FAST Muayenesi (Travma İçin Odaklanmış Sonografi Değerlendirmesi)

FAST Muayenesi (Travma İçin Odaklanmış Sonografi Değerlendirmesi)

Künt veya penetran travma sonrası hemodinamik olarak değerlendirilen hastada perikardiyal, perihepatik, perisplenik ve pelvik pencerelerden serbest sıvı (kan) taranmasına dayanan yatak başı ultrasonografi protokolü; genişletilmiş (eFAST) sürüm pnömotoraks/hemotoraks için hemitoraks pencerelerini ekler.

Ne zaman kullanılır

Künt veya penetran gövde travması olan, özellikle hemodinamik olarak stabil olmayan veya sınırda stabil hastada birincil değerlendirmenin (primary survey) bir parçası olarak, yatak başında hızlı serbest sıvı taraması gerektiğinde.

Formül

FAST bir puanlama sistemi değil, dört standart pencerenin (perikardiyal, sağ üst kadran/perihepatik, sol üst kadran/perisplenik, pelvik) sistematik olarak serbest sıvı açısından taranmasıdır. Herhangi bir pencerede serbest sıvı izlenmesi "FAST pozitif" olarak kabul edilir. eFAST, akciğer kayma belirtisinin (lung sliding) değerlendirildiği hemitoraks pencerelerini ekler.

Yorumlama

Herhangi bir pencerede serbest sıvı saptanması FAST pozitif olarak kabul edilir. Hemodinamik olarak instabil, FAST pozitif künt travma hastası, aksi kanıtlanana kadar hemoperitoneum veya hemoperikardiyuma bağlı kabul edilerek acil cerrahi/girişimsel değerlendirmeye (laparotomi, perikardiyosentez/torakotomi) yönlendirilir. Stabil hastada pozitif FAST, kontrastlı bilgisayarlı tomografi gibi ileri görüntüleme ile doğrulanabilir ve yaralanmanın derecelendirilmesi yapılabilir. Negatif FAST, özellikle retroperitoneal, diyafram veya içi boş organ yaralanmasını dışlamaz; erken dönemde düşük hacimli kanamada da yanlış negatif olabilir. Klinik şüphe yüksekse ileri görüntüleme veya seri FAST tekrarı gerekir; seri muayenelerle duyarlılık artar (bir çalışmada 4. saatte yaklaşık %64'ten 12. saatte yaklaşık %88'e yükseldiği bildirilmiştir).

Kaynaklar

• Rozycki GS, Ochsner MG, Feliciano DV, et al. Early detection of hemoperitoneum by ultrasound examination of the right upper quadrant: a multicenter study. J Trauma. 1998;45(5):878-883.
• Rozycki GS. Surgeon-performed ultrasound: its use in clinical practice. Ann Surg. 1998;228(1):16-28.
• Kirkpatrick AW, Sirois M, Laupland KB, et al. Hand-held thoracic sonography for detecting post-traumatic pneumothoraces: the Extended Focused Assessment with Sonography for Trauma (EFAST). J Trauma. 2004;57(2):288-295.

FAST, operatöre bağımlıdır ve deneyim/beceriye göre duyarlılığı değişkendir; özellikle solid organ yaralanmasının erken evrelerinde veya az miktarda serbest sıvıda (yaklaşık 200 mL'nin altında) yanlış negatif olabilir. Retroperitoneal kanama, diyafram ve içi boş organ yaralanmalarını güvenilir şekilde saptamaz. Negatif FAST, klinik şüpheyi ortadan kaldırmaz; yüksek özgüllük nedeniyle pozitif sonuç değerli olsa da düşük-orta duyarlılık nedeniyle negatif sonuç güven verici değildir. Sonuç tek başına değil, hemodinamik durum, yaralanma mekanizması ve klinik muayene ile birlikte yorumlanmalı; gerektiğinde ileri görüntüleme veya seri FAST tekrarı yapılmalıdır.