2022 ACR/EULAR Dev Hücreli Arterit Sınıflandırma Kriterleri

2022 ACR/EULAR Dev Hücreli Arterit Sınıflandırma Kriterleri

Bu araç, orta veya büyük damar vasküliti tanısı konmuş ve tanı anında yaşı 50 veya üzeri olan bir hastada dev hücreli arteriti sınıflandırmak için kullanılan additif (toplamalı) bir puanlama sistemidir. On klinik, laboratuvar ve görüntüleme ölçütü belirli ağırlıklarla toplanır ve toplam puan 6 veya üzerindeyse hasta dev hücreli arterit olarak sınıflandırılır. Ölçütler 2022 yılında Amerikan Romatoloji Koleji (ACR) ve Avrupa Romatoloji Birliği (EULAR) tarafından ortaklaşa yayımlanmıştır.

Ne zaman kullanılır

Bu ölçütler yalnızca hekim önce orta veya büyük damar vasküliti tanısını koyduktan ve dev hücreli arteriti taklit edebilecek başka durumları (enfeksiyon, malignite, diğer vaskulitler) dışladıktan sonra uygulanır. Ayrıca hastanın tanı anındaki yaşının 50 veya üzeri olması mutlak ön koşuldur. Bu koşullar sağlandığında ölçütler, hastayı bir çalışmaya dahil etmek veya sınıflandırmak amacıyla kullanılır.

Formül

Ön koşul: orta/büyük damar vasküliti tanısı + tanı anında yaş ≥50 (yaş <50 ise sınıflandırma yapılamaz). Additif puanlar — sabah tutukluğu +2; ani görme kaybı +3; çene/dil kladikasyosu +2; yeni temporal baş ağrısı +2; saç dibi hassasiyeti +2; temporal arter muayene anormalliği +2; ESR ≥50 veya CRP ≥10 +3; pozitif biyopsi veya US halo +5; bilateral aksiller tutulum +2; FDG-PET aorta aktivitesi +2. Bu on ölçütün puanları toplandığında toplam 6 veya üzerine ulaşırsa hasta dev hücreli arterit olarak sınıflandırılır. Ulaşılabilecek en yüksek toplam 25 puandır. Ölçütlerin tümü tanı anındaki değerlere göre alınır ve ESR ile CRP için hastanın ölçülen en yüksek değeri esas alınır.

Yorumlama

Toplam puanın 6 veya üzerinde olması, hastanın 2022 ACR/EULAR ölçütlerine göre dev hücreli arterit olarak sınıflandırıldığı anlamına gelir. Özgün doğrulama setinde bu eşik yüzde 87 duyarlılık ve yüzde 94,8 özgüllük sağlamıştır; eğri altında kalan alan (AUC) 0,91 bulunmuştur. Puanı 6'nın altında olan hasta bu ölçütlere göre dev hücreli arterit olarak sınıflandırılamaz, ancak bu durum tanının kesin olarak dışlandığı anlamına gelmez çünkü ölçütler tanısal değil sınıflandırıcı amaçlıdır. Puanlamada en ağır tek ölçüt pozitif temporal arter biyopsisi veya ultrasonografide halo bulgusudur (5 puan); bu tek başına eşiğe büyük ölçüde yaklaştırır. Gerçek klinik uygulamada, biyopsi veya görüntüleme ile doğrulanmamış şüpheli olgularda 6 veya 7 puan alan hastaların önemli bir bölümü aslında dev hücreli arterit değildir; bu nedenle sınıflandırma pozitifliği görüntüleme veya biyopsi ile desteklenmelidir.

Kaynaklar

• Ponte C, Grayson PC, Robson JC, et al. 2022 American College of Rheumatology/EULAR Classification Criteria for Giant Cell Arteritis. Arthritis Rheumatol. 2022;74(12):1881-1889. doi:10.1002/art.42325. PMID: 36350123.
• Ponte C, Grayson PC, Robson JC, et al. 2022 American College of Rheumatology/EULAR classification criteria for giant cell arteritis. Ann Rheum Dis. 2022;81(12):1647-1653. doi:10.1136/ard-2022-223480. PMID: 36351706.
• van Nieuwland M, van Bon L, Vermeer M, Brouwer E, Alves C. External validation of the 2022 ACR/EULAR classification criteria in patients with suspected giant cell arteritis in a Dutch fast-track clinic. RMD Open. 2023;9(3):e003080. PMID: 37507209.
• Hemmig AK, et al. A diagnostic performance study of the 2022 American College of Rheumatology/EULAR classification criteria for giant cell arteritis in a cohort of patients presenting with suspected giant cell arteritis. Arthritis Rheumatol. 2023. doi:10.1002/art.42440.
• Validation of the 2022 ACR/EULAR classification criteria for giant cell arteritis in Korean patients with giant cell arteritis. Mod Rheumatol. 2025;35(3):524.

Bu bir SINIFLANDIRMA kriteridir, tanı kriteri DEĞİLDİR; yalnızca dev hücreli arteriti taklit eden durumlar dışlanıp orta veya büyük damar vasküliti tanısı konduktan ve tanı anında yaşın 50 veya üzeri olduğu doğrulandıktan sonra uygulanmalıdır. Yaş 50'nin altındaysa sınıflandırma yapılamaz. Ölçütü şüpheli olgularda tanı koymak için kullanmak yanlıştır: dış doğrulamalarda tanısal kullanımda özgüllük yüzde 57,5'e kadar düşmüş ve dev hücreli arterit olmayan hastaların üçte birinden fazlası eşik puanı aşarak gereksiz glukokortikoid tedavisi riskiyle karşılaşmıştır. Eşik ve puan ağırlıkları birincil kaynağa (Ponte 2022) göredir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez.