Glasgow-Blatchford Skoru (Üst GİS Kanama)

Glasgow-Blatchford Skoru (Üst GİS Kanama)

Glasgow-Blatchford Skoru (GBS), akut üst gastrointestinal kanamada endoskopiden önce hesaplanan ve kan transfüzyonu, endoskopik veya cerrahi girişim gibi bir müdahale ihtiyacını öngören bir risk skorudur (0-23 puan). Skor aynı zamanda düşük riskli olup ayaktan izlenebilecek hastaları belirlemek için kullanılır.

Ne zaman kullanılır

Bu skor, hematemez, melena veya kahve telvesi görünümünde kusma ile başvuran erişkin hastalarda, endoskopi yapılmadan önceki ilk değerlendirme aşamasında kullanılır.

Formül

Üre (mmol/L): 6,5–7,9→2; 8,0–9,9→3; 10,0–24,9→4; ≥25→6 (<6,5→0). Hemoglobin erkek (g/dL): 12,0–12,9→1; 10,0–11,9→3; <10,0→6 (≥13→0). Hemoglobin kadın (g/dL): 10,0–11,9→1; <10,0→6 (≥12→0). Sistolik KB (mmHg): 100–109→1; 90–99→2; <90→3 (≥110→0). Nabız ≥100/dk→1; melena→1; senkop→2; karaciğer hastalığı→2; kalp yetmezliği→2. Toplam 0-23. ÖNEMLİ: Üre mmol/L cinsindendir; mg/dL üreyi mmol/L'ye çevirmek için 0,357 ile çarpın (örn. 50 mg/dL üre ≈ 17,9 mmol/L). BUN (mg/dL) girilecekse önce üreye çevirin: üre = BUN × 2,14 (mg/dL), ardından mmol/L'ye çevirin (BUN mg/dL × 0,357).

Yorumlama

Glasgow-Blatchford skoru 0 olan hastalar çok düşük müdahale ihtiyacı taşır ve uygun klinik bağlamda ayaktan yönetim düşünülebilir; dış doğrulama çalışmalarında GBS 0 olan hastaların yaklaşık %1'inden azında endoskopik girişim gerekmiştir. Bazı çalışmalar ve ACG kılavuzu düşük risk eşiğini GBS 0-1 olarak da kullanır; bir Avrupa doğrulama çalışmasında GBS ≤1 olan hastaların yaklaşık %3'ünde girişim gerekmiş veya ölüm gerçekleşmiştir. Skor yükseldikçe transfüzyon, endoskopik veya cerrahi girişim ihtiyacı olasılığı artar. Skorun özgüllüğü tüm eşik değerlerde sınırlıdır; yani düşük riskli olarak öngörülmeyen hastaların önemli bir kısmında aslında müdahaleye gerek kalmaz, dolayısıyla skor yüksek çıktığında otomatik olarak agresif girişim kararı alınmamalı, klinik değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır.

Kaynaklar

• Blatchford O, Murray WR, Blatchford M. A risk score to predict need for treatment for upper-gastrointestinal haemorrhage. Lancet. 2000;356(9238):1318-1321.
• Chandra S, Hess EP, Agarwal D, et al. External validation of the Glasgow-Blatchford Bleeding Score and the Rockall Score in the US setting. Am J Emerg Med. 2012;30(5):673-679. PMID: 21641145.
• Rivière et al. External validation and comparison of the Glasgow-Blatchford score, modified Glasgow-Blatchford score, Rockall score and AIMS65 score in patients with upper gastrointestinal bleeding: a cross-sectional observational study in Western Switzerland. 2023. PMC10405788.
• Laine L, Barkun AN, Saltzman JR, Martel M, Leontiadis GI. ACG Clinical Guideline: Upper Gastrointestinal and Ulcer Bleeding. Am J Gastroenterol. 2021;116(5):899-917. PMID: 33929377.

Üre değeri mmol/L cinsinden girilmelidir (BUN veya mg/dL değil); yanlış birim skoru hatalı yükseltir veya düşürür ve düşük riskli görünen bir hasta yanlışlıkla ayaktan taburcu edilebilir. Skor 0 düşük risk önerse de hemodinamik instabilite, ileri yaş, antikoagülan kullanımı veya endişe verici klinik bulgular varlığında yatış ve gözlem gerekebilir. Skorun özgüllüğü sınırlıdır ve karaciğer sirozu ile variseal kanamada ayırt ediciliği düşüktür; bu hasta gruplarında skora tek başına güvenilmemelidir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez.