştirilir. Son bir yıl içinde en az bir orta veya ağır alevlenme geçiren hasta, semptom düzeyinden bağımsız olarak GOLD Grup E'ye yerleştirilir. Bu ABE değerlendirmesi, önceden düzenli inhaler tedavi almamış hastalarda başlangıç farmakolojik tedavi seçimini yönlendirmek için tasarlanmıştır. mMRC skalası ayrıca BODE indeksinin dört bileşeninden biridir; BODE indeksi vücut kitle indeksi (B), hava yolu obstrüksiyonu (O, FEV1 ile ölçülür), dispne (D, mMRC ile ölçülür) ve egzersiz kapasitesini (E, altı dakika yürüme mesafesi ile ölçülür) birleştirerek KOAH hastalarında mortalite ve hastaneye yatış riskini öngörür. Sonuç, tek başına değil klinik bağlam ve diğer değerlendirmelerle (CAT, spirometri, alevlenme öyküsü) birlikte yorumlanmalıdır.

Kaynaklar

• Bestall JC, Paul EA, Garrod R, Garnham R, Jones PW, Wedzicha JA. Usefulness of the Medical Research Council (MRC) dyspnoea scale as a measure of disability in patients with chronic obstructive pulmonary disease. Thorax. 1999;54(7):581-586. PMID: 10377201.
• Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD). Global Strategy for the Diagnosis, Management, and Prevention of COPD (2025-2026 raporları).
• Nishiyama O, Taniguchi H, Kondoh Y, et al. A simple assessment of dyspnoea as a prognostic indicator in idiopathic pulmonary fibrosis. Eur Respir J. 2010;36(5):1067-1072. PMID: 20413545.
• Frontiers in Cardiovascular Medicine. A study on the relationship between mMRC dyspnea scale and both risk stratification and poor prognosis in patients with acute pulmonary embolism. 2026 (tek merkezli, retrospektif, ön düzeyde kanıt).

mMRC hasta beyanına dayalıdır ve dispnenin tek bir boyutunu, yani eforla ilişkili fonksiyonel kısıtlılığı ölçer; semptom yükünü tek başına temsil etmez ve CAT gibi çok maddeli ölçeklerle tamamlanmalıdır. Dereceler, Bestall 1999 çalışmasındaki birincil kaynak ifadelere göre kullanılmalıdır ve mMRC ≥ 2 eşiği GOLD'un KOAH değerlendirme bağlamına özgüdür. Skala akut dispne triyajı için tasarlanmamıştır, kardiyak ve pulmoner dispneyi ayırt etmez ve belirgin bir tavan etkisi nedeniyle ağır hastalığı olan hastalar arasındaki farkı yeterince göstermeyebilir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez.