Mayo Skoru (Ülseratif Kolit)

Mayo Skoru (Ülseratif Kolit)

Ülseratif kolitte hastalık aktivitesini dört alt skorla (her biri 0-3) ölçen bir indekstir; bu alt skorlar dışkı sıklığı, rektal kanama, endoskopik (mukozal) görünüm ve hekimin genel değerlendirmesidir. Endoskopi alt skoru girildiğinde tam Mayo skoru 0-12 aralığında hesaplanır. Endoskopi girilmediğinde kısmi Mayo skoru 0-9 aralığında hesaplanır.

Ne zaman kullanılır

Tanısı zaten konmuş ülseratif kolit hastasında aktivite değerlendirmesi, tedavi yanıtının izlenmesi ve klinik çalışma takibi için kullanılır. Endoskopi henüz yapılmamışsa veya kısa vadede tekrarlanamıyorsa, sadece klinik bileşenlerden oluşan kısmi Mayo skoru ayaktan izlemde kullanılabilir; Lewis ve arkadaşlarının 2008 yılında yayımladığı çalışma, kısmi Mayo skorunun ve yalnızca dışkı sıklığı ile rektal kanamadan oluşan 6 puanlık skorun, hastanın kendi bildirdiği klinik yanıtı tam Mayo skoru kadar iyi öngördüğünü göstermiştir.

Formül

Skor dört alt bileşenden oluşur ve her bileşen 0 ile 3 arasında puanlanır: dışkı sıklığı, rektal kanama, hekimin genel değerlendirmesi ve endoskopik (mukozal) görünüm. Endoskopi alt skoru girildiğinde tam Mayo skoru, bu dört alt skorun toplamı olarak hesaplanır ve 0-12 aralığında yer alır. Endoskopi alt skoru girilmediğinde kısmi Mayo skoru, geri kalan üç klinik alt skorun toplamı olarak hesaplanır ve 0-9 aralığında yer alır. Dışkı sıklığı alt skoru, hastanın hastalıksız dönemdeki kendi normal dışkılama sıklığına göre kaç fazla dışkılama olduğuna bakılarak belirlenir; bu nedenle mutlak bir dışkı sayısı eşiği değil, hastaya özgü bir karşılaştırma kullanılır. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 2016 yılında yayımladığı klinik çalışma uç nokta rehberinde hekimin genel değerlendirmesi bileşeninin öznel ve diğer üç bileşenle örtüşen bir ölçüt olduğunu belirterek yeni ilaç çalışmalarında bu bileşenin çıkarılmasını önermiştir; bu nedenle güncel ilaç çalışmalarının çoğunda hekimin genel değerlendirmesi olmadan hesaplanan "modifiye Mayo skoru" (dışkı sıklığı + rektal kanama + endoskopi, 0-9) kullanılmaktadır. Bu hesaplayıcıdaki kısmi Mayo skoru (endoskopisiz, hekim değerlendirmesi dahil) ile modifiye Mayo skoru (endoskopili, hekim değerlendirmesi hariç) farklı bileşenlerden oluştuğundan birbirinin yerine geçmez; hangi skorun kullanıldığı klinik notta veya çalışma raporunda açıkça belirtilmelidir.

Yorumlama

Toplam skor arttıkça hastalık aktivitesi de artar. Tam Mayo skoru için sıklıkla kullanılan aktivite eşikleri şöyledir: 2 puan ve altı remisyonu, 3-5 puan hafif aktiviteyi, 6-10 puan orta aktiviteyi, 11-12 puan ağır aktiviteyi gösterir. Kısmi Mayo skorunda (0-9) da benzer şekilde 2 puan ve altı remisyon olarak kabul edilir. Ancak bu eşiklerin tek ve evrensel kabul görmüş bir standardı yoktur; farklı klinik çalışmalar ve kılavuzlar farklı kesim noktaları kullanabilir, bu nedenle sonucu yorumlarken hangi tanımın kullanıldığı açıkça belirtilmelidir. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), güncel ilaç çalışmalarında klinik remisyonu modifiye Mayo skoru üzerinden tanımlamaktadır: dışkı sıklığı alt skorunun 0 veya 1 olması (ve bazalden yüksek olmaması), rektal kanama alt skorunun 0 olması ve merkezi olarak okunan endoskopi alt skorunun 0 veya 1 olması (frajilite hariç tutularak) gerekir. Bu tanım, bu hesaplayıcının döndürdüğü kısmi veya tam Mayo toplam skorundan farklıdır çünkü alt skorların her birine ayrı ayrı eşik koyar, sadece toplam puana bakmaz; bu nedenle klinik çalışma sonuçlarını yorumlarken hangi remisyon tanımının kullanıldığına dikkat edilmelidir. Mukozal iyileşme (endoskopi alt skoru 0 veya 1) uzun dönemde sürdürülebilir steroidsiz remisyon ve daha düşük kolektomi riskiyle ilişkilendirilmiştir ve bu nedenle tedavi hedefi olarak önerilmektedir.

Kaynaklar

• Schroeder KW, Tremaine WJ, Ilstrup DM. Coated oral 5-aminosalicylic acid therapy for mildly to moderately active ulcerative colitis. A randomized study. N Engl J Med. 1987;317(26):1625-1629. PMID: 3317057. DOI: 10.1056/NEJM198712243172603.
• Lewis JD, Chuai S, Nessel L, ve ark. Use of the noninvasive components of the Mayo score to assess clinical response in ulcerative colitis. Inflamm Bowel Dis. 2008;14(12):1660-1666. PMID: 18623174.
• Rubin DT, Ananthakrishnan AN, Siegel CA, Sauer BG, Long MD. ACG Clinical Guideline: Ulcerative Colitis in Adults. Am J Gastroenterol. 2019;114(3):384-413. PMID: 30840605.
• U.S. Food and Drug Administration. Ulcerative Colitis: Clinical Trial Endpoints — Guidance for Industry. 2016. https://www.fda.gov/media/99526/download

Mayo skorunun tek, evrensel kabul görmüş bir remisyon eşik tanımı yoktur; kullanılan eşik çalışmadan çalışmaya ve kılavuzdan kılavuza değişebilir, bu nedenle sonuç raporlanırken hangi eşiğin kullanıldığı mutlaka belirtilmelidir. Dışkı sıklığı ve rektal kanama alt skorları hastanın kendi bazal normuna göre yorumlanmalıdır ve endoskopi alt skoru, deneyimli bir endoskopist tarafından değerlendirilmediğinde güvenilirliğini önemli ölçüde kaybeder. Bu araç yalnızca klinik karar desteği amaçlıdır ve hekimin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.