QUICKI (İnsülin Duyarlılık İndeksi)

QUICKI (İnsülin Duyarlılık İndeksi)

QUICKI, tek bir açlık kan örneğinden ölçülen insülin ve glukoz değerlerini logaritmik bir formülle birleştirerek insülin duyarlılığını tahmin eden basit bir indekstir. Altın standart olan hiperinsülinemik-öglisemik klemp tekniğine göre çok daha az invaziv ve daha ucuz bir alternatif olarak geliştirilmiştir.

Ne zaman kullanılır

QUICKI, epidemiyolojik çalışmalarda ve klinik araştırmalarda büyük hasta gruplarında insülin duyarlılığının ucuz ve tekrarlanabilir biçimde taranması amacıyla kullanılır. Klinik pratikte de metabolik sendrom, obezite veya polikistik over sendromu (PKOS) gibi insülin direnciyle ilişkili durumların takibinde yardımcı bir laboratuvar parametresi olarak değerlendirilebilir.

Formül

QUICKI, açlık insülin (µU/mL cinsinden) ve açlık glukoz (mg/dL cinsinden) değerlerinin 10 tabanında logaritmaları alınıp toplandıktan sonra bu toplamın tersinin (1 bölü toplam) hesaplanmasıyla elde edilir; yani QUICKI = 1 / (log10(açlık insülin) + log10(açlık glukoz)). Formülün türetildiği çalışmada bu logaritmik dönüşüm, ham insülin ve glukoz değerlerinin klemp ile ölçülen insülin duyarlılığıyla ilişkisini doğrusala yaklaştırmak amacıyla seçilmiştir. Logaritma yalnızca pozitif sayılar için tanımlı olduğundan hem insülin hem de glukoz değeri sıfırdan büyük olmalıdır. QUICKI değeri arttıkça hesaplanan insülin duyarlılığı da artar; bu nedenle düşük bir QUICKI değeri daha fazla insülin direncine işaret eder.

Yorumlama

QUICKI değeri arttıkça hastanın insülin duyarlılığı artmaktadır. Formülü türeten çalışmaya göre sağlıklı ve zayıf yetişkinlerde ortalama değer yaklaşık 0,45 civarında bulunmuştur ve bu popülasyonda hesaplanan alt sınır (yüzde 95 güven aralığının alt ucu) 0,357 olarak belirlenmiştir; bu eşiğin altındaki değerler metabolik sendromla tutarlı bulgular gösteren bir grubu ayırt etmektedir. Sonraki doğrulama çalışmasında obezite ile ilişkili değer yaklaşık 0,33, tip 2 diyabet ile ilişkili değer ise yaklaşık 0,30 civarında bildirilmiştir. Bu eşikler mutlak tanı sınırları olarak değil, farklı popülasyonlarda gözlenen tipik aralıklar olarak yorumlanmalıdır çünkü insülin ölçüm yöntemleri arasındaki farklılıklar eşiklerin başka bir laboratuvara doğrudan aktarılmasını sınırlamaktadır. Hesaplanan QUICKI değeri düşük çıkan bir hastada klinisyen insülin direnciyle ilişkili durumları (metabolik sendrom, obezite, PKOS, tip 2 diyabet riski) araştırmayı ve gerekirse ileri değerlendirme veya yaşam tarzı/metabolik müdahaleyi düşünmelidir.

Kaynaklar

• Katz A, Nambi SS, Mather K, Baron AD, Follmann DA, Sullivan G, Quon MJ. Quantitative insulin sensitivity check index: a simple, accurate method for assessing insulin sensitivity in humans. J Clin Endocrinol Metab. 2000;85(7):2402-2410. PMID: 10902785. DOI: 10.1210/jcem.85.7.6661.
• Katz A, et al. Detection of insulin resistance by simple quantitative insulin sensitivity check index (QUICKI) for epidemiological assessment and prevention. J Clin Endocrinol Metab. 2002;87(1):144-147. PMID: 11788638.
• Chen H, Sullivan G, Quon MJ. Assessing the predictive accuracy of QUICKI as a surrogate index for insulin sensitivity using a calibration model. Diabetes. 2005;54(7):1914-1925. PMID: 15983190.

İnsülin ve glukoz değerleri sıfırdan büyük olmalıdır çünkü aksi halde formüldeki logaritma tanımsız kalır. QUICKI, ekzojen insülin kullanan hastalarda ve laboratuvarlar arası insülin tayini standardizasyonu bulunmayan durumlarda güvenilir değildir; sonuç asla tek başına bir tanı ölçütü olarak kullanılmamalı, glukoz klemp tekniğinin veya klinisyenin bütüncül değerlendirmesinin yerini almamalıdır.