STOP-Bang (Obstrüktif Uyku Apnesi Tarama)

STOP-Bang (Obstrüktif Uyku Apnesi Tarama)

Obstrüktif uyku apnesi (OUA) riskini sekiz evet/hayır sorusuyla değerlendiren bir tarama skorudur ve sonuç 0 ile 8 puan arasında değişir.

Ne zaman kullanılır

STOP-Bang, OUA semptom ve risk faktörü taraması yapılırken kullanılır; ameliyat öncesi anestezi değerlendirmesinde ve uyku polikliniğine yönlendirme kararı verilmeden önce uygulanır. Anket, preoperatif OUA taramasında en çok doğrulanmış araçlardan biri kabul edildiği için Ambulatuvar Anesteziyoloji Derneği (Society for Ambulatory Anesthesia, SAMBA) tarafından tercih edilen tarama aracı olarak önerilmiştir.

Formül

STOP-Bang puanlamasında sekiz maddenin her birine bir "evet" cevabı bir puan olarak sayılır ve toplam puan 0 ile 8 arasında değişir. Sorulan maddeler sırasıyla yüksek sesle horlama, gündüz aşırı yorgunluk, uykuda gözlemlenen apne, hipertansiyon varlığı, vücut kitle indeksinin 35 kg/m² üzerinde olması, yaşın 50 üzerinde olması, boyun çevresinin 40 cm üzerinde olması ve erkek cinsiyettir. Orijinal türetme çalışmasında skor üç ve üzeri orta-yüksek OUA riski olarak kabul edilmiştir; ancak dış doğrulama çalışmaları skor arttıkça özgüllüğün de arttığını gösterdiği için sitede skor aralıkları düşük, orta ve yüksek risk olarak üç kademeye ayrılmıştır. Puanlamada yaş, vücut kitle indeksi ve boyun çevresi eşikleri orijinal kaynaktaki sabit değerlerdir ve bu eşiklerin hasta bazında bireyselleştirilmesi (örneğin farklı etnik gruplarda VKİ eşiklerinin değişmesi) doğrulanmamıştır.

Yorumlama

STOP-Bang skoru arttıkça orta ve ağır obstrüktif uyku apnesi olasılığı artar; skor 0 ile 2 arasında olan hastalar düşük risk grubunda, 3 ile 4 arasında olan hastalar orta risk grubunda, 5 ile 8 arasında olan hastalar ise yüksek risk grubunda değerlendirilir. Preoperatif popülasyonlarda yapılan bir sistematik derleme ve meta-analizde skor eşiği üç ve üzeri alındığında ağır OUA (apne-hipopne indeksi 30 ve üzeri) için duyarlılık yaklaşık %90 ve negatif prediktif değer %93,2 olarak bulunmuş, bu da düşük skorun ağır OUA'yı makul güvenle dışlayabildiğini göstermiştir; ancak aynı eşikte özgüllük yalnızca yaklaşık %27 olduğundan düşük eşikte pozitif çıkan hastaların büyük bölümünde gerçekte ağır OUA yoktur. Eşik puan beşe çıkarıldığında özgüllük yaklaşık %75'e yükselirken duyarlılık yaklaşık %61'e düşer; bu nedenle yüksek skor tanı koydurucu değildir, yalnızca ileri değerlendirme (polisomnografi veya ev tipi uyku testi) önceliğini gösterir. Orta risk grubundaki (3-4 puan) hastalarda erkek cinsiyet, vücut kitle indeksinin 35 kg/m² üzerinde olması veya boyun çevresinin 40 cm üzerinde olması kriterlerinden birinin eklenmesi özgüllüğü artırarak gereksiz ileri tetkiki azaltabilir.

Kaynaklar

• Chung F, Yegneswaran B, Liao P, et al. STOP questionnaire: a tool to screen patients for obstructive sleep apnea. Anesthesiology. 2008;108(5):812-821. PMID: 18431116.
• Chung F, Abdullah HR, Liao P. STOP-Bang Questionnaire: A Practical Approach to Screen for Obstructive Sleep Apnea. Chest. 2016;149(3):631-638.
• Chung F, Yang Y, Brown R, Liao P. Alternative Scoring Models of STOP-Bang Questionnaire Improve Specificity to Detect Undiagnosed Obstructive Sleep Apnea. J Clin Sleep Med. 2014;10(9):951-958.
• Hwang M, Nagappa M, et al. Validation of the STOP-Bang questionnaire as a preoperative screening tool for obstructive sleep apnea: a systematic review and meta-analysis. BMC Anesthesiology. 2022;22:366.

STOP-Bang yalnızca bir tarama aracıdır ve tanı koymaz; kesin tanı polisomnografi veya ev tipi uyku testi ile konur. Eşik değerler (vücut kitle indeksi 35 kg/m² üzeri, yaş 50 üzeri, boyun çevresi 40 cm üzeri) orijinal kaynağa göre sabittir ve bireyselleştirilmemiştir. Düşük eşiklerde özgüllük çok düşük olduğundan yüksek skor tek başına ileri tetkik kararı için yeterli değildir; ancak yüksek klinik şüphe varlığında düşük skor da ağır OUA'yı tam olarak dışlamaz. Bu araç klinik kararın yerine geçmez.