Fractional Excretion of Sodium
Clinical calculators
These tools do not replace clinical judgment. Results should be interpreted together with physician assessment, current guidelines, and the patient's clinical context.
Fractional Excretion of Sodium
Fraksiyonel sodyum atılımı (FENa), spot idrar ve eşzamanlı serum sodyum ile kreatinin değerlerinden yola çıkarak glomerülden süzülen sodyumun idrarla atılan yüzdesini hesaplar. Bu oran, böbreğin sodyumu tutma çabasının nesnel bir ölçüsüdür.
When to use
FENa, diüretik almayan ve oligürik akut böbrek hasarı olan bir hastada prerenal ile intrinsik patern ayrımını desteklemek için kullanılır. İdrar ve kan örnekleri eşzamanlı alınmalı ve sonuç idrar sedimenti ile klinik hacim durumuyla birlikte yorumlanmalıdır.
Formula
FENa (%) = (idrar Na × serum Cr) / (serum Na × idrar Cr) × 100. Kreatinin birimleri serum ve idrarda aynı olmalıdır.
Interpretation
FENa'nın yüzde 1'in altında olması böbrek öncesi (prerenal) patern ile uyumludur ve sağlam tübüllerin sodyumu güçlü biçimde geri emdiğini gösterir. Yüzde 2'nin üzerindeki değerler akut tübüler nekroz gibi intrinsik böbrek hasarını düşündürür. Yüzde 1 ile 2 arası ara aralıktır ve tek başına ayırt edici değildir. Espinel'in özgün serisinde prerenal hastaların ortalama FENa'sı yaklaşık 0,64 (neredeyse tümü yüzde 1 ve altında), akut tübüler nekroz grubunda ise yaklaşık 3,77 (neredeyse tümü yüzde 3 ve üzerinde) bulunmuştur. Eşiği aşan veya altında kalan değerler mutlaka klinik hacim durumu, idrar sedimenti ve tetikleyici tanılarla birlikte değerlendirilmelidir; düşük FENa tek başına prerenal tanısı koydurmaz.
References
- Espinel CH. The FENa test. Use in the differential diagnosis of acute renal failure. JAMA. 1976;236:579-581. PMID: 947239.
- Steiner RW. Interpreting the fractional excretion of sodium. Am J Med. 1984;77:699-702. PMID: 6486145.
- Pahwa AK, Sperati CJ. Fractional excretion of sodium and urea are useful tools in the evaluation of AKI: PRO. Kidney360. 2023. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10371381/
Diüretik alan hastada düşük FENa güvenilir değildir; bu durumda FEÜre kullanılmalıdır. Kontrast nefropatisi, pigment nefropatisi (rabdomiyoliz), akut glomerülonefrit, sepsis ve erken obstrüksiyonda FENa yüzde 1 altında kalarak intrinsik hasarı gizleyebilir; sonuç daima klinik bağlam ve idrar mikroskopisiyle yorumlanmalıdır.
Frequently asked questions
What is Fractional Excretion of Sodium?
Fraksiyonel sodyum atılımı (FENa), spot idrar ve eşzamanlı serum sodyum ile kreatinin değerlerinden yola çıkarak glomerülden süzülen sodyumun idrarla atılan yüzdesini hesaplar. Bu oran, böbreğin sodyumu tutma çabasının nesnel bir ölçüsüdür.
When is Fractional Excretion of Sodium used?
FENa, diüretik almayan ve oligürik akut böbrek hasarı olan bir hastada prerenal ile intrinsik patern ayrımını desteklemek için kullanılır. İdrar ve kan örnekleri eşzamanlı alınmalı ve sonuç idrar sedimenti ile klinik hacim durumuyla birlikte yorumlanmalıdır.
How is Fractional Excretion of Sodium calculated?
FENa (%) = (idrar Na × serum Cr) / (serum Na × idrar Cr) × 100. Kreatinin birimleri serum ve idrarda aynı olmalıdır.
How is the Fractional Excretion of Sodium result interpreted?
FENa'nın yüzde 1'in altında olması böbrek öncesi (prerenal) patern ile uyumludur ve sağlam tübüllerin sodyumu güçlü biçimde geri emdiğini gösterir. Yüzde 2'nin üzerindeki değerler akut tübüler nekroz gibi intrinsik böbrek hasarını düşündürür. Yüzde 1 ile 2 arası ara aralıktır ve tek başına ayırt edici değildir. Espinel'in özgün serisinde prerenal hastaların ortalama FENa'sı yaklaşık 0,64 (neredeyse tümü yüzde 1 ve altında), akut tübüler nekroz grubunda ise yaklaşık 3,77 (neredeyse tümü yüzde 3 ve üzerinde) bulunmuştur. Eşiği aşan veya altında kalan değerler mutlaka klinik hacim durumu, idrar sedimenti ve tetikleyici tanılarla birlikte değerlendirilmelidir; düşük FENa tek başına prerenal tanısı koydurmaz.