ACTH (Cosyntropin) Stimulation Test Interpretation
Clinical calculators
These tools do not replace clinical judgment. Results should be interpreted together with physician assessment, current guidelines, and the patient's clinical context.
ACTH (Cosyntropin) Stimulation Test Interpretation
Bu araç, standart doz (250 mcg) sentetik ACTH1-24 (kosintropin/tetrakosaktid) enjeksiyonundan sonra ölçülen pik serum kortizol değerini alır ve seçilen eşikle karşılaştırarak adrenal bezin uyarıya verdiği yanıtı normal veya yetersiz olarak sınıflar. Test, adrenal korteksin ACTH ile akut uyarıldığında yeterli kortizol üretme kapasitesini gösterir.
When to use
Bu test, primer veya kronik sekonder adrenal yetmezlik düşünülen hastalarda kullanılır. Sabah bazal kortizolün belirsiz (yaklaşık 3-15 mcg/dL) çıktığı, açıklanamayan hipotansiyon, hiponatremi, hiperkalemi, halsizlik, kilo kaybı veya hiperpigmentasyon bulunan hastalarda uyarılmış pik kortizol ölçülerek yorumlanır. Sekonder yetmezlik değerlendirmesinde birçok merkez düşük doz (1 mcg) testi tercih eder; bu araç standart doz (250 mcg) test için tasarlanmıştır.
Formula
Bu testte 250 mcg kosintropin intravenöz veya intramüsküler verilir ve uyarı sonrası 30. ve 60. dakikada serum kortizol ölçülür; bu iki değerden yüksek olanı (pik) seçilen eşikle karşılaştırılır. Geleneksel eşik olan 18 mcg/dL (yaklaşık 500 nmol/L), pik değeri bu sınırın üzerinde olan hastayı normal yanıt, altında olanı yetersiz yanıt olarak sınıflar. Bu geleneksel eşik, eski poliklonal antikor temelli kortizol assay'lerinden türetilmiştir. Günümüzde kullanılan spesifik monoklonal immünoassay (örneğin Roche Elecsys II, Beckman Access) ve LC-MS/MS yöntemleri kortizolü daha düşük ölçtüğü için, bu araçta 14 ve 15 mcg/dL alternatif eşikler olarak sunulur. Bazal ile pik kortizol arasındaki artış (delta) yardımcı bir bilgidir; tek başına tanı koydurmaz, çünkü asıl belirleyici olan ulaşılan mutlak pik değerdir. Birim dönüşümü: 1 mcg/dL yaklaşık 27,6 nmol/L'ye karşılık gelir.
Interpretation
Pik kortizol seçilen eşiğin üzerindeyse adrenal rezerv yeterli kabul edilir ve primer adrenal yetmezlik ile kronik (kurulmuş) sekonder yetmezlik büyük ölçüde dışlanır. Pik yanıt seçilen eşiğin altındaysa adrenal yetmezlik düşünülür; primer ve sekonder ayrımı için eş zamanlı plazma ACTH bakılır: ACTH yüksekse primer (adrenal kaynaklı, Addison), düşük veya uygunsuz normalse sekonder (hipofizer/hipotalamik) yetmezlik lehinedir. Primer yetmezlikte ayrıca renin yükselir ve aldosteron düşer. Standart doz kısa kosintropin testi, 4-6 haftadan kısa süre önce başlamış akut sekonder yetmezliği gözden kaçırabilir; bu klinik senaryoda düşük doz (1 mcg) test veya insülin tolerans testi tercih edilir. Ospina ve arkadaşlarının 2016 meta-analizinde standart doz testin primer adrenal yetmezlik için duyarlılığı yaklaşık yüzde 92 iken, sekonder yetmezlik için erişkinde pozitif olabilirlik oranı yaklaşık 9,1 ve negatif olabilirlik oranı yaklaşık 0,39 bulunmuştur; yani normal bir sonuç sekonder yetmezliği tam olarak dışlamaz.
References
- Bornstein SR, Allolio B, Arlt W, et al. Diagnosis and Treatment of Primary Adrenal Insufficiency: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2016;101(2):364-389. PMID: 26760044. doi:10.1210/jc.2015-1710.
- Javorsky BR, Raff H, Carroll TB, et al. New Cutoffs for the Biochemical Diagnosis of Adrenal Insufficiency after ACTH Stimulation using Specific Cortisol Assays. J Endocr Soc. 2021;5(4):bvab022. PMID: 33768189. doi:10.1210/jendso/bvab022.
- Ospina NS, Al Nofal A, Bancos I, et al. ACTH Stimulation Tests for the Diagnosis of Adrenal Insufficiency: Systematic Review and Meta-Analysis. J Clin Endocrinol Metab. 2016;101(2):427-434. PMID: 26649617. doi:10.1210/jc.2015-1700.
Eşik değer assay'e bağımlıdır: geleneksel poliklonal antikor assay'lerinde 18 mcg/dL (500 nmol/L), modern spesifik monoklonal immünoassay ve LC-MS/MS ile 14-15 mcg/dL kullanılır. Yanlış pozitif tanıdan ve gereksiz ömür boyu glukokortikoid replasmanından kaçınmak için yerel laboratuvarın kullandığı assay ve referans eşiği mutlaka teyit edilmelidir. Östrojen tedavisi ve gebelik kortizol bağlayıcı globülini yükselterek total kortizolü yalancı yükseltir; hipoalbüminemi ve kritik hastalık ise yalancı düşüklük yaratır. En kritik uyarı şudur: akut adrenal kriz şüphesinde tedavi (stres dozu hidrokortizon) test sonucu beklenmeden derhal başlatılmalıdır, çünkü tedavinin gecikmesi ölümcül olabilir. Bu araç klinik kararın yerine geçmez.
Frequently asked questions
What is ACTH (Cosyntropin) Stimulation Test Interpretation?
Bu araç, standart doz (250 mcg) sentetik ACTH1-24 (kosintropin/tetrakosaktid) enjeksiyonundan sonra ölçülen pik serum kortizol değerini alır ve seçilen eşikle karşılaştırarak adrenal bezin uyarıya verdiği yanıtı normal veya yetersiz olarak sınıflar. Test, adrenal korteksin ACTH ile akut uyarıldığında yeterli kortizol üretme kapasitesini gösterir.
When is ACTH (Cosyntropin) Stimulation Test Interpretation used?
Bu test, primer veya kronik sekonder adrenal yetmezlik düşünülen hastalarda kullanılır. Sabah bazal kortizolün belirsiz (yaklaşık 3-15 mcg/dL) çıktığı, açıklanamayan hipotansiyon, hiponatremi, hiperkalemi, halsizlik, kilo kaybı veya hiperpigmentasyon bulunan hastalarda uyarılmış pik kortizol ölçülerek yorumlanır. Sekonder yetmezlik değerlendirmesinde birçok merkez düşük doz (1 mcg) testi tercih eder; bu araç standart doz (250 mcg) test için tasarlanmıştır.
How is ACTH (Cosyntropin) Stimulation Test Interpretation calculated?
Bu testte 250 mcg kosintropin intravenöz veya intramüsküler verilir ve uyarı sonrası 30. ve 60. dakikada serum kortizol ölçülür; bu iki değerden yüksek olanı (pik) seçilen eşikle karşılaştırılır. Geleneksel eşik olan 18 mcg/dL (yaklaşık 500 nmol/L), pik değeri bu sınırın üzerinde olan hastayı normal yanıt, altında olanı yetersiz yanıt olarak sınıflar. Bu geleneksel eşik, eski poliklonal antikor temelli kortizol assay'lerinden türetilmiştir. Günümüzde kullanılan spesifik monoklonal immünoassay (örneğin Roche Elecsys II, Beckman Access) ve LC-MS/MS yöntemleri kortizolü daha düşük ölçtüğü için, bu araçta 14 ve 15 mcg/dL alternatif eşikler olarak sunulur. Bazal ile pik kortizol arasındaki artış (delta) yardımcı bir bilgidir; tek başına tanı koydurmaz, çünkü asıl belirleyici olan ulaşılan mutlak pik değerdir. Birim dönüşümü: 1 mcg/dL yaklaşık 27,6 nmol/L'ye karşılık gelir.
How is the ACTH (Cosyntropin) Stimulation Test Interpretation result interpreted?
Pik kortizol seçilen eşiğin üzerindeyse adrenal rezerv yeterli kabul edilir ve primer adrenal yetmezlik ile kronik (kurulmuş) sekonder yetmezlik büyük ölçüde dışlanır. Pik yanıt seçilen eşiğin altındaysa adrenal yetmezlik düşünülür; primer ve sekonder ayrımı için eş zamanlı plazma ACTH bakılır: ACTH yüksekse primer (adrenal kaynaklı, Addison), düşük veya uygunsuz normalse sekonder (hipofizer/hipotalamik) yetmezlik lehinedir. Primer yetmezlikte ayrıca renin yükselir ve aldosteron düşer. Standart doz kısa kosintropin testi, 4-6 haftadan kısa süre önce başlamış akut sekonder yetmezliği gözden kaçırabilir; bu klinik senaryoda düşük doz (1 mcg) test veya insülin tolerans testi tercih edilir. Ospina ve arkadaşlarının 2016 meta-analizinde standart doz testin primer adrenal yetmezlik için duyarlılığı yaklaşık yüzde 92 iken, sekonder yetmezlik için erişkinde pozitif olabilirlik oranı yaklaşık 9,1 ve negatif olabilirlik oranı yaklaşık 0,39 bulunmuştur; yani normal bir sonuç sekonder yetmezliği tam olarak dışlamaz.