Alberta Stroke Program Early CT Score (ASPECTS)

Alberta Stroke Program Early CT Score (ASPECTS)

Akut orta serebral arter (MCA) sulama alanı iskemik inmesinde, kontrastsız beyin BT'sinde erken iskemik değişiklikleri 10 standart bölgede sistematik olarak değerlendiren 10 puanlık topografik skor.

When to use

ASPECTS, akut orta serebral arter sulama alanı iskemik inme şüphesiyle başvuran ve başlangıç kontrastsız beyin bilgisayarlı tomografisi çekilen erişkin hastalarda kullanılır. Skoru özellikle reperfüzyon tedavisi (intravenöz tromboliz veya mekanik trombektomi) planlanan hastalarda hesaplamak, tedavi kararını ve prognoz beklentisini destekler. Değerlendirme, gri-beyaz cevher ayrımının kaybını en iyi gösteren dar pencere ayarlarıyla ve ideal olarak birden fazla deneyimli okuyucunun mutabakatıyla yapıldığında en güvenilirdir.

Formula

Başlangıç puanı 10'dur. Değerlendirilen 10 bölgeden (kaudat, lentiform, internal kapsül, insular ribbon ve M1-M6) her birinde erken iskemik değişiklik (gri-beyaz cevher ayrımının kaybı, gri cevher hipodansitesi veya fokal parankimal şişme) saptanırsa o bölge için 1 puan düşülür. Bir bölgenin etkilenmiş sayılabilmesi için değişikliğin tercihen birden fazla ardışık kesitte doğrulanması önerilir. Normal bir tomografi 10 puana karşılık gelir; her etkilenmiş bölge puanı bir azaltır ve 0 puan tüm orta serebral arter sulama alanının etkilendiğini gösterir. Orijinal türetme çalışmasında skor, fonksiyonel sonuç ve semptomatik kanama riskini ayırmak için 7 eşiğinde dikotomize edilmiştir; 7 veya altındaki değerler kötü fonksiyonel sonuç ve semptomatik intraserebral kanama olasılığının belirgin biçimde arttığı grubu tanımlar.

Interpretation

ASPECTS 10 olması erken iskemik değişiklik bulunmadığını gösterir. ASPECTS 8-9 sınırlı erken iskemik değişikliğe işaret eder. ASPECTS 7 veya altında ise erken iskemik değişiklik daha yaygındır; bu grupta fonksiyonel bağımsızlık olasılığı azalır ve reperfüzyon tedavisiyle semptomatik intrakraniyal kanama riski artar. Orijinal Barber çalışmasında 7 eşiğinde dikotomize edilen skor, üç aylık kötü fonksiyonel sonuç için %78 duyarlılık ve %96 özgüllük, semptomatik intraserebral kanama için ise %90 duyarlılık ve %62 özgüllük göstermiştir. Güncel AHA/ASA kılavuzu, semptom başlangıcından itibaren 6 saat içindeki ön/anterior sirkülasyon büyük damar tıkanıklıklarında mekanik trombektomi uygunluğunu kısmen ASPECTS 6 veya üzeri olma kriterine dayandırır. Bununla birlikte, 2023'te yayımlanan büyük infarkt çekirdeği çalışmaları (SELECT2 ve ANGEL-ASPECT) ASPECTS 3-5 aralığındaki seçilmiş hastalarda dahi trombektominin yarar sağladığını göstermiştir; bu nedenle düşük ASPECTS tek başına mutlak dışlama ölçütü olarak kullanılmamalıdır.

References

• Barber PA, Demchuk AM, Zhang J, Buchan AM; ASPECTS Study Group. Validity and reliability of a quantitative computed tomography score in predicting outcome of hyperacute stroke before thrombolytic therapy. Lancet. 2000;355(9216):1670-1674. PMID: 10905241.
• Pexman JH, Barber PA, Hill MD, et al. Use of the Alberta Stroke Program Early CT Score (ASPECTS) for assessing CT scans in patients with acute stroke. AJNR Am J Neuroradiol. 2001;22(8):1534-1542.
• Powers WJ, Rabinstein AA, Ackerson T, et al. Guidelines for the Early Management of Patients With Acute Ischemic Stroke: 2019 Update. Stroke. 2019;50(12):e344-e418. doi:10.1161/STR.0000000000000211.
• Sarraj A, Hassan AE, Abraham MG, et al. (SELECT2 Investigators). Trial of Endovascular Thrombectomy for Large Ischemic Strokes. N Engl J Med. 2023;388(14):1259-1271. doi:10.1056/NEJMoa2214403.
• Huo X, Ma G, Tong X, et al. (ANGEL-ASPECT Investigators). Trial of Endovascular Therapy for Acute Ischemic Stroke with Large Infarct. N Engl J Med. 2023;388(14):1272-1283. doi:10.1056/NEJMoa2213379.

ASPECTS gözlemciler arası değişkenlik gösterir; deneyim, dar pencere ayarları ve çok okuyuculu mutabakat güvenilirliği artırır. Skor tek başına tedavi kararı vermez; klinik tablo, semptom başlangıç zamanı, damar görüntülemesi (bilgisayarlı tomografi anjiyografi ve perfüzyon) ve güncel kılavuzlarla birlikte değerlendirilmelidir. Skor yalnızca orta serebral arter sulama alanı için geçerlidir. Düşük ASPECTS değerinin (özellikle 6'nın altı) mutlak dışlama ölçütü olarak kullanılması, 2023 büyük infarkt çekirdeği çalışmalarının bulguları ışığında yeniden değerlendirilmektedir; uygun hastalarda trombektomi kararı merkezin protokolüne ve güncel kanıtlara göre verilmelidir.