HAPS (Harmless Acute Pancreatitis Score)

HAPS (Harmless Acute Pancreatitis Score)

Başvuru anındaki üç basit klinik/laboratuvar bulgusuna (peritonit bulgusu yokluğu, normal hematokrit, normal kreatinin) dayanarak akut pankreatitin hafif (non-severe) seyredeceğini hızla öngören bir tarama aracı. Ranson, BISAP ve Atlanta şiddet sınıflamasından farklı olarak şiddetli hastalığı DEĞİL, hafif seyri öngörür.

Ne zaman kullanılır

Akut pankreatit tanısı konmuş, başvuru anındaki (ilk değerlendirme) klinik ve laboratuvar verileriyle hızlı risk tabakalaması yapılmak istenen erişkin hastalarda.

Formül

HAPS NEGATİF (hafif seyir olası) = üç kriterin ÜÇÜ de karşılanıyorsa: (1) peritonit bulgusu yok, (2) hematokrit normal (erkek < %43, kadın < %39,6), (3) serum kreatinin normal (< 2 mg/dL). Üç kriterden herhangi biri karşılanmıyorsa HAPS POZİTİF kabul edilir; bu, hastalığın ağır olacağını göstermez, yalnızca HAPS'in hafif seyri güvenle öngöremediği anlamına gelir.

Yorumlama

HAPS negatif sonuç, üç kriterin de karşılandığı durumu gösterir: peritonit bulgusu yoktur, hematokrit normaldir ve serum kreatinin normaldir. Bu durumda hafif/non-severe seyir yüksek özgüllük (yaklaşık %96) ve yüksek pozitif kestirim değeriyle (yaklaşık %99) öngörülür; bu hastalarda yoğun bakım gereksinimi ve şiddetli komplikasyon olasılığı düşüktür. HAPS pozitif olması, en az bir kriterin karşılanmadığı anlamına gelir ve bu durum şiddetli hastalık tanısı koydurmaz; yalnızca hafif seyrin güvenle dışlanamadığını gösterir. Skorun pozitif kestirim değeri hafif seyir için çok yüksek, buna karşılık negatif kestirim değeri düşük olduğundan araç yalnızca dışlama amacıyla kullanılmalıdır. HAPS pozitif hastalarda standart şiddet sınıflaması (Ranson, BISAP, Atlanta, APACHE II) ve yakın klinik izlem ile karar verilmelidir.

Kaynaklar

• Lankisch PG, Weber-Dany B, Hebel K, Maisonneuve P, Lowenfels AB. The Harmless Acute Pancreatitis Score: a clinical algorithm for rapid initial stratification of nonsevere disease. Clin Gastroenterol Hepatol. 2009;7(6):702-705. PMID: 19245846.
• Oskarsson V, Mehrabi M, Orsini N, et al. Validation of the harmless acute pancreatitis score in predicting nonsevere course of acute pancreatitis. Pancreatology. 2011;11(5):464-468. PMID: 21968430.

HAPS bir "rule-out" (dışlama) aracıdır; yalnızca hafif seyri öngörmede kullanılır, şiddetli hastalığı öngörmez. HAPS pozitif sonuç şiddetli pankreatit tanısı koymaz. Nekroz, mekanik ventilasyon/diyaliz gereksinimi veya ölümcül seyir gibi tanım kriterlerini dışlamak için klinik izlem şarttır.