Single Point Insulin Sensitivity Estimator (SPISE)

Single Point Insulin Sensitivity Estimator (SPISE)

Açlık HDL kolesterolü, açlık trigliserid düzeyi ve vücut kütle indeksini (VKİ) kullanarak insülin duyarlılığını tahmin eden, açlık insülini veya glukoz ölçümü gerektirmeyen bir sürrogat indekstir.

When to use

Hekim, açlık insülini ölçülemediği veya HOMA-IR hesaplanamadığı durumlarda insülin direnci taraması yapmak istediğinde bu indeksi kullanabilir. Metabolik sendrom bileşenlerini değerlendiren popülasyon çalışmalarında ve rutin lipid paneli ile VKİ verisi bulunan hastalarda pratik bir ilk basamak tarama aracı olarak kullanılabilir. Fazla kilolu veya obez çocuk ve adolesanlarda ileride ortaya çıkabilecek glisemik bozukluk riskini öngörmek amacıyla da kullanılmıştır.

Formula

SPISE değeri, 600 × HDL^0,185 sayısının (TG^0,2 × VKİ^1,338) ifadesine bölünmesiyle hesaplanır; burada HDL kolesterol ve trigliserid (TG) mg/dL biriminde, vücut kütle indeksi (VKİ) ise kg/m² biriminde girilir. Formül, açlık trigliserid/HDL oranının VKİ ile birleştirilmiş ve üs alma işlemleriyle ağırlıklandırılmış bir türevidir; amaç, öglisemik-hiperinsülinemik klamp ile ölçülen insülin duyarlılığını üç rutin laboratuvar ve antropometrik değişkenle yaklaşık olarak yeniden üretmektir. Düşük SPISE değeri düşük insülin duyarlılığına, yani insülin direncine işaret eder. Formülde üs alma ve bölme işlemleri yapıldığından hesaplamanın tanımlı olması için HDL, trigliserid ve VKİ değerlerinin hepsinin sıfırdan büyük olması gerekir.

Interpretation

Yüksek SPISE değeri daha iyi bir insülin duyarlılığını gösterirken düşük değer insülin direncini düşündürür. Özgün türetim çalışmasında erişkinler için yaklaşık 6,61 eşik değeri insülin direncini ayırt etmek amacıyla önerilmiştir ve bu eşiğin altındaki değerler klamp ile ölçülen düşük insülin duyarlılığı ile ilişkilendirilmiştir. Ancak sonraki doğrulama çalışmaları, metabolik sendromu öngörmek için kullanılan optimal eşik değerinin popülasyona, yaşa, cinsiyete ve etnik kökene göre belirgin şekilde değiştiğini göstermiştir; örneğin Kuzey Hint erişkinlerinde yaklaşık 5,8, Kore erişkinlerinde farklı, adolesan popülasyonlarda ise cinsiyete göre 5 ile 7 arasında değişen eşikler bildirilmiştir. Bu nedenle tek bir evrensel eşik değeri yoktur ve sonuç mutlaka hastanın yaşı, cinsiyeti ve klinik bağlamı ile birlikte yorumlanmalıdır. SPISE indeksi bir tarama/sürrogat ölçüttür ve öglisemik klamp veya standart HOMA-IR gibi bir tanı testinin yerini almaz.

References

• Paulmichl K, Hatunic M, Højlund K, et al. Modification and Validation of the Triglyceride-to-HDL Cholesterol Ratio as a Surrogate of Insulin Sensitivity in White Juveniles and Adults without Diabetes Mellitus: The Single Point Insulin Sensitivity Estimator (SPISE). Clin Chem. 2016;62(9):1211-1219. PMID: 27471037. DOI: 10.1373/clinchem.2016.257436.
• Azarboo A, Fallahtafti P, Jalali S, ve ark. Screening accuracy of Single-Point Insulin Sensitivity Estimator (SPISE) for metabolic syndrome: a systematic review and meta-analysis. BMC Endocr Disord. 2025 (7 çalışma, 12.919 katılımcı; birleşik AUC 0,86, %95 GA 0,83-0,90).
• Bu derlemeye dahil edilen bağımsız popülasyon çalışmaları: Seo M-W ve ark. (Kore erişkinleri), Dudi P ve ark. (Kuzey Hindistan erişkinleri), Wani ve ark. (Suudi Arabistan/Arap adolesanları), Cho SK ve ark. (ABD NHANES) ve Correa-Burrows P ve ark. (Şili adolesanları).

SPISE bir sürrogat tarama indeksidir ve tek başına tanı koydurucu değildir; sonucun mutlaka klinik bağlamla birlikte yorumlanması gerekir. Eşik değeri yaş, cinsiyet, etnisite ve popülasyona göre belirgin şekilde değişir; bu araçta kullanılan 6,6 eşiği özgün erişkin türetim çalışmasına aittir ve her popülasyonda aynı performansı göstermez. Statin veya fibrat gibi lipid düşürücü tedavi alan hastalarda trigliserid ve HDL değerleri değişeceğinden sonuç çarpıtılabilir. Formülde üs alma ve bölme işlemleri yapıldığından tüm girdilerin sıfırdan büyük, gerçek ölçülmüş değerler olması gerekir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez ve öglisemik klamp gibi referans yöntemlerin yerini almaz.