Mutlak Eozinofil Sayısı (AEC)

Mutlak Eozinofil Sayısı (AEC)

Bu araç, tam kan sayımındaki toplam lökosit (White Blood Cell, WBC) değerini diferansiyeldeki eozinofil yüzdesiyle çarparak mutlak eozinofil sayısını (Absolute Eosinophil Count, AEC; hücre/µL) hesaplar. Elde edilen değeri normal, hafif, orta ve ağır eozinofili kategorilerine ayırır ve hipereozinofili eşiğinin aşılıp aşılmadığını gösterir. Eozinofil yüzdesi tek başına toplam lökosit sayısına bağımlı olduğundan yanıltıcı olabilir; bu nedenle klinik kararlar yüzdeye değil mutlak sayıya dayandırılmalıdır.

Ne zaman kullanılır

Bu araç, tam kan sayımı diferansiyelinde eozinofil yalnızca yüzde olarak verildiğinde mutlak değeri elde etmek için kullanılır. Klinik olarak alerjik hastalık, ilaç reaksiyonu, paraziter (helmint) enfeksiyon, otoimmün veya bağ dokusu hastalığı, deri hastalığı ya da açıklanamayan uç organ bulguları (kardiyak, pulmoner, nörolojik, gastrointestinal veya dermatolojik) bulunan hastalarda eozinofili derecesini belirlemek amacıyla değerlendirilir. Persistan yüksekliğin belgelenmesi ve hipereozinofili sınıflamasına karar verilmesi gereken durumlarda özellikle yararlıdır.

Formül

Mutlak eozinofil sayısı (hücre/µL), toplam lökosit sayısının (hücre/µL) eozinofil yüzdesi (%) ile çarpılıp 100'e bölünmesiyle bulunur. WBC değerini 10⁹/L yerine doğrudan hücre/µL olarak girin; 10⁹/L cinsinden bir değeri 1000 ile çarparak hücre/µL'ye çevirin (örneğin 8,0 ×10⁹/L, 8000 hücre/µL'ye karşılık gelir). Sonucu ters yönde 10⁹/L cinsine çevirmek için 1000'e bölün (örneğin 5000 hücre/µL, 5,0 ×10⁹/L eder). Mutlak değer, yüzdenin toplam lökosit sayısındaki dalgalanmalardan etkilenmesini ortadan kaldırdığı için yüzdeye tercih edilir.

Yorumlama

Uluslararası uzlaşıya göre kan eozinofilisi, mutlak eozinofil sayısının 500 hücre/µL'yi (0,5 ×10⁹/L) aşması olarak tanımlanır. Değerler şu şekilde sınıflandırılır: 500 hücre/µL altı normaldir; 500-1500 hücre/µL arası hafif eozinofilidir ve sıklıkla alerjik hastalıklara ya da ilaçlara bağlıdır; 1500-5000 hücre/µL arası orta (belirgin) eozinofilidir; 5000 hücre/µL üzeri ağır (masif) eozinofilidir. Mutlak eozinofil sayısının 1500 hücre/µL veya üzeri olması hipereozinofili eşiğini oluşturur. Hipereozinofili tanısı için bu düzeyin en az 4 hafta arayla iki ölçümde doğrulanması ya da doku hipereozinofilisinin gösterilmesi gerekir. Hipereozinofili saptanan hastada eozinofile bağlanabilen uç organ hasarı veya işlev bozukluğu varsa ve başka açıklama dışlanmışsa hipereozinofilik sendromdan söz edilir; neden ve organ hasarı bulunamazsa tablo anlamı belirsiz hipereozinofili olarak izlenir. Ağır hipereozinofilide endomiyokardiyal fibroz, tromboemboli, pulmoner, nörolojik ve dermatolojik uç organ hasarı riski nedeniyle ivedi uzman değerlendirmesi gerekir. Etiyolojide sekonder (reaktif) nedenler primer (neoplastik) nedenlerden daha sıktır; helmint enfeksiyonunun seyrek olduğu yüksek gelirli bölgelerde ilaç reaksiyonları, endemik bölgelerde ise helmint enfeksiyonları en sık nedendir. En yüksek değerler ise miyeloid neoplaziler (örneğin FIP1L1::PDGFRA füzyonu), yaygın doku invazyonu yapan parazitler ve ilaç reaksiyonu ile eozinofili ve sistemik belirtiler (DRESS) tablosunda görülür.

Kaynaklar

• Valent P, Klion AD, Horny HP, et al. Contemporary consensus proposal on criteria and classification of eosinophilic disorders and related syndromes. J Allergy Clin Immunol. 2012;130(3):607-612.e9. PMID: 22460074. doi:10.1016/j.jaci.2012.02.019
• Valent P, Klion AD, Selmi C, et al. Proposed refined diagnostic criteria and classification of eosinophil disorders and related syndromes. Allergy. 2023;78(1):47-59. doi:10.1111/all.15544
• Klion AD. How I treat hypereosinophilic syndromes. Blood. 2015;126(9):1069-1077. PMID: 26060259.
• Kanuru S, Sapra A. Eosinophilia. StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. NBK560929. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560929/
• Grayson PC, Ponte C, Suppiah R, et al. 2022 American College of Rheumatology/European Alliance of Associations for Rheumatology Classification Criteria for Eosinophilic Granulomatosis With Polyangiitis. Ann Rheum Dis. 2022. PMID: 35110334.
• Global Initiative for Asthma (GINA). Global Strategy for Asthma Management and Prevention, 2025. https://ginasthma.org

WBC biriminin hücre/µL olduğundan emin olun; 10⁹/L cinsinden girilecekse 1000 ile çarpın (yanlış birim en sık yapılan hatadır). Kortikosteroid, östrojen veya adrenalin kullanımı ile akut enfeksiyon, sepsis ve fiziksel stres eozinofil sayısını baskılayabildiğinden, bu koşullarda normal ya da düşük bir değer altta yatan eozinofiliyi maskeleyebilir; örnek mümkünse sistemik steroid başlanmadan önce alınmalıdır. Tek ölçüm tanısal değildir; hipereozinofili tanısı, en az 4 hafta arayla iki ölçümde persistansın belgelenmesini gerektirir. Normal bir kan eozinofil sayısı, dokudaki eozinofiliyi (örneğin eozinofilik özofajit) dışlamaz. İmmünsüpresyon veya sistemik kortikosteroid başlanmadan önce, uygun epidemiyolojik risk taşıyan hastalarda Strongyloides stercoralis serolojik olarak taranmalı ve gerekiyorsa tedavi edilmelidir; aksi hâlde ölümcül seyredebilen hiperenfeksiyon sendromu tetiklenebilir. Bu araç klinik değerlendirmenin yerine geçmez.