Barthel İndeksi (Günlük Yaşam Aktiviteleri)

Barthel İndeksi (Günlük Yaşam Aktiviteleri)

Barthel İndeksi, günlük yaşam aktivitelerindeki (GYA) fonksiyonel bağımsızlığı beslenme, banyo, kişisel bakım, giyinme, bağırsak kontrolü, mesane kontrolü, tuvalet kullanımı, transfer, hareketlilik ve merdiven olmak üzere 10 madde üzerinden değerlendirir. Her madde bağımlılık derecesine göre ağırlıklandırılır ve toplam puan 0 ile 100 arasında, 5'in katları biçiminde çıkar. Yüksek puan hastanın daha bağımsız olduğunu gösterir.

Ne zaman kullanılır

Barthel İndeksi geriatrik kapsamlı değerlendirmede, inme ve rehabilitasyon takibinde, bakım planlaması ile taburculuk kararlarında fonksiyonel durumun standart ölçümü olarak kullanılır. İndeks özellikle hastanın evde ne kadar yardıma gereksinim duyacağını, hangi hedeflerin gerçekçi olduğunu ve rehabilitasyon sürecinde ilerleme olup olmadığını belgelemek için uygundur. Hastanın gözlenen fiili performansına göre puanlanması önerilir; hastanın yapabileceğini iddia ettiği değil, gerçekten yaptığı davranış esas alınır.

Formül

Toplam puan, 10 maddenin puanlarının toplanmasıyla elde edilir ve madde ağırlıkları eşit değildir. Beslenme 0, 5 veya 10 puan alır; banyo 0 veya 5 puan alır; kişisel bakım 0 veya 5 puan alır; giyinme 0, 5 veya 10 puan alır; bağırsak kontrolü 0, 5 veya 10 puan alır; mesane kontrolü 0, 5 veya 10 puan alır; tuvalet kullanımı 0, 5 veya 10 puan alır; transfer 0, 5, 10 veya 15 puan alır; hareketlilik 0, 5, 10 veya 15 puan alır ve merdiven kullanımı 0, 5 veya 10 puan alır. Ağırlıklandırma, orijinal yazarların klinik yargısına dayanır ve psikometrik bir faktör analizinden türetilmemiştir; bu nedenle her maddenin toplam puana katkısı eşit klinik önemi yansıtmayabilir. Toplam puan 0 ile 100 arasında değişir ve her zaman 5'in katı çıkar, çünkü hiçbir madde 5'in katı olmayan bir ara puan içermez. Yüksek puan hastanın daha fazla bağımsızlığa sahip olduğunu gösterir ve puanlama, hastanın gözlenen fiili performansına dayanmalıdır.

Yorumlama

Toplam puan yaygın kullanılan eşiklerle şu biçimde yorumlanır: 0-20 puan tam bağımlılığı, 21-60 puan ileri (ağır) bağımlılığı, 61-90 puan orta düzeyde bağımlılığı, 91-99 puan hafif bağımlılığı ve 100 puan bağımsızlığı gösterir. Bu eşik aralıkları kaynaklar arasında bir miktar değişebilir; bazı çalışmalar 60 puanı toplum içinde bağımsız yaşama için kabaca bir dönüm noktası olarak ele alır, ancak bu değer kesin bir sınır değildir. İnme hastalarında yapılan bir tanısal doğruluk çalışmasında, ilk 72 saat içinde ölçülen Barthel İndeksi ile altıncı aydaki günlük yaşam aktivitesi sonucu arasındaki ilişki incelenmiş ve eğri altı alan (AUC) değeri ölçümün ikinci gününde 0,785, beşinci gününde 0,837 ve dokuzuncu gününde 0,848 olarak bulunmuştur; bu fark istatistiksel olarak anlamlıdır ve ilk günlerde çok erken yapılan tek bir ölçümün, birkaç gün sonra yapılan ölçüme kıyasla altı aylık sonucu öngörme gücünün daha zayıf olabileceğini göstermektedir. Aynı çalışmada duyarlılık ile özgüllüğün toplamını en yükseğe çıkaran ayrım noktası, 6 puan ve altının ağır özürlülüğü, 7 puan ve üzerinin orta-hafif özürlülüğü ayırt ettiği nokta olarak bulunmuştur; bu da Barthel İndeksi'nin özellikle orta-hafif özürlülük aralığındaki ince farkları ayırt etmede sınırlı bir çözünürlüğe sahip olabileceğini düşündürmektedir. Ayrı çalışmalarda Barthel İndeksi puanı ile Modifiye Rankin Skalası dereceleri arasında yüksek Barthel puanının daha iyi (daha düşük) Rankin derecesiyle ilişkili olduğu gösterilmiştir; ancak bu iki ölçek arasındaki eşik karşılıkları çalışmadan çalışmaya, incelenen popülasyona ve ölçüm zamanlamasına göre değişmektedir ve tek bir evrensel dönüşüm tablosu yoktur. Klinik açıdan asıl değer tek bir ölçümden çok, aynı hastada zaman içindeki değişimin izlenmesindedir. Sonuç her zaman hastanın bilişsel durumu, sosyal desteği ve enstrümantal aktivite kapasitesi ile birlikte yorumlanmalıdır.

Kaynaklar

• Mahoney FI, Barthel DW. Functional evaluation: the Barthel Index. Md State Med J. 1965;14:56-61. PMID: 14258950.
• Collin C, Wade DT, Davies S, Horne V. The Barthel ADL Index: a reliability study. Int Disabil Stud. 1988;10(2):61-63. PMID: 3403500.
• Shah S, Vanclay F, Cooper B. Improving the sensitivity of the Barthel Index for stroke rehabilitation. J Clin Epidemiol. 1989;42(8):703-709. PMID: 2760661.
• Quinn TJ, Langhorne P, Stott DJ. Barthel index for stroke trials: development, properties, and application. Stroke. 2011;42(4):1146-1151. PMID: 21372310.
• Winstein CJ, Stein J, Arena R, et al. Guidelines for Adult Stroke Rehabilitation and Recovery: A Guideline for Healthcare Professionals From the AHA/ASA. Stroke. 2016;47(6):e98-e169. https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/STR.0000000000000098
• Duffy L, Gajree S, Langhorne P, Stott DJ, Quinn TJ. Reliability (inter-rater agreement) of the Barthel Index for assessment of stroke survivors: systematic review and meta-analysis. Stroke. 2013;44(2):462-468. PMID: 23299497.
• Kwakkel G, Veerbeek JM, Harmeling-van der Wel BC, van Wegen E, Kollen BJ; EPOS Investigators. Diagnostic accuracy of the Barthel Index for measuring activities of daily living outcome after ischemic hemispheric stroke: does early poststroke timing of assessment matter? Stroke. 2011;42(2):342-346. PMID: 21183748.

Barthel İndeksi yalnızca fiziksel günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığı ölçer; bilişsel, ruhsal ve sosyal işlevselliği değerlendirmez. Bu nedenle demans, afazi veya depresyonu olan bir hastanın gerçek bakım yükünü olduğundan düşük gösterebilir. Hafif ve çok ağır kısıtlılıkta tavan ve taban etkisi nedeniyle değişime duyarlılığı düşüktür; 100 puan alan bir hasta toplum içinde tam bağımsız olmayabilir. Puanlama hastanın gözlenen fiili performansına dayanmalı, yapabileceğini iddia ettiği davranışa değil. Eşik aralıkları ve madde tanımları orijinal ve modifiye sürümler arasında farklılık gösterdiğinden, izlem boyunca aynı sürüm kullanılmalıdır. Ölçek maddeleri arasında güvenilirlik oldukça değişkendir; toplam puan düzeyinde gözlemciler arası uyum çok iyi olsa da bazı tekil maddelerde bu uyum belirgin biçimde daha düşük olabilir, bu nedenle aynı hastayı zaman içinde farklı değerlendiricilerin puanladığı durumlarda küçük puan farkları gerçek bir klinik değişimden çok değerlendirici farkını yansıtıyor olabilir. Yayımlanmış bir çalışmaya göre klinik olarak anlamlı kabul edilebilecek en küçük değişim yaklaşık 1,85 ile 4 puan arasındadır; bu nedenle ardışık ölçümler arasındaki birkaç puanlık fark tek başına anlamlı bir iyileşme ya da kötüleşme olarak yorumlanmamalıdır. Bu araç klinik kararın yerine geçmez.